Rusya'da 190 etnik topluluğun en küçükleri: 315 bin kişi

 

Kaynak: https://turkrus.com/

 

Rusya'da 2021 Nüfus Sayımı verilerine göre 190'dan fazla etnik topluluk yaşarken, bunların 47'si "yerli ve az nüfuslu halklar" kategorisinde yer alıyor. Bu grupların toplam nüfusu 315 bin 161 kişiyle ülke nüfusunun yalnızca yüzde 0,2'sini oluşturuyor. Ülkede en kalabalık yerli halklar 49 bin 800 kişiyle Nenetsler, 43 bin 340 kişiyle Abazinler, 37 bin 840 kişiyle Evenkler olarak sıralanıyor.  

Yerli halklar Rusya'nın 39 bölgesine dağılmış durumda bulunuyor. En büyük topluluk 48 bin 350 kişiyle Yamalo-Nenets Özerk Bölgesi'nde yaşarken, Yakutistan'da 42 bin 80, Karaçay-Çerkesya'da 37 bin 700, Hantı-Mansi Özerk Bölgesi'nde 32 bin 340, Habarovsk Krayı'nda ise 21 bin 300 yerli halk temsilcisi bulunuyor. 2002-2021 döneminde 47 yerli halktan yalnızca 13'ünün nüfusu artarken, 29'unun nüfusu azaldı. En hızlı artış yüzde 64 ile Tuva-Todjinler ve yüzde 58 ile Soyotlarda görülürken, Vepsler'in nüfusu yüzde 43, Çulımların yüzde 42, Nagaybakların ise yüzde 40 geriledi. 

Araştırmaya göre kentleşme oranı yükseldikçe birçok küçük etnik grupta nüfusun asimilasyon nedeniyle azalma eğilimi gösterdiği belirtiliyor. Öte yandan yerli dillerin korunması da önemli bir sorun olmaya devam ediyor. Yerli halklardan yalnızca üçünde ana dilini konuşabilenlerin oranı yüzde 50'nin üzerinde bulunurken, son on yılda en büyük dillerden dördünde konuşan kişi sayısı geriledi. Buna karşın Nenets dili konuşanların sayısı aynı dönemde yüzde 12 arttı.  

Rusya mevzuatı, geleneksel yaşam biçimini sürdüren 47 yerli halka alternatif askerlik hizmeti, geleneksel yaşam alanlarını ücretsiz kullanma hakkı, sanayi faaliyetlerinden kaynaklanan çevresel zararlar için tazminat, bazı gruplar için erken emeklilik ve yerel yönetimlerin kültürel mirası ile ana dili korumaya yönelik destek sağlama yükümlülüğü gibi çeşitli haklar tanıyor. 

Rusya'da "yerli halklar" (коренные малочисленные народы) kavramı, etnik kökenden çok hukuki bir statüyü ifade ediyor. Rusya'nın 1999 tarihli "Yerli ve Az Nüfuslu Halkların Haklarının Güvenceleri Hakkında" yasasına göre bu statüden yararlanabilmek için bir topluluğun nüfusunun 50 bin kişinin altında olması, atalarının yaşadığı geleneksel bölgelerde yaşamını sürdürmesi, geleneksel yaşam tarzı ile geçim faaliyetlerini koruması ve kendisini ayrı bir etnik topluluk olarak tanımlaması gerekiyor. Bu kriterleri karşılayan 47 halk resmen "yerli ve az nüfuslu halk" olarak tanınırken, ülkede toplam 190'dan fazla etnik topluluk bulunmasına rağmen bu özel hukuki statü yalnızca söz konusu gruplara uygulanıyor.