Starka, Polugar, Samogon: Votkanın gölgesinde kalanlar

Kaynak: https://turkrus.com/

 

Rusya denildiğinde akla gelen ilk alkollü içki şüphesiz votka oluyor. Ancak ülkenin geniş coğrafyasında ve tarih boyunca farklı bölgelerinde üretilen, votka kadar yaygın olmasa da kendine özgü tatlarıyla bilinen sert içkiler de var. Bu geleneksel içkiler, özellikle son yıllarda nostalji rüzgarları ve yerel üreticilerin çabalarıyla yeniden canlanmaya başladı. İşte votkanın gölgesinde kalan bazı Rus içkileri ve hikâyeleri: 

Samogon: Ev yapımı efsane 

Sovyetler Birliği döneminde alkol satışına getirilen kısıtlamalar ve ekonomik zorluklar, halkı kendi içkisini üretmeye yöneltti. Samogon, evlerde damıtılan ve genellikle patates, şeker veya tahıllardan yapılan yüksek alkollü bir içki. Belirli bir standardı olmamakla birlikte alkol oranı yüzde 40’ın üzerine çıkabiliyor. Bugün hâlâ bazı kırsal bölgelerde üretilse de yasalar gereği ruhsatsız damıtım yasak. Buna rağmen özellikle özel günlerde ve ev yapımı içkilere meraklı kişiler arasında hâlâ tüketilmeye devam ediyor.

Polugar: Votkanın atası 

18. ve 19. yüzyıllarda Rus aristokrasisinin en çok tükettiği içkilerden biri olan Polugar, votkaya benzer bir içki olsa da önemli bir farkı bulunuyor: Tekrar tekrar damıtılmadığı için tahılın doğal aroması korunuyor. Çavdar, buğday veya arpadan üretilen Polugar, zamanla votkanın yaygınlaşmasıyla unutulmaya yüz tuttu. Ancak günümüzde bazı küçük üreticiler, geleneksel tarifleri canlandırarak bu içkiyi yeniden piyasaya sunmaya başladı. Örneğin, Rodionov & Sons adlı Rus içki firması, 19. yüzyıl tariflerine sadık kalarak ürettiği Polugar’ı hem yerel hem de uluslararası pazara sunuyor.

Starka: Slav viskisi 

Polonya, Litvanya ve Belarus’ta da bilinen ve Rusya’da bir dönem oldukça popüler olan Starka, meşe fıçılarda yıllandırılarak üretilen bir içki. Viskiye benzeyen bu içki, eskiden yeni doğan bir erkek çocuğun şerefine hazırlanır, evde fıçıya konur ve çocuğun düğününe kadar saklanırdı. Günümüzde ticari üretimi oldukça sınırlı olsa da, bazı butik üreticiler eski tariflere sadık kalarak Starka üretimine devam ediyor. Kaliningrad’daki bir içki üreticisi, 10 yıl dinlendirilmiş Starka şişelerini özel seriler hâlinde piyasaya sunuyor. 

Balsam: Çay eşlikçisi 

Bitkisel özler, kökler ve baharatlarla yapılan bir likör olan Balsam, genellikle soğuk algınlığına karşı tüketilen bir içki olarak bilinir. En meşhur versiyonu Riga Balsam olsa da Rusya’da da benzer ürünler bulunuyor. Örneğin, Tataristan bölgesinde üretilen Kazan Balsam, ginseng, çam reçinesi ve şifalı otlarla hazırlanıyor ve yerel halk tarafından çay veya kahveye birkaç damla eklenerek tüketilmekte.

 Medovuha: Balın fermente yolculuğu 

Bal bazlı bir içki olan Medovuhanın alkol oranı genelde düşük olsa da, bazı versiyonları oldukça güçlü. Eski Rusya’da özellikle düğünlerde ve bayramlarda içilen Medovuha, son yıllarda yeniden popülerleşti. Suzdal ve Veliky Novgorod gibi turistik şehirlerde geleneksel Medovuha üreten birçok atölye mevcut ve turistler için bu içkinin farklı versiyonları sunuluyor. 

Nalivka: Rus uslü likör 

Meyve bazlı bir likör olan Nalivka, genellikle vişne, ahududu veya kuşburnu gibi meyvelerden yapılıyor. Tarihi oldukça eski olan bu içki, özellikle ev yapımı olarak üretilmekte. Moskova ve St. Petersburg’daki bazı barlar, geleneksel Rus tatlarını sunan menülerinde ev yapımı Nalivka çeşitlerine yer vererek bu içkinin yeniden tanınmasını sağlıyor.

Soçelnik: Rusya Noel'e hazırlanıyor

Kaynak: https://turkrus.com/

 

Rusya'nın soğuk kış günlerinde umut, sevgi ve birlik mesajlarıyla kutlanan Noel Bayramı, Hristiyan dünyasının en önemli dini geleneklerinden biri.

Her yıl 7 Ocakta coşkuyla karşılanan bu özel gün; tarihi kökleri, manevi derinliği ve zengin ritüelleriyle hem dini hem de kültürel açıdan büyük anlam taşıyor.

Noel'in en önemli parçalarından biri ise arife günü, yani Soçelnik.

İşte 10 soru ve 10 cevapla Soçelnik:

1. Rusya'da Noel ne zaman kutlanır?

Rus Ortodoks Noeli, her yıl 7 Ocakta kutlanır. Bu tarih, Jülyen takvimine göre 25 Aralık’a denk gelir ve Ortodoks Hristiyanların kutsal bayramı olarak kabul edilir.

2. Noel arifesinde ne gibi hazırlıklar yapılır?

Noelden önce, 6 Ocakta Rojdestvenskiy Soçelnik olarak bilinen bir gece düzenlenir. Bu, 40 günlük sıkı bir orucun son günüdür. Gün boyunca yemek yenilmez ve yalnızca ilk akşam yıldızının görülmesinin ardından oruç açılır.

3. Soçelnik Gecesi’nin temel ritüelleri nelerdir?

Soçelnik’te aileler bir araya gelir ve genellikle 12 çeşit yemekten oluşan bir sofra kurarlar. Bu sayı, İsa’nın 12 havarisini temsil eder. Ayrıca, beyaz masa örtüsü ve altına yerleştirilen saman, İsa’nın doğum yerini simgeler.

4. Bu gece hangi özel yemekler hazırlanır?

Soçivo adı verilen bir yemek öne çıkar. Bu, genellikle buğday, bal ve kuru meyvelerle hazırlanan geleneksel bir tatlıdır. Bunun dışında pişmiş balık, tahıl bazlı yiyecekler, kurutulmuş meyve kompostosu ve tatlı çörekler de sofrada yer alır.

5. Ortodoks kiliselerinde hangi ayinler yapılır?

Kiliselerde Çar Saatleri olarak adlandırılan özel dualar ve ilahiler okunur. Bu ritüeller, İsa’nın doğumunun anlamını ve önemini anlatan metinleri içerir. Akşam ise İlahiler ve Kutsal Kitap okuma ile dolu bir ayin düzenlenir.

6. Yıldızın görülmesinin önemi nedir?

Yıldız, İsa’nın doğumunun müjdecisi olan Beytüllahim Yıldızı’nı temsil eder. Ortodoks geleneğinde, ilk yıldız görüldüğünde akşam yemeği yenir ve bu an büyük bir manevi anlam taşır.

7. Soçelnik gecesinde çocuklar nasıl bir rol oynar?

Çocuklar geleneksel olarak “kolyada” adı verilen şarkılar söyleyerek evleri ziyaret ederler. Bu şarkılar, İsa’nın doğumunu kutlayan ve iyi dilekler içeren melodilerden oluşur. Ev sahipleri çocuklara genellikle tatlılar ve küçük hediyeler verir.

8. Noel ağacı süsleme geleneği Ortodokslarda nasıl uygulanır?

Noel ağacı, genellikle Soçelnik gecesi süslenir. Altına hediyeler yerleştirilir ve ağacın tepesine yıldız konulur. Bu, İsa’nın doğumuna atfedilen bir semboldür.

9. Modern Ortodoks Noel kutlamalarında geleneksel uygulamalar ne ölçüde korunuyor?

Geleneksel ritüellerin birçoğu hâlâ korunmaktadır. Ancak, şehirlerde yaşayan genç nesiller bu gelenekleri modern yaklaşımlarla birleştirerek kutlamaları daha esnek hale getirebiliyor.

10. Noel’in Ortodoks kültüründeki önemi nedir?

Noel, yalnızca bir dini bayram değil, aynı zamanda aile, birlik ve dayanışmanın kutlandığı bir dönemdir. Ortodoks inancında bu bayram, barış, sevgi ve manevi arınmayı simgeler. Bu gelenekler, Ortodoks Hristiyanlığın hem dini hem de kültürel zenginliklerini yansıtırken, toplumu bir araya getiren önemli bir köprü görevi görür.

Streltsy : Rus Çarlığı’nın seçkin bir savaş gücü

 

 

Streltsy, Rusya’da 15. yüzyılın sonu - 18. yüzyılın başında, devletin  özel ordusunda görev yapan seçilmiş askerlerdir.

Streltsy, Rus Çarlığı’nın seçkin bir savaş gücü idi.

Kolay anlaşılması için Rusların yeniçerileri gibi demek mümkün.

Yeniçeri Ocağı, Osmanlı İmparatorluğu'nda padişaha bağlı kapıkulunun en büyük birimiydi. Kesin kuruluş tarihi bilinmese de, on dördüncü yüzyılın son yarısında I. Murad döneminde (1362-1389) kurulduğu kabul edilir. Avrupa'nın ilk modern daimi ordusuydu.

Ve bir iddiaya göre Sterltsy’ler kurulurken Osmanlıların yeniçeri ordusu örnek alınmıştır.

O dönemin elit bir birliği olarak kurulan, zamanla bir toplumsal tabakaya dönüşmüş olan askeri bir sınıftı.

Osmanlı İmparatorluğu’ndaki yeniçeriler gibi zamanla ilk kurulduğu zamanlara göre maaşına alışmış, aile içi statü aktarımı kaynağına dönmüş, reformlara geleneksek statüleri bozulacak diye karşı çıkmışlardır.

Daha sonra da isyanlar çıkarmışlardır.

Gerek sahip oldukları imtiyazlar, gerek teşkilatlanmaları, gerek çıkardıkları isyanlarla çarları devirmeleri ve yönetime ortak olma çabaları, gerekse de kuruluşları ve kaldırılışlarıyla yeniçerilere büyük benzerlik gösteren ve en sonunda Büyük Petro tarafından güçlükle kaldırılmış Rus askeri yapılanmasıdır. Ortadan kaldırılmasından sonra yerine 1917 Ekim Devrimine kadar varlığını sürdürecek olan Preobrazhensky ordusu kuruldu.

Osmanlı'nın yeniçerileri kaldırması süreci gibi Büyük Petro da bunların yerine alternatif bir ordu kurmuş ve isyanlarını bastırarak tarihten silmiştir.

***

Kelimenin tam karşılığıyla Rusça'da 'nişancı' anlamına gelen ve 'tüfekçi' olarak çevrilebilen 'Streltsy', başlangıçta, 1550 yılında, Korkunç İvan tarafından Rusya'nın ordusunda devrim yaratma ve en seçkin birim olarak hizmet alma çabasıyla kuruldu.

3.000 Streltsy askere alındı ​​ve her biri Rus soylularından birinin komutası altına verilen 500'erlik birimlere bölündü.

Askere alınan Streltsy'lerin hizmeti kalıcı hale geldi.

Ayrıca çeşitli başka işlevler de üstlendiler; Moskova Streltsy alayına Kremlin'i (Çarlık ikametgahı) koruma sorumluluğu verildi ve Çar'ın kişisel korumaları olarak hizmet etme onuruna sahip oldular.

Diğer görevler arasında temel polis işlevleri ve itfaiye sorumlulukları vardı.

Streltsy'ler başlangıçta yılda dört ruble maaş almaya hak kazandılar (1550'de bu para önemli bir değere sahipti), ancak sürekli bütçe kısıtlamaları nedeniyle bunun yerine toprak gelirleri ve gelirlerini desteklemek için çiftçilik yapma veya tüccar olarak çalışma izni gibi başka tazminat biçimleri teklif edildi.

Streltsy'ler vergiye tabi değildi.

Sadece orduda hizmet etmektense gelirlerini desteklemek ve daha cazip olduğu için, başka işlerle meşgul olmaları nedeniyle zamanla savaş etkinlikleri azaldı. 

Streltsy'nin sayısı 1550'de yaklaşık 3.000'den 1681'de 55.000'e çıktı ve bu sayının yaklaşık yarısı tek başına Moskova'daydı.

Ancak Avrupa modelli alaylarla karşılaştırıldığında savaş etkinliklerinin 17. yüzyılın sonuna doğru giderek azalması daha belirgin hale geldi. 

Streltsy'yi yeni alaylara dahil etmek ve yeniden eğitmek sorunlu olmaya başlamıştı.

Yeni Avrupa modeli etkilerin güçlerini tehdit edeceğinden korkan Streltsy üyeleri, 1682'deki ilk başarısız darbelerine yol açan gizli siyasi arka oda gruplaşmalarına dahil oldular. 

Çar Fyodor'un 1682'deki ölümünden sonra, kız kardeşi Sophia, Streltsy'lerin huzursuzluğundan yararlandı, Çar'ın zehirlendiğine dair söylentiler üzerine onları isyana teşvik etti ve bu karmaşa içinde tahta geçmeye çalıştı.

Ama isyan her iki küçük kardeşinin (genç I. Petro ve kısmen zihinsel engelli olan V. Ivan) birlikte tahta çıkmasıyla sona erdiğinden, yalnızca kısmen başarılı oldu.

Ancak Streltsy'ler Sophia'yı Rusya'nın geçici naibi olarak atayacak kadar güçlüydü.

Sophia'nın kötü yönetimi nedeniyle, Petro ve ailesi ona olumsuz bakıyordu.

17 yaşındayken, Peter ve ailesi kız kardeşini iktidardan uzaklaştırdı ve onu Novodeviçy Manastırı'na gönderdi; bu, asiller sınıfından olan, istenmeyen kadın figürleri için nispeten yaygın bir kaderdi.

Ancak Sophia’nın mücadelesi henüz bitmemişti.

1698'de Streltsy'ler tekrar ayaklandılar, emirlerine uymadılar, komutanlarını zorla görevden aldılar ve tahtı geri almak için Sophia ile işbirliği yapan 4.000 kişilik bir kuvvetle Moskova'ya yürüdüler.

Petro, kendi alaylarından dördünü ve bir süvari birliğini (yaklaşık 2.300 kişilik) Streltsy'lerle savaşmak için gönderdi ve onları Moskova dışında yendi.

Petro, birçok kapsamlı soruşturmanın ilkini yürütmek için tarihi 'Büyük Elçiliği'ni yarıda kesti.

57 Streltsy Kızıl Meydan'da asılarak idam edildi ve dört gün sonra 74 kişi daha idam edildi.

Birçok Streltsy de kırbaçlandı, sürüklendi ve dörde bölündü ve diri diri gömüldü, toplam idam sayısı sonunda 1.182'ye ulaştı.

Genç Streltsy'ler uzak yerleşim yerlerine nakledildi, siyasi etkileri sınırlandı, geri kalanı 1720'de tamamen dağıtıldı.

Petro’nun cezalandırmaları hızlı ve acımasızdı, Sophia ile gergin ilişkisinden ve belki de o, henüz 10 yaşındayken 1682'de gerçekleşen ilk kanlı Streltsy isyanının çocukluk anılarından kaynaklanıyordu.

Onun emriyle, idam edilen Streltsy'lerin bazı cesetleri, Rusya'yı Avrupa'ya yaklaştırma kararlılığının bir işareti ve onu bir daha asla iktidardan uzaklaştırmaya çalışmaması yönünde bir uyarı olarak, Sophia'nın tam gözü önünde Novodevichy manastırının pencerelerinin dışına asıldı.

Streltsy ayaklanmasının ardından yaşanan kanlı olayların güçlü ve büyüleyici çizimlerinden biri, ünlü Rus sanatçı Vasily Surikov'un 'Streltsy İnfazının Sabahı' adlı tablosudur.

Bu tablo şu anda Moskova'daki Devlet Tretyakov Galerisi'nde sergilenmektedir.

Yaklaşık iki yüzyıl sonra, 1881'de resmedilen tablo, bu korkunç olayların Rus tarihinin gidişatındaki silinmez izlerin kanıtıdır ve Büyük Petro'nun yönetimini ve Rusya'yı Avrupa'ya yaklaştırarak devrim yapma yönündeki büyük hırslarını sonsuza dek pekiştirmiştir.

Streltsy'lerin tasfiyesi, Büyük Petro'nun 1698 Haziran'ından Temmuz'una kadar Streltsy'lere uyguladığı kitlesel dağıtma, infazlar ve ağır cezaları ifade eder.

***

Yeniçerilerin sonu da örnek alındıkları Strelsy’lerin sonu gibi oldu.

Yeniçeri Ocağı, Osmanlı Padişahı II. Mahmut tarafından 16 Haziran 1826 tarihinde, İstanbul'da  topa tutularak yok edilmesi ve sağ kalanların ise 16-17 Haziran'da idam edilmesi ile sonuçlanan Vaka-i Hayriye (Hayırlı Olay) adı verilen tarihi olay sonunda kanlı bir şekilde ortadan kaldırılmıştır.

Solyanka: Rusların vazgeçilmez akşamdan kalma çorbası

Kaynak: https://www.gw2ru.com/

 

Ruslar 8 Ocak'a kadar Yeni Yılı kutluyorlar. Bu yüzden mayonezli Yeni Yıl salatalarını bitirdikten sonra, Ruslar yağlı ve tuzlu bir şeyler... ve bol sıvı istiyorlar.

Sıcak çorba mükemmel bir şey.

Borş çorbası pişmesi için çok fazla zaman alıyor, solyanka ise sizin tercihiniz.

Bu çorbanın alışılmadık ekşi-tuzlu bir tadı var - içine eklenen turşu, zeytin, limon ve bazen de kvastan kaynaklanıyor.

Solyanka'yı balık veya mantarla da yapabilirsiniz, ancak en popüler olanı etli olanıdır.

Ve herhangi bir et türünü, sosis ve füme jambon ekleyebilirsiniz.

Sovyet döneminde solyanka konservelerde hazır çorba olarak bile satılırdı.

Şimdi solyanka, öğrenci kantinlerinden lüks restoranlara kadar Rusya'nın hemen her yerinde servis ediliyor.

10 soruda Rus semaveri: "Çay tüketmekten çok daha fazlası"

Kaynak: https://turkrus.com/

 

Rus kültüründe çay içmek, yalnızca bir içecek tüketiminden çok daha fazlası. Çay içmek, dostlukların pekiştiği, aile bağlarının güçlendiği ve derin sohbetlerin yapıldığı bir ritüeldir. Bu ritüelin kalbinde ise, 18. yüzyıldan bu yana Rus sofralarının vazgeçilmezi olan semaver bulunur. Hem bir gelenek hem de bir sanat eseri olarak kabul edilen semaver, Rusya’da misafirperverliğin ve paylaşımın sembolüdür. Yıllar içinde tasarımı değişse de, kültürel değeri ve işlevi aynı kalmıştır. İşte 10 soruda semaver:

1. Semaver nedir?

Semaver, geleneksel olarak çay demlemek ve sıcak su sağlamak için kullanılan metal bir kaptır. Genellikle pirinç, bakır veya paslanmaz çelikten yapılır ve içindeki suyu ısıtmak için özel bir haznesi bulunur. 

Semaver kelimesi, Rusça kökenli bir sözcük olup bu dilde “самовар” (samovar) şeklinde yazılır. Bu kelime iki ayrı parçadan oluşur: “само” (samo), yani “kendi kendine” ve “варить” (varit), yani “kaynatmak” ya da “pişirmek”. Dolayısıyla, semaver kelimesi tam olarak “kendi kendine kaynatan” anlamına gelir.

2. Ne zaman ortaya çıkmıştır?

Semaverin kökeni 18. yüzyıla dayanır ve Rusya’da Tula bölgesinde popülerlik kazanmıştır. Ancak bazı kaynaklar, semaverin İran, Orta Asya ve Osmanlı topraklarında benzer biçimlerde kullanıldığını da belirtir.

3. Nasıl çalışır?

Semaverin ortasında kömür veya odunla ısıtılan bir hazne bulunur. Bu hazne, çevresindeki suyu ısıtarak kaynamasını sağlar. Üst kısmında ise demlik bulunur. Alttaki musluktan sıcak su alınır ve demlikteki yoğun çay ile karıştırılarak içilir.

4. Rus kültüründeki yeri nedir?

Semaver, Rusya’da misafirperverliğin ve toplumsal buluşmaların sembolüdür. Aile üyeleri ve misafirler, semaver etrafında toplanarak çay içer ve sohbet ederler. Aynı zamanda edebiyatta ve sanatta da sıkça yer bulur.

5. Tula semaverleri neden ünlüdür?

Tula, Rusya’nın en ünlü semaver üretim merkezlerinden biridir. 18. yüzyıldan beri yüksek kaliteli ve estetik tasarımlı semaverler üretmesiyle bilinir. “Tula Semaveri” ifadesi, Rusya’da kalite ve gelenekle özdeşleşmiştir.

6. Farklı türleri var mıdır?

Evet, semaverler kömürle, odunla veya elektrikle çalışan türlere ayrılır. Geleneksel kömürlü semaverler hala popüler olsa da, modern elektrikli semaverler şehir hayatında daha çok tercih edilmektedir.

7. Sadece Rusya’da mı kullanılır?

Hayır, semaver Türkiye, İran, Azerbaycan ve Orta Asya ülkelerinde de yaygın olarak kullanılır. Her kültürün semaveri, tasarım ve kullanım biçimi açısından küçük farklılıklar gösterir.

Semaver, Osmanlı döneminden itibaren Türkiye’ye sirayet etmiş ve kısa sürede Anadolu kültürünün önemli bir parçası haline gelmiştir. 19. yüzyılda Rusya ile olan ticari ve kültürel ilişkiler sayesinde Türkiye’ye ulaşan semaver, özellikle Doğu Karadeniz, Doğu Anadolu ve İç Anadolu bölgelerinde yaygındır. Türk kültüründe çayın önemi arttıkça semaver de çay demleme ve ikram etme ritüellerinin vazgeçilmez bir unsuru olmuştur.

8. Semaverle çay demlemenin püf noktaları nelerdir?

İyi bir semaver çayı için kaliteli siyah çay yaprakları kullanılmalıdır. Demlikteki çay, kısık ateşte uzun süre demlenerek yoğun bir aroma elde edilir. Çay, sıcak suyla karıştırılarak içilir ve genellikle yanında reçel veya tatlı ikram edilir.

9. Rus edebiyatında ve sanatında nasıl yer alır?

Semaver, birçok Rus yazar ve şairin eserlerinde aile sıcaklığını ve toplumsal birlikteliği simgeler. Anton Çehov ve Lev Tolstoy gibi yazarlar, eserlerinde semaveri günlük yaşamın bir parçası olarak betimlemiştir.

10. Günümüzde hala kullanılıyor mu?

Evet, semaver günümüzde hem geleneksel amaçlarla hem de nostaljik bir obje olarak kullanılmaya devam ediyor. Pikniklerde, köy evlerinde ve bazı şehirlerdeki geleneksel çay evlerinde semaverle çay demlemek hala popülerdir. Modern tasarımlı elektrikli semaverler ise günlük hayatta pratik bir seçenek olarak tercih ediliyor.

 

10 soruda 'kürk mantolu ringa'

Kaynak: https://turkrus.com/

 

Rusya'da yılbaşı sofrasının vazgeçilmezlerinden biri de selyodka pod şuboy. Türkçesiyle "kürk mantolu ringa balığı". İşte Türk damak tadına "ilginç" gelen bu salatayla ilgili 10 soru ve 10 cevap.

1. Selyodka pod şuboy nedir?

Selyodka pod şuboy, tuzlu ringa balığı, haşlanmış sebze (patates, havuç, pancar) ve mayonezin kat kat dizilmesiyle hazırlanan geleneksel bir Rus salatasıdır. Genellikle yılbaşı ve özel kutlamalarda servis edilir.

2. Tarihi nedir?

Bu yemeğin kökeni 20. yüzyılın başlarına dayanır. 1918 yılında Moskova'da restoran sahibi olan Anastas Bogomilov tarafından yaratıldığı rivayet edilir. Bolşevik Devrimi sonrasında restoranlara gelen işçilerin aşırı içki tüketimini azaltmak için bu doyurucu ve besleyici mezeyi sunduğu söylenir.

3. İsmindeki “şuba” ne anlama geliyor?

Şuba, Rusça’da “kürk” anlamına gelir. Yemeğin ismindeki bu ifade, pancarın kırmızı rengiyle üstü örtülmüş ringa balığını bir kürk gibi kaplamasına yapılan bir göndermedir.

4. Nasıl hazırlanır?

Yemeğin yapımı kat kat dizilen malzemelerle gerçekleşir. Katlar genellikle şu sırayla hazırlanır: doğranmış tuzlu ringa balığı, haşlanmış patates, havuç, soğan, pancar ve mayonez. Tüm katlar mayonezle kaplanarak birbirine bağlanır.

5. Kültürel önemi olan bir yemek midir?

Evet. Selyodka pod şuboy, özellikle yılbaşı sofralarının vazgeçilmezlerindendir. Sovyetler döneminden beri aile ve arkadaşlarla birlikte yapılan kutlamaların sembolü haline gelmiştir. Geleneksel Rus sofralarının nostaljik ve birliktelik duygusu yaratan bir yemeğidir.

6. Farklı varyasyonları var mı?

Evet, bazı varyasyonlarda katlar arasına elma eklenir ya da pancar yerine kırmızı lahana kullanılır. Ayrıca vegan versiyonlarında ringa balığı yerine deniz yosunu veya turşu mantar tercih edilir. Mayonez yerine yoğurt bazlı soslar da kullanılabilir.

7. Dünya çapındaki bilinirliği ne durumda?

Rusya dışındaki birçok kişiye göre Selyodka pod şuboy egzotik ve sıra dışı bir yemektir. Özellikle Doğu Avrupa ve eski Sovyet ülkelerinde popülerdir, ancak Batı Avrupa ve ABD’de yaşayan Rus diasporası sayesinde de bilinirlik kazanmıştır.

8. Servisinde dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?

Selyodka pod şuboy hazırladıktan sonra birkaç saat buzdolabında dinlendirilmelidir. Bu sayede katlar birbirine iyice oturur ve lezzetler daha iyi harmanlanır. Servis sırasında düzgün dilimler halinde kesilmesi önemlidir. 

9. Sağlıklı bir yemek midir? 

Mayonez içeriği nedeniyle kalori ve yağ oranı yüksektir. Ancak ringa balığı, omega-3 yağ asitleri açısından zengindir ve sebzeler de besleyici değer katar. Daha hafif versiyonlar için az yağlı mayonez veya yoğurt bazlı soslar tercih edilebilir. 

10. Hangi diğer Rus lezzetleriyle birlikte sunulabilir?

Selyodka pod şuboy, genellikle oliviye ve vinegret salatası gibi diğer geleneksel Rus mezeleriyle birlikte sunulur. Ayrıca soğuk votka veya kvas ile mükemmel uyum sağlar.

Rus kültüründe öne çıkan semboller

 

Kaynak: https://medyagunlugu.com/  

 

Rusya 17 milyon kilometre kare yüzölçümü ile dünyanın en büyük ülkesi. Nüfusu 144 milyon. Bir karşılaştırma yapmak gerekirse Türkiye'den 21 kat daha büyük bir ülke. En büyük şehirleri Moskova, St. Petersburg, Novosibirsk, Yekaterinburg, Nijniy Novgorod, Samara ve Kazan. Nüfusun etnik gruplara göre dağılımına bakıldığında %81 Rus, %3,7 Tatar, %1,4 Ukraynalı, %1,1 Başkurt, %1 Çuvaş ve diğer küçük gruplardan oluştuğu görülüyor.

Ülkenin böylesine büyük bir coğrafyaya yayılmasına, farklı şehirlerde ve kırsalda farklı gelenek ve kültürel özellikler söz konusu olmasına rağmen Rus kültürü dediğimizde öne çıkan birçok unsurdan söz edilmesi mümkün.

Her şeyden önce geniş ve zengin bir tarihi geçmişe sahip olan Rus kültürünün dünya kültürüne katkıları açısından bakıldığında bazı bilimsel alan ve konular dışında öne çıkan en önemli alanların edebiyat, resim, bale ve klasik müzik gibi alanlar olduğu görülüyor.

Rus halk kültürünün öne çıkan görsel folklorik figürlerinde ise iklim, doğa, hayvan sembolleri, gelenekler, tarihsel olaylar ve dinsel ögelerin etkili olduğu görülüyor. Bazı yazarlarca kültürel öğelerde etkili olan en önemli sosyal unsurların vatan ve aile gibi kavramlar olduğu söyleniyor.

Hristiyanlık günlük yaşamın önemli bir unsuru olmuş tarih boyunca. Bununla birlikte 70 yıl boyunca ülkeyi yöneten Komünist Partinin bakış açısı ve söylemlerinin de kültür yaşantısına getirdiği etkileri dikkate almak gerekiyor. Bu noktada Komünist Partinin özellikle din ve kadının rolüne bakışı toplum hayatında bazı değişikliklere neden olmuş.

Bu nedenle, Kievan Rus dönemi, Çarlık ve imparatorluk dönemi, Sovyet dönemi ve bugün farklı eğilim ve özelliklerin söz konusu olduğunu söylemek mümkün. Bununla birlikte bugün Rusya ile özdeşleşen bazı özelliklere bakıldığında aşağıdaki bazı sembol ve kavramların ön planda olduğu söylenebilir:

Ayı:

Neden Rusya'nın sembolü? Bunun nedeni dünyanın güney bölgelerinde vahşi hayatın kralının aslan olmasına rağmen kuzey ülkelerinde ayının öne çıkmasıdır. Kuzey ormanlarında ondan daha güçlüsü yoktur. Bu nedenle ayının bir sembol olarak seçildiği anlaşılıyor. Ayıya atfedilen değerler dünyanın başka yerlerinde tembel, hantal, zalim gibi özellikler olabilmesine rağmen Rusya'da ayı kavramına pozitif anlamlar yüklüdür. Ayı gücü, cesareti, aklı ve zekayı temsil etmektedir. Bu nedenlerle, kahverengi Avrasya ayısı Rusya'da geniş anlamda sempati gören bir figürdür. Bu sembolün çizgi filmlerde, tiyatro oyunlarında sıkça kullanıldığı görülür. 1980 Moskova Olimpiyat Oyunlarının maskotu olarak "Mişa" adındaki yavru ayı kullanılmıştır. 2000'li yılların başından itibaren Rusya'daki siyasi yaşama egemen olan Birleşik Rusya Partisi'nin sembolü olarak da kullanılmaktadır.

 

Rus edebiyatı: 

Edebiyat Rusya'nın dünya kültür mirasına olan katkılarının başında geliyor. Özellikle 19. yüzyılda yetiştirdiği Tolstoy, Dostoyevski, Çehov, Turgenyev, Gogol, Puşkin gibi yazarlarla Rus edebiyatı Rus kültürünün en önemli unsurlarından biri. Bu dönemde yazılan Savaş ve Barış, Suç ve Ceza, Karamazov Kardeşler gibi romanlar dünyada bugüne kadar yazılmış en iyi romanlar arasında gösteriliyor.

 

Bolşoy tiyatrosu: 

Rusya'nın kültürel öğelerinin başka bir alanı da bale, opera ve klasik müzik. Halkın bu tarz gösterilere ilgisi büyük. Çaykovski, Korsakov, Rahmaninov, Borodin, Glazunov gibi önemli besteciler bulunuyor. İşte Bolşoy Tiyatrosu Rusya'nın bu özelliğinin sembolü konumunda. II. Katerina tarafından yapılması istenilmiş ve Mimar Joseph Bove tarafından dizayn edilmiş. Şu andaki bina 1821-1824 yılları arasında inşa edilmiş ve zaman içinde doğal olarak bir çok defa yenilenmiş. İlk olarak 1856 yılında Çar II. Aleksandr tarafından açılmış. Bolşoy tiyatrosu her dönem Rusya'nın ve Moskova'nın en önemli sembollerinden biri olmuş ve sahne sanatlarına büyük katkılar sağlamış bir mekan.

 

Rus alfabesi: 

Rus alfabesi Kiril kardeşler tarafından geliştirilmiş olup, 33 harften oluşuyor. Harflerin öğrenilmesi zor görünmekle birlikte Çince, Japonca gibi alfabelere göre daha kolaydır. Her şeyden önce yazıldığı gibi okunabilmektedir Rusça. Rus dilinde asıl zor olan gramer kullarının yoğunluğu ve kelime sayısının hayli fazla olmasıdır. İyi öğrenilmesi emek ve zaman gerektirmektedir. Rus alfabesindeki harfler aşağıda gösterilmektedir:

А, Б, В, Г, Д, Е, Ё, Ж, З, И, Й, К, Л, М, Н, О, П, Р, С, Т, У, Ф, Х, Ц, Ч, Ш, Щ, Ъ, Ы, Ь, Э, Ю, Я

 

Daça: 

Bu kelime günlük hayatta o kadar çok kullanılır ki, Rusya'da ilk öğrenilen kelimelerden biridir. İmkanı olan hemen herkesin büyük şehirlerin yakınlarında bahçesi olan müstakil evler edindiği görülür. Biraz daha uzağa ve mütevazi özelliklere razı olan hemen herkes sahip olabilir bu evlere.

Hafta sonu gidilip vakit geçirilen, tatil zamanlarında kalınan bu evler şehir hayatının stresinden ve gürültüsünden uzaklaşmaya imkan verir. Çoğu evde sauna da bulunur. Daçalar ilk olarak Çarlar tarafından şehirlere yakın kırsal alanlarda hediye edilen mülkler olarak ortaya çıkmıştır. Sovyet zamanında Komünist Parti elitlerine tahsis edilen ve kamu mülkiyetindeki bu evler daha sonra özel mülk olarak kullanılmış ve yaygınlaşmıştır.

 

Babuşka: 

Gün görmüş kadın, hatıraların ve geleneklerin vasisi ve bekçisi, sözünü sakınmayan, güzel geleneksel yemekler pişiren, bazen çocuklara bakan, bahçesinde sebze meyve yetiştiren ve çocuklarına gönderen büyükannedir Babuşka. Bu kelime de Rusya'da günlük hayatta en çok karşılaşılan kelimelerden biridir.

 

Borş Çorbası:

Bu çorba Rus mutfağının en başta gelen yemeğidir. Temel olarak kırmızı turp ve pancardan yapılmaktadır. Etli ve etsiz olarak hazırlanabilmektedir. Rusya'da hemen her mekanda yapılır. Ancak lezzet konusunda iyi bir fikir edinebilmek için orta-üst restoranları tercih etmek yerinde olur.

 

Votka: 

Rusya ile özdeşleşmiş bir içkidir. Geleneksel olarak fermente edilmiş tahıllardan veya patatesten yapılmaktadır. Slav dillerindeki vada (su) kelimesinden türetilmiştir. Vodka'nın ilk olarak 1405 yılında medikal bir sıvı olarak kullanıldığı, Rusça sözlüklerde ise 19. yüzyıldan itibaren yer almaya başladığı söyleniyor. Beluga, Ruskiy Standart, Baykal, Belaya Berozka, Piyat Ozer, Telnyaska, Simirhof, Putinka, Kubanskaya, Moskovskaya, Stoliçnaya, Narodnaya, gibi çok sayıda votka markası bulunuyor.

 

Matruşka: 

Geleneksel kıyafetler giyinmiş Rus köylü kızını temsil eden matruşkalar Rus kültürünü simgeleyen en önemli unsurlardan biri. İç içe koyulan azalan bir ahşap bebek kümesi matruşka. Özellikle turistik amaçla üretilmekle birlikte sembol olarak Rusya'yı temsil eden bir özelliğe sahiptirler.

 

Balalayka: 

Bu enstrüman Rus folklorik müziğinin sembolüdür. Üçgen şeklinde ve üç telli olarak yapılmaktadır. Sesi mandolin tınısını andırır.

Semaver: 

Soğuk kış günlerinde çay vazgeçilmez bir içkidir Rusya'da. Çay için sıcak su kaynatılan geleneksel kabın adı semaverdir. Kabın şekli ve adı Türkiye ve Azerbaycan'daki kullanım ile aynıdır.

 

Aziz Vasil Katedrali: 

Bu Katedral Kızıl Meydan'ın ve daha ötesi bütün Rusya'nın sembolü konumunda. Korkunç İvan tarafından 1555-1561 yılları arasında Kazan ve Astrahan hanlıklarına karşı kazanılan zaferleri kutlamak amacıyla yaptırılmış.

Fartsofka'dan samizdat'a... SSCB'yi tanımlayan 17 kelime

Kaynak: https://turkrus.com/

  

Bir ülke 17 kelimeyle özetlenebilir mi? Elbette hayır. Ancak bazı kavram ve olguların yabancılar açısından bir rehber işlevine sahip olduğu da bir gerçek. Russia Beyond bu düşünceden hareketle "Sovyetler Birliği'ni tanımlayan 17 kelime"den oluşan bir liste yayınladı. İşte bu kelimeler:

 

1. Kommunalka. Modern Rus insanını anlamak açısından ilk ve en kritik kelime. 1917 devriminden sonra gelen komünal apartman olgusu. 

2. Gulag. Geçmişi özetleyen kelimeler arasında en meşumu. Kısaltmanın açılımı: Islah ve Çalışma Kampları Yönetimi Baş İdaresi.

3. Piyoner. Komünist partisinin çocuk örgütlenmesi. Bir nevi Sovyet izcileri.

4. Kopeyka. En meşhur Sovyet otomobili, VAZ 2101'in takma adı. Hacı Murat'ın kuzeyli akrabası.

5. Dissident, yani muhalif. Sayıları az, ama etkileri büyük rejim karşıtları. Ünlü fizikçi ve insan hakları savunucusu Andrey Saharov'la özdeşleşen bir tanımlama.

6. Samizdat. Kendin bas. Sovyetler Birliği'nde özel yayınevi olmadığı için yetkili makamların onayı olmadan kitap basmak imkansızdı. Samizdat ise "dissidentlerin" buna karşı bulduğu çözüm oldu. Kendin bas, oku, okut, arkadaşına ver.

7. Brutalism. Sovyet mimarisini özetleyen kelime.

8. BAM. Baykal-Amur Demiryolu Hattı. Gulag mahkumlarına inşa ettirilen meşhur demir yolu.

9. Leniniana, yani Leninname. Her yerde Lenin olması, her kitabın Lenin'den alıntıyla başlaması, bütün şehirlerde Lenin heykellerinin, meydanlarının ve sokaklarının bulunması.

10. Mal kıtlığı. Rusçasıyla defitsit. 

11. Fartsofka. 1950'lerden itibaren hayata giren "kaçak ürünler". Kot pantolonlar, kıravatlar, parfümler, çoraplar... Mal kıtlığıyla cebelleşen Sovyet toplumuna dışarıdan üflenen bir nefes.

12. Pitiletka. Beş yıllık kalkınma planı.

13. Çekist. Nâzım Hikmet'in şiirlerine de giren çoğu kişi için ürpertici kavram. KGB'nin ve FSB'nin atası Çeka'nın mensubu. 

14. Peredovik. İş yerinde olağanüstü performans sergileyen insan.

15. Subbotnik. Cumartesi günleri yapılan "gönüllü" ücretsiz çalışmalar.

16. Kollektivizatsiya. Kollektifleştirme. Milyonlarca köylünün topraklarının elinden alınarak kolhoz ve sovhoz adı verilen çiftliklerde birleştirilmesi hadisesi, GULAG'ın ikiz kardeşi.

17. Şaraşka. GULAG'ın bir başka kardeşi. Üst düzey teknik bilgiye sahip siyasi mahkumların çalıştırıldığı özel kamplar. Uzay ve askeri teknolojiler dahil pek çok keşif Şaraşkalardan çıkmıştır. En ünlü sakinlerinden bazıları: Sergey Korolyov (Rus uzay çalışmalarının kurucusu), Aleksandr Soljenitsın (yazar, matematikçi), Vladimir Petlyakov (Pe-2 uçağının geliştiricisi).