Peredelkino

 

Peredelkino: Moskova bölgesinin en edebi mekanında neler görülmeli?

 

 

Aleksandra Stelmakh

Kaynak: https://www.raiffeisen-media.ru/

 

Eminim Peredelkino'da bir gün yeterli olmaz.

Peredelkino köyündeki başlıca turistik yerler arasında Pasternak'ın yazlık müzesi, Çukovski'nin ev müzesi, edebiyat mezarlığı ve Patrik'in ikametgahı bulunmaktadır. Oraya nasıl gidileceği, neler görüleceği, nerede yemek yeneceği ve birkaç şiir alıntısı hakkında ipuçları.

Peredelkino, 1930'larda edebi çalışmalar için özel koşullar yaratma deneyi olarak kurulan, Moskova bölgesinde efsanevi bir yazarlar yerleşimidir. Boris Pasternak, Korney Çukovski, Konstantin Paustovski, Bulat Okudzhava, Bella Akhmadulina ve diğer yazarlar burada yaşadı ve çalıştı. Burada sadece çalışmakla kalmadılar, aynı zamanda sosyalleştiler, ziyaretlerde bulundular ve yetkililerin sürekli olarak bastırmaya çalıştığı gizli okuma ve tartışmalar düzenlediler.

Bugün Peredelkino, hem bir açık hava müzesi (bazıları müzeye dönüştürülmüş yazarların yazlıkları, bir edebiyat mezarlığı) hem de Yaratıcılık Evi'ndeki konaklama imkanları ve halka açık zengin bir edebiyat programıyla canlı bir yaratıcı mekândır.

Daha derin bir bağlam anlayışı edinmek için gezinizden önce Arzamas'ta Pasternak hakkında verilen dersleri dinlemenizi tavsiye ederim. Köyü gezerken, Arzamas ve Yaratıcılık Evi ekipleri tarafından ortaklaşa oluşturulan rehberli turu dinleyebilir ve verilen haritayı takip edebilirsiniz. Ayrıca köyde yaşamış yazarların şiirlerinden alıntılar da bulacaksınız.

 

Yazarlar Kasabasının Tarihi

Yazarlar Şehri, 1930'larda yazarların yaratıcı çalışmalarını sürdürebilecekleri rahat koşullar yaratma, ancak aynı zamanda onları sürekli ideolojik kontrol altında tutma girişimi olarak ortaya çıktı. Amaç, yeni bir kamu bilincini şekillendirebilecek "insan ruhunun mühendisleri" (1932'de yazarlarla yaptığı bir toplantıda Joseph Stalin'in kadeh kaldırmasıyla popülerleşen bir ifade) yetiştirmekti. Proje, Avrupa'daki yaratıcı konukevlerinden esinlenerek Maxim Gorky tarafından başlatıldı. Yazarlar ve ülke liderliğiyle yapılan görüşmelerin ardından, 1930'ların ortalarında Yazarlar Şehri'nin inşa edilmesi, Sovyet Yazarlar Birliği'nin kurulması ve Edebiyat Fonu'nun yeniden canlandırılması kararı alındı. Yazarlar Birliği, öz örgütlenmeyle mücadele etmek için kuruldu ; 1934 yılına gelindiğinde edebi ve sanatsal gruplar ortadan kaldırılmıştı.

İlk yazlık evler 1936'da inşa edildi: Edebiyat Fonu'na aittiler, ancak yazarlara ömür boyu kullanım hakkı tanındı. İlk sakinler arasında Isaak Babel, Boris Pasternak, Konstantin Paustovsky, Ilya Ehrenburg ve Margarita Aliger vardı. Savaş sırasında Peredelkino kısmen terk edildi: yazarlar cepheye gitti ve yazlık evler askeri üs olarak kullanıldı. Aralarında Alexander Afinogenov ve Yevgeny Petrov'un da bulunduğu bazı yazarlar, Chukovsky'nin oğlu Boris gibi sevdikleriyle birlikte hayatlarını kaybetti. Savaş sonrası yıllarda birçok yazar basit fiziksel işlerde teselli buldu. Chukovsky meyve yetiştirdi, Leonov bir sera inşa etti, Pasternak sebze bahçesinde çalıştı ve neredeyse hiç geliri olmamasına ve gözden düşmesine rağmen "Doktor Zhivago" romanını burada yazdı.

Toprakla uğraşırken
gömleğimi çıkaracağım,
sıcaklık sırtıma vuracak
ve beni kil gibi yakacak.

En sıcak yerde duracağım
ve orada gözlerimi kapatarak, baştan ayağa kendimi seramik sırıyla
kaplayacağım .

Boris Pasternak'ın "Yaz Günü" (1940, 1942) adlı eserinden bir bölüm.

1950'lerde, ülkenin dört bir yanından yazarların üç hafta boyunca kalabileceği bir yer olan Yaratıcı Yazarlar Evi'nin açılmasıyla yeni bir dönem başladı. Mütevazı yaşam koşullarına rağmen, oraya ulaşmak büyük bir başarı olarak kabul ediliyordu. Aynı zamanda, Peredelkino önemli bir kültür merkezi haline geldi. Korney Çukovski, yerel çocuklarla oyuncular, şairler ve yazarlar arasında buluşmalar sağlayan ünlü "Merhaba Yaz!" şenlik ateşlerini düzenledi. Bu şenlik ateşleri hala Çukovski Evi Müzesi'nde düzenlenmektedir. On yılın sonunda, köy Pasternak trajedisini yaşadı: "Doktor Zhivago"nun yurtdışında yayınlanması, uzun zamandır beklenen Nobel Ödülü, ardından diğer yazarlar tarafından zulüm görmesi ve şairin 1960'taki ölümü.

1960'larda Peredelkino, "yumuşama"nın ve yeni bir edebiyat kuşağının merkezi haline geldi. Bulat Okudzhava, Bella Akhmadulina ve Vasily Aksyonov gibi isimlerden oluşan 60'lar kuşağı burada ortaya çıktı. SSCB'nin çöküşünden sonra kasaba zor bir dönem geçirdi: Edebiyat Fonu ortadan kayboldu ve bazı araziler özelleştirilip satıldı. Bununla birlikte, önemli sayıda ev devlet kontrolünde kaldı ve Peredelkino edebi bir mekan olarak gelişmeye devam etti.

 

Oraya nasıl gidilir?

Elektrikli tren

 

Kievsky İstasyonu'ndan Peredelkino İstasyonu'na yolculuk yaklaşık 20 dakika sürer. Banliyö trenleri sabahtan akşam geç saatlere kadar 10-15 dakikada bir kalkmaktadır. Bilet fiyatı 75 rubledir.

Belorussky, Savelovsky ve Kursky tren istasyonlarından ve MCD-4 hattındaki birçok istasyondan Peredelkino istasyonuna banliyö trenleri sefer düzenlemektedir. Ödeme, Troika kartı ("Cüzdan" tarifesiyle) veya banka kartı ile yapılabilir.

Peredelkino istasyonundan Yaratıcılık Evi'ne yürüyerek yaklaşık 20 dakika sürer. 296 ve 468 numaralı otobüsler Pisateley Town durağına gider.

Metro + taksi/otobüs

Novoperedelkino metro istasyonunda (sarı hat, 1 ve 4 numaralı çıkışlar) inin ve oradan bir taksi çağırın; yolculuk yaklaşık 10 dakika sürer. Oradan 296 numaralı otobüse de binebilirsiniz.

Moskova'dan araba veya taksiyle

Moskova merkezinden Peredelkino'ya yolculuk yaklaşık bir saat sürüyor. Araç paylaşım hizmeti kullanıyorsanız, kiralama işlemini yerinde tamamlayamazsınız; aracı sadece bekleme moduna alabilirsiniz. Hafta sonları otopark sınırlıdır, ancak Peredelkino istasyonunun yakınında, Çernigov'lu Kutsal Prens İgor Kilisesi'nin yanında, Yaratıcılık Evi'ne 10-15 dakikalık yürüme mesafesinde ücretli otopark mevcuttur.

 

Peredelkino'daki yazarlar kasabasında görülecek yerler

Boris Pasternak'ın yazlık müzesi

Açılış saatleri: Salı-Pazar 11:00-18:00 (bilet gişesi 17:30'a kadar açık), Pazartesi kapalı.

Giriş ücreti: 300 ₽, indirimli 200 ₽ (önceden online olarak satın alınabilir )

"Eğer bu kadar yaşlı olmasaydım, kendime yeni bir meslek bulurdum. Pasternak'ın şiirleriyle bağlantılı Peredelkino'daki yerlere rehberlik ederdim. Turistleri Pasternak'ın ölümsüzleştirdiği şu şu huş ağacına, meşhur şu şu dereye götürürdüm. Onlara her gün yürüdüğü tarlayı gösterirdim..." diye paylaşmıştı Korney Çukovski 1964'te.

Pasternak 1936'da Peredelkino'ya taşındı ve hayatının geri kalanını burada geçirdi. Burada "Peredelkino", "Erken Trenlerde", "Dünyevi Genişlik" ve "Fırtına Başladığında" adlı şiir döngülerini yazdı ve Shakespeare ile Goethe'nin "Faust" eserlerinin yanı sıra "Doktor Zhivago" romanının çevirileri üzerinde çalıştı. 23 Ekim 1958'de Nobel Edebiyat Ödülü'nü bu evde öğrendi ve 30 Mayıs 1960'ta burada vefat etti. Pasternak, Peredelkino mezarlığına defnedildi.

Yazarın ölümünden sonra, resmi makamların uzun süredir bir anıt müzesi kurulmasına izin vermemesine rağmen, aile evi ve eşyalarını yıllarca, tıpkı yaşamı boyunca olduğu gibi özenle korudu. Pasternak'ın ailesi ve arkadaşlarının çabalarıyla gayri resmi bir sergi sürdürüldü. 10 Şubat 1990'da, Boris Pasternak'ın doğumunun 100. yıldönümünde, kır evi Devlet Edebiyat Müzesi'nin bir şubesi olarak resmi statü kazandı. Bugün sergide, yazarın öldüğü yatak da dahil olmak üzere evin orijinal iç mekanları sergilenmektedir.

 

Kayboldum, tıpkı bir ağıla kapatılmış bir hayvan gibi.
Bir yerlerde insanlar, özgürlük, ışık var,
ama arkamda kovalamacanın gürültüsü var,
çıkış yolum yok.

Karanlık bir orman ve bir göletin kıyısı,
devrilmiş bir ladin kütüğü.
Yol her yerden kesilmiş.
Ne olursa olsun, önemli değil.

Ne büyük bir kötülük yaptım ben,
katil ve cani miyim ben? Ülkemin güzelliği yüzünden
bütün dünyayı ağlattım .

Ama yine de, neredeyse mezara vardığımda,
inanıyorum ki zaman gelecek - İyilik ruhu
, kötülüğün ve kinin gücünü yenecek

Boris Pasternak, "Nobel Ödülü", 1959

 

Korney Çukovsky Ev Müzesi

Çukovski bu evi 1938'de aldı, ancak soğuk mevsimde orada yaşamak imkansızdı. Yazar ancak 1950'de, ev yalıtıldıktan sonra Peredelkino'da yıl boyunca yaşayabildi. Hayatının sonuna kadar bu evde yaşadı. Ölümünden sonra, iç mekan kızı Lidiya Korneyevna ve torunu Elena Tsezarevna tarafından özenle korundu ve onlar müzenin ilk rehberleri oldular. 1994 yılında, restorasyonun ardından müze, Devlet Edebiyat Müzesi'nin bir parçası oldu. Sergide özel bir yeri, Aleksandr Soljenitsin'in 1965'te "Gulag Takımadaları"nı tamamladığı masa işgal ediyor.

Müzede, Çukovski'nin 1957'de kurduğu ve hayatının eseri olarak gördüğü bir çocuk kütüphanesi bulunmaktadır. Çukovski, çocukların ne ve nasıl okuduklarını bizzat takip ederek kitapları kendisi seçmiştir. Eski kitaplık, Çukovski'nin evinde kullandığı ve koleksiyonun başlangıç ​​noktası olan kitaplığın aynısıdır. Çalışma odası, yazarın çalışma alanının atmosferini korurken, Öncü Odası ise kitaplar, okul malzemeleri ve dönemin diğer görsel detaylarıyla Sovyet çocukluğunu anımsatmaktadır.

Kütüphanenin koleksiyonu, Çukovski'nin kişisel koleksiyonundan ve Peredelkino'daki arkadaşlarından ve komşularından gelen hediyelerden oluşan 400 kitapla başladı. Bugün 10.000'den fazla kitaba ev sahipliği yapıyor. Özellikle gurur duyulanlar arasında, 20. yüzyılın önde gelen çocuk yazarlarının imzalı baskıları yer alıyor: Samuil Marshak, Lev Kassil, Valentin Berestov, Eduard Uspensky ve diğerleri.

Kütüphane bugün hala faaliyette: çocuk atölyeleri, okuma etkinlikleri ve toplantılar düzenliyor ve kayıt olduktan sonra (pasaport gerekli) kitaplar eve götürülebiliyor. Bu anlamda, Chukovsky'nin vizyonuna uygun olarak, çocuk edebiyatının camın arkasında saklanmadığı, aksine günlük yaşamın bir parçası olarak kaldığı bir yer olmaya devam ediyor.

 

Yazarların Yaratıcılık Evi

Açılış saatleri: Park — Pzt–Paz 9:00–22:00; Yaratıcılık Evi — Sal–Paz 12:00–21:00; Yazar Evi kitapçısı — Pzt–Per 12:00–18:00, Cum–Paz 12:00–19:00

Giriş ücretsizdir, sergiler için ücretli bilet gerekebilir (bu bilgi Yaratıcılık Evi posterinde kontrol edilebilir).

Yaratıcılık Evi birkaç binadan oluşmaktadır. Tarihi Bina (1955 yılında restore edilmiş bir bina), yazarların yaşadığı yerdi. Bugün ise, genellikle edebi eserlere dayalı çeşitli sergilere ev sahipliği yapmaktadır.

Sovyet döneminde kulüp ve kafeterya olarak hizmet veren Kulüp Binası, günümüzde konferanslara, konserlere, film gösterimlerine, performanslara ve halka açık söyleşilere ev sahipliği yapıyor.

Günün geri kalanında burada kitap okuyabilir veya çalışabilirsiniz; ortak çalışma alanında bir günün ücreti 500 ₽'dir.

"Pisatel Evi" kitapçısı, yazarlar Mihail Bakhtin, Viktor Astafyev, Rasul Gamzatov ve Vainer kardeşlerin çeşitli zamanlarda yaşadığı bir kır evinde yer almaktadır. Hem en yeni yayınları hem de nadir bulunan ikinci el kitapları sunmaktadır. 2026 yılında "İlk Kır Evi" müzesi adında yeni bir mekanın açılması planlanmaktadır.

Merak Kabinesi'nde gösteriler düzenleniyor (biletler 1.500 rubleden başlıyor) ve atölyede baskı teknikleri tanıtılıyor: burada yüzyıllık bir gravür baskı makinesinde çalışabilir, kendi gravürünüzü yaratabilir ve bir hediye ile ayrılabilirsiniz—bir baskı (1.800 ruble) veya bir tasarımcı alışveriş çantası (2.300 ruble). Her Cumartesi, Yaratıcılık Evi'nde bir kitap kulübü düzenleniyor (ücretsiz, kayıt gerekli )—hatta banliyö treninde bile kitap okuyabilirsiniz.

Mümkünse, Peredelkino'ya birden fazla gün ayırmanızı öneririm. Yaratıcılık Evi'nden düzenlenen turlarla birlikte bağımsız yürüyüşler yapabilirsiniz: 60'lı yıllar veya burada yaşamış ünlü senaristler hakkında bilgi edinebilirsiniz. 1960'lar ve 1970'lerin atmosferini koruyan edebi otelde gecelik 9.000 rubleden başlayan fiyatlarla konaklayabilirsiniz.

 

Yevgeni Yevtuşenko Müzesi ve Galerisi

Müze-galeri koleksiyonunda Yevgeny Yevtushenko'nun kişisel koleksiyonundan eserler, hatıra eşyaları ve orijinal fotoğraflar yer almaktadır. Sergi, 20. ve 21. yüzyıl sanatçılarının resimlerini, grafik sanatlarını ve heykellerini bir araya getiriyor; küresel avangard ve sürrealizmin klasiklerinden (Pablo Picasso, Marc Chagall, Fernand Léger, Georges Braque, Joan Miró, Max Ernst) şaire zaman ve ruh olarak yakın Sovyet ve Rus sanatçılarına (Oleg Tselkov, Mikhail Shemyakin, Yuri Vasiliev, Lado Gudiashvili, Niko Pirosmani) kadar uzanan bir yelpazeyi kapsıyor.

Yevtuşenko, koleksiyonunu, ev kütüphanesini ve Peredelkino'daki arazisini devlete bağışladı. Galerinin Rusya Çağdaş Tarih Müzesi'nin bir parçası olması onun için çok önemliydi. Yaşamı boyunca galerinin faaliyetlerinde çok aktifti: Yevtuşenko sadece turları koordine etmekle kalmadı, bazen turlara bizzat kendisi de rehberlik etti.

Peki , ülkenin en yaşlı genç adamı, kibar polislerin motosikletinde otururken, ben bu yorgunluğa katlanabilir miyim?

Çukovski beni ziyarete geliyor.
Kürk önlüğünü kendisi çıkarıyor ve
"Lütfen şarap getirmeyin..." diye uyarıyor
, ardından
Sorgenfrey, Blok, Kuzmin hakkında harika bir hikaye anlatıyor...

Edebiyatın bilge, uzun süreli askerleri,
yeryüzünün gri gece kuşları,
hayatınızın sayfaları ,
henüz her şeyi çevirmediğiniz satır arası çeviriler gibi.

Ey genç adam, kendini çok erken asma,
biraz güç biriktir
ve düşmanlarından onur ve nezaketle kurtul,
canın sıkılmasın diye de yenilerini edin.

Ve insan güçlü, sorumlu olmalı
ve uzun saatler çalışmalıdır. Yirminci yüzyılda
tüm insanlar, özellikle yazarlar, uzun yaşamalıdır.

Yevgeny Yevtushenko'nun "Peredelkino" adlı eserinden alıntı, 1968

 

Bulat Okudzhava Ev Müzesi

Açılış saatleri: Salı-Pazar 11:00-17:00 (turlar 11:00, 13:00 ve 15:00'te); Pazartesi günleri kapalıdır. Müze ekibi, +7 (495) 731-77-27 veya +7 (495) 593-52-08 numaralı telefonlardan önceden arayarak bilgi vermenizi rica eder.

Giriş ücreti: 250 ₽, indirimli 200 ₽ (önceden online olarak satın alınabilir )

Okudzhava'nın Peredelkino dönemi, 1987 yazında Yazarlar Birliği'nden küçük bir kır evi kiralayıp edebiyat dünyasındaki çağdaşları Bella Akhmadulina, Yevgeny Yevtushenko ve Fazıl İskender'in arasına yerleşmesiyle başladı. Geç dönem şiirlerini, düzyazılarını ve Booker Ödülü'nü kazanan son otobiyografik romanı "Kaldırılmış Tiyatro"yu burada yazdı.

Şairin ölümünden bir yıl sonra, Ağustos 1998'de, dostlarının ve hayranlarının çabaları sayesinde Peredelkino'da Bulat Okudzhava Halk Müzesi açıldı. Projenin başlatıcısı ve ilham kaynağı edebiyat bilimci ve arşivci Lev Shilov'du. Çalışmaları, diğer şeylerin yanı sıra, Okudzhava'nın eserlerinin araştırılması ve popülerleştirilmesine adanmıştı.

Müzenin en belirgin ve canlı özelliklerinden biri, gayri resmi tılsımı haline gelen çanlarıdır. Bella Akhmadulina, şaire çan hediye etme geleneğini başlattı ve çanlar müzeye bağışlanmaya devam ediyor. Her yıl Ağustos ayının son Cumartesi günü müze, doğum gününü, yani Çan Günü'nü kutluyor. Eğer o gün müzeyi ziyaret ederseniz, koleksiyona eklemek için bir çan getirin.

Şu sıralar tembellik ve çalışma arasında
, kavak ve ladin ormanları arasında bir münzevi gibi yaşıyorum .

Ve korumalarım
arkadaşlarım ya da ebeveynlerim değil...
Güneş, hava ve su.

Bulat Okudzhava. “Günümüzde bir münzevi gibi yaşıyorum...”, 1994

 

İsa’nın Başkalaşımı Kilisesi’nin Patrikhaneye Ait Külliyesi ve Peredelkino Mezarlığı

Açılış saatleri: Ayin programı manastırın internet sitesinde yer almaktadır . Mezarlık her gün 09:00 - 17:00 (Ekim-Nisan), 09:00 - 19:00 (Mayıs-Eylül) saatleri arasında açıktır.

Ücretsiz giriş

1960'lardan beri Peredelkino Mezarlığı'nda bir yazar mezarlığı oluşmaktadır. Boris Pasternak, Korney Çukovski, Arseny Tarkovski (ve kardeşi Andrei'nin anıt mezarı), Robert Rozhdestvensky ve Yevgeny Yevtushenko'nun mezarları burada bulunmaktadır. Pasternak ve Çukovski'nin mezarları kültürel miras alanı olarak tescil edilmiştir. Hatta Quentin Tarantino 2004 yılında Pasternak'ın mezarını ziyaret etmiştir; yazar onun için önemli bir ilham kaynağı olmuş ve Tarantino'nun mezara yaslandığı bir fotoğraf viral olmuştur.

Mezarlığın yanında, çeşitli kiliselere ev sahipliği yapan Patrikhaneye ait Metochion bulunmaktadır. Çernigovlu Kutsal Prens İgor Katedrali, canlı kubbeleriyle dikkat çekmektedir: Her biri kendine özgü ton ve desenlere sahip, kobalt sırla kaplı porselen karolardan yapılmıştır. İsa'nın Başkalaşımı Kilisesi, köyün en eski anıtlarından biridir ve ilk olarak 1646'da anılmıştır. Küçük ve mimari açıdan sade olan bu kilise, Peredelkino'nun daha yeni binaları arasında neredeyse göze çarpmayan bir görünüme sahiptir, ancak onu diğerlerinden ayıran da tam olarak bu sadeliğidir.

 

"Arşiles" Heykeli

Açılış saatleri: parkın programına göre, Pazartesi-Pazar 09:00-22:00

Ücretsiz giriş

2022 yılında, Nikola-Lenivets Sanat Parkı ve Rusya'da peyzaj sanatının gelişimiyle ilişkilendirilen sanatçı Nikolai Polissky'nin "Arşiles" adlı arazi sanat enstalasyonu Peredelkino'da açıldı. Eserin yaratılmasının ardındaki itici güç oldukça çarpıcıydı: Ladin böceği istilası nedeniyle, çevredeki ormanı kurtarmak için altı asırlık ladin ağacının kesilmesi gerekiyordu. Polissky, bu ağaçların kütüklerinin yerine, iç içe geçmiş fındık ve kuş kirazı gövdelerinden altı dikey yapı inşa etti. "Arşiles" kelimenin tam anlamıyla "ilk orman", "ilkel orman" anlamına gelir ve doğayı bir arketip ve enerji kaynağı olarak ele alır.

 

Peredelkino'da nerede yemek yenir?

 

"Peredelkino" Kafesi

Açık büfe bar

Bu efsanevi mekan, tarihi Yaratıcılık Evi binasının bodrum katında yer almaktadır. Sovyet şairleri ve yazarları burada dinlenir, yemek yer ve içki içerlerdi. Menüde sadece Rus değil, Gürcü mutfağından da yemekler bulunmaktadır: hamsi (470 ₽), etli ve ekşi kremalı krep (470 ₽), pancar çorbası (490 ₽), haçapuri (610 ₽–650 ₽), lor peyniri güveci (390 ₽) ve çakhokhbili (790 ₽). Büfe, 8 Mart 2026 tarihine kadar tadilat nedeniyle kapalıdır.

 

Restoran "Kütüphane"

Tavanında bile bolca ahşap detaylar bulunan, aydınlık bir pavilyon. Daha sıcak aylarda açık olan veranda, Peredelkino'nun kır evi atmosferinden bir kesit sunuyor. Menü, Rus geleneklerini taze yerel malzemelerle birleştiriyor; öne çıkan lezzetler arasında ördekli pancar çorbası (790 ₽), patates püresi ve mantarlı dana yanakları (1.690 ₽) ve kırmızı havyarlı donutlar (790 ₽) yer alıyor. Kır evi ruhunu mükemmel bir şekilde yansıtan çay için dört özel karışım hazırlanmış ve kahve severler Moskova'lı kahve kavurma şirketi Rockets Coffee'den içecek sipariş edebilirler. Rezervasyon yaptırmanız önerilir; rezervasyonları web sitesinde bulabilirsiniz .

 

Kafe "Robin"

Aile işletmesi olan Robin Café, tamamen çocuklara ayrılmış büyülü bir çatı katına sahip şirin bir evde yer alıyor: bir yazar çalışma odası, mikrokozmoslarla dolu kitaplıklar, bir gölge tiyatrosu, gizli odalar ve hatta bir Kızılderili kanosu. Yaz aylarında, 4-10 yaş arası çocuklar, özel bir aktivite kitabı eşliğinde iki saatlik rehberli orman yürüyüşlerinin tadını çıkarıyor; doğayı keşfediyor, aktif oyunlar oynuyor ve yerel yazarların şiirlerini dinliyorlar. İç mekan ve menü, kır evi yaşamından ve Peredelkino sakinlerinin eserlerinden ilham alıyor. 2-4 kişi için 1900 ruble karşılığında çay ve küçük bir mini sandviç ve tatlı tabağı içeren 5 O'clock Tea seti sipariş edebilirsiniz.

 

"Peredelki" Kafesi

Yukarıda bahsedilen tüm mekanlar Yaratıcılık Evi içinde yer alırken, bu kafe 15 dakika uzaklıkta bulunuyor ve hafta sonları masalar doluysa hayat kurtarıcı olabilir. Ayrıca samimi bir kır evi havası da var: Yazlık verandada otururken, ayaklarınızın altında evcil bir tavuk veya hatta bir tavus kuşu görebilirsiniz. Çeşitli kömürde ızgara şiş kebap (750 ₽–2200 ₽), kutaby (190 ₽'den başlayan fiyatlarla) ve haçapuri (670 ₽–750 ₽) sunuyorlar.

 

"Ahır"

Peredelka'ya beş dakika mesafede, panoramik pencereleriyle hem kafe hem de market olarak hizmet veren Ambar projesi bulunuyor. Burada sadece lezzetli bir kahvaltı yapmakla kalmayıp, eve götürmek için sağlıklı yiyecekler, arkadaşlarınıza hediye olarak seramik ve mumlar satın alabilir, kitaplara göz atabilir ve dizüstü bilgisayarınızda çalışabilirsiniz. Konuklar özellikle somonlu ve haşlanmış yumurtalı patates krepini ve kakuleli çörekleri çok beğeniyor.

 

Konuta nasıl ulaşılır?

Peredelkino Yaratıcılık Evi, orijinal konseptini sürdürerek hâlâ bir konuk sanatçı programı yürütmektedir . Açık çağrıyı geçerseniz, (konuk sanatçı türüne bağlı olarak) bir ila üç hafta boyunca Peredelkino'ya gelme fırsatınız olacak. Konuklara seyahat, yemek, konaklama ve atölye masrafları karşılanmaktadır. Konuk sanatçı programı sadece yazarları değil, aynı zamanda kelimelerle çalışan diğer profesyonelleri de ağırlamaktadır: senaristler, çevirmenler, sanatçılar, müzisyenler, yönetmenler, illüstratörler ve küratörler.

Sanatçı, ikamet programının ardından projesini sunar; bu araştırma, edebi bir eser, çeviri veya metinle ilgili diğer formatlar olabilir. Başvuru için lütfen özgeçmişinizi, metinlerinizi (yayınlanmış olması şart değil; taslaklar da yeterlidir) veya sanatçı portföyünüzü gönderin.

Yaratıcılık Evi ayrıca yazarların ve çevirmenlerin yayıncılarla buluşabileceği yıllık edebiyat etkinliklerine de ev sahipliği yapıyor.

 

Peredelkino, günübirlik veya gecelik ziyaretler için uygun bir yer: mesafeler kısa, ancak müzeler, yürüyüş parkurları ve etkinlikler zamanı kolayca dolduruyor.

Seyahatinizden önce müzelerin ve etkinliklerin programlarını kontrol etmeniz faydalı olacaktır: ev müzelerinin programları biraz farklılık gösterirken, Yaratıcılık Evi sık sık konferanslara, performanslara ve sergilere ev sahipliği yapmaktadır.

Eğer Peredelkino'yu hafta sonu ziyaret ediyorsanız, yanınızda mutlaka atıştırmalık bir şeyler getirin; eğer Yaratıcılık Evi'nde yemek yemek istiyorsanız, rezervasyon yaptırmanız en iyisidir.

Moskova'dan Kievsky İstasyonu veya MCD-4'ten banliyö treniyle oraya ulaşmak kolaydır. Yolculuk 100 rubleden daha az tutar ve yaklaşık 20 dakika sürer.

Moskova’da Nâzım Hikmet’in yaşadığı bir mekân müze olacaksa

 

M. Melih Güneş: “Moskova’da Nâzım Hikmet’in yaşadığı bir mekân müze olacaksa, bu Peredelkino’da olmalı.” | Metin Celâl

Ağustos 2, 2026

 

Kaynak: Edebiyathaber.net

 

Edebiyat Haber, geçtiğimiz günlerde önemli bir soru sordu; “Nâzım Hikmet’in son evi neden hâlâ müze değil?” sonra da aynı başlıkta cevabı verdi; “Moskova’daki edebî mirasın geleceği belirsiz” Haberin sonunda da net olarak talebi belirtti; “Nâzım Hikmet’in son evi, yalnızca bir apartman dairesi değil; iki ülkenin ortak kültürel hafızasının simgesidir. Bu evin ve içerdiği edebî mirasın gelecek kuşaklara güvenceyle aktarılması için uluslararası iş birliğiyle kalıcı bir koruma modeli oluşturulmalıdır.” (https://www.edebiyathaber.net/nazim-hikmetin-son-evi-neden-hala-muze-degil-moskovadaki-edebi-mirasin-gelecegi-belirsiz).

 

Moskova’ya giden edebiyatla, şiirle ilgili hemen her vatandaşımız Nâzım Hikmet’in mezarını ziyaret etmek ister. 2011’de Moskova Kitap Fuarı’na gittiğimizde, bizim de ilk hedefimiz Nâzım Hikmet’i ziyaret etmek olmuştu. Maalesef, bu ziyaret gerçekleşememiş, mezarlığın girşinden dönmüştük. Fuarda Türkiye standını ziyarete gelen gazeteci Suat Taşpınar, daha önce varlığını bilmediğimiz Nâzım Hikmet Kütüphanesi’nden söz edince İstanbul’a dönerken bu kütüphaneyi ziyaret etmek istemiştik. 3 Haziran 2024’ten beri bu kütüphane Nâzım Hikmet Kültürevi olarak hizmet veriyor.

Nâzım Hikmet Kütüphanesi’nin bulunduğu mahallede Nâzım Hikmet’in son evinin bulunduğunu öğrenince orayı da görmek istedik. Çünkü ev hakkında yazılanlardan eşi Vera’nın evde yaşamaya devam etmesine rağmen evi ve Nâzım Hikmet’in eşyalarını olduğu gibi koruduğunu biliyorduk. Vera Tulyakova Hikmet’in 2001’dek vefatından sonra ev kızı Anna’nın korumasındaymış. Anna Stepanova arandı, bulunamadı. Evi göremedik. Apartmanın kapısının önünde, Nâzım Hikmet’in orada yaşadığını belirten büyük şiltin altında fotoğraflar çektirdik ve uçağa yetişmek için yola çıktık. Havaalanı yolunda da Nâzım Hikmet’in evinin olduğu gibi korunması gerektiğini konuştuk. Bunun da yolu kuşkusuz evi müze haline getirmektir.

Nâzım Hikmet’in ölümünden sonra eşi Vera Tulyakova Hikmet “Burası Türkiye’nin evidir” düşüncesi ile benzersiz, yaşayan bir müze yaratmış ve kendisi bu müzenin fahri mihmandarı olmuş. Onlarca yıl evi görmek isteyen konukları misafir etmiş. Bu konuklardan biri de Melih Güneş olmuş. Vera Tulyakova Hikmet ile tanışmaları dostluğa dönüşmüş. Defalarca evde konuk olmakla kalmamış, “Nâzım Hikmet Araştırmacısı” olmuş. Nâzım Hikmet’le ilgili, özellikle Moskova’daki yaşamının izlerini süren birçok araştırma yaptı, kitaplar yayınladı, sergiler açtı Melih Güneş. Bu çalışmalarıyla da çeşitli ödüller aldı. Son ödülü de “2026 Nâzım Hikmet Dostluk Ödülü” oldu. Edebiyat Haber’in çağrısını okuyunca hemen aklıma Melih Güneş geldi ve Nâzım Hikmet’in evinin durumunu ve “Nâzım Hikmet’in son evi neden hâlâ müze değil?” sorusunu sordum.  

 

Moskova’daki eve ilk ne zaman gittin ve evde neler vardı?

1990 başı olmalı. Zaman içinde elbette bazı eşyaların yeri değişmiş ya da yenilenmiş olabilir ama her şey yerli yerindeydi. Vera Tulyakova büyük bir bilinçle korumaya özen göstermişti. Aynı özeni kızı da senelerce sürdürdü.

Evin fotoğraflı veya yazılı envanterini çıkardın mı? Yazılı veya fotoğraflı bir liste mevcut mu?

Hemen hemen her belgenin, dosyanın, objenin hem fotoğrafları hem taranmış kopyaları var. Kendi olanaklarımla bizzat ben çektim, taradım. Hatta tüm evin ölçülerini bile almıştım, gerekebilir diye. Ölçüleri aldığımda Vera Tulyakova sağdı, ben de genç bir mimardım. 36 yıl akıverdi.

 

2008’de Yapı Kredi’de açılan “Şehrime Ulaşamadan Bitirirken Yolumu…” Sergisi, Nâzım ile Vera’nın birlikte yaşadığı evdeki nesnelerden oluşturulmuş, sergide Vera’nın giysi ve kişisel eşyaları da yer almış. Sergiden sonra bu malzeme nereye gitti?

Açıkçası o sergi döneminde çok umutlu ve heyecanlıydım. Gün ışığına çıkan onca belge vs için belki uzmanlardan oluşan bir komisyon kurulur diye bile düşünmüştüm. Olmadığı gibi tüm eşyalar da gerisin geri Moskova’ya gönderildi.

 

2019’daki “Nâzım Hikmet’in Ellerinin İzinde” sergisinin açıklamasına göre Nâzım’ın Moskova’daki çalışma odasından kitapları ve daktilosunu getirmişsin ve bunları “geri gitmemek üzere Türkiye’ye getirdiğini” açıklamışsın.  Kitaplar ve daktilo sende mi, yoksa bir vakfa ya da kuruluşa mı devredildi?

Kitapları, daktiloları ve başka değerli şeyleri de o dönemde getirdim ve halen benim korumamda, bana “emanet”ler. Rusya’daki Devlet Edebiyat ve Sanat Arşivi’ndeki Nâzım Hikmet Fonu’nda neler olduğunu, nasıl korunduğunu ve gerektiği zaman nasıl paylaşıldığını bildiğim için ister istemez öyle bir kurumla kıyaslıyorum. Böyle olunca da Türkiye’de bunları devredebileceğim bir kurumun henüz olmadığını düşünüyorum.

 

İstanbul Nâzım Hikmet Vakfı’nın Anı Odası’nda Vera Tulyakova’nın bağışları olduğu söyleniyor. Bu bağış Moskova’daki son evden mi geldi? Neler bağışlandığını biliyor musun?2008 veya 2019 sergilerinden sonra vakfa geçen malzeme oldu mu?

Elbette biliyorum, Abidin Dino ve Avni Arbaş eserlerine kadar tek tek de sayabilirim neler olduğunu, Vera Tulyakova’nın ne zaman bağışladığını. Hatta bunlardan ikisinin Rusya Kültür Bakanlığı’ndan gerekli yurtdışı çıkış izinlerini ben çıkarmıştım Moskova’dayken ve Vera Tulyakova elleriyle getirmişti İstanbul’a. Bunlar Vera Tulyakova için “evin aziz anısını” İstanbul’da yaşatmanın yollarından biriydi. Son olarak, on yıl kadar önce Şişli’deki “Anı Odası”nın açılışında kızı Anna Stepanova’nın ödünç verdiği takım elbiseyi de vakfa bizzat ben teslim ettim (Şimdilerde büyük bir Nâzım Hikmet sergisine hazırlanıyorum, bu elbiseyi sergiye dahil edemedim mesela, ne yazıktır ki.). Nâzım Hikmet’in Anjel Açıkgöz’e hediye ettiği bir dikiş makinasının vakfa bağışlanmasını da ben sağlamıştım.

 

Rusya Devlet Edebiyat ve Sanat Arşivi’nde Vera’nın veya Anna’nın yaptığı bağışlar var mı?

Vera Tulyakova evdeki arşivin çok önemli bir kısmını, vefatın akabinde arşivin bünyesinde oluşturulan Nâzım Hikmet Fonu için Rusya Devlet Edebiyat ve Sanat Arşivi’ne bağışlamış durumda. Neredeyse yarı yarıya diyebilirim. Listesi bende var.

 

24 Numaralı Kütüphane bugün Nâzım Hikmet Kültür Merkezi olarak çalışıyor ve sürekli sergiler düzenliyor, diye bir bilgi var, bu bilgi doğru mu? Doğru ise sergide hangi nesneler, belgeler var. Buraya Vera’nın veya Anna’nın yaptığı bağışlar var mı?

Melih Güneş: Sergiler, etkinliklerin bir parçası. Kültür Merkezi esas olarak gençlerin toplandığı Nâzım’ı konuştuğu, Türk edebiyatını öğrendiği bir yer halinde şimdi. Moskova’daki Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfı’nın öncülüğü ve büyük desteğiyle kuruldu. Elbette ben de tüm arşivimi, bilgimi seferber ettim, çok güzel bir anı odası yapıldı. Merkez için özel sanat üretimleri yapıldı (Aykut Genç, Ethem Onur Bilgiç ve Sedat Girgin’in eserleri). Anna Stepanova büyük bir cömertlikle evindeki şifonyeri ve annesiyle Nâzım Hikmet’in birer kostümünü, kravat vs. süresiz ödünç verdi.

 

Moskova’daki evde nelerin kaldığını biliyor musun? Evdeki mevcut eşyaların envanterini çıkarmak için çalışma yapıldı mı?  Bu eşya ya da belgelerin akıbeti nedir?

Melih Güneş: Hepsini biliyorum, son ziyaretimde her şey ellerimle nereye koymuşsam oradaydı. Şu an için pek çoğu büyük bir Nâzım Hikmet sergisi-etkinliği için Türkiye’de, Nâzım Hikmet’in halkının ziyaretini bekleyecek.

 

Bütün bu malzemeyi tek bir kamu koleksiyonunda ya da müzede toplama girişiminiz oldu mu?

Kişisel çabalarımla görüştüğüm kişi ve kurumlardan bir sonuç alamadım.  Belki araştırmacılara yönelik bir “Nâzım Hikmet Merkezi” talebim çok ve yersiz bulunuyordur, lakin Rusya’da gördüğüm bu.

 

Moskova’daki evi müze yapmak mümkün mü?

Evin bir apartmanda ve üst katlarda olması müze için zorlaştırıcı sebeplerden ve içinde yaşayanları da artık rahat bırakmak lazım. Peredelkino’daki kır evi müzeye daha uygun ama orada da başka mülkiyetler söz konusu. Moskova’da Nâzım Hikmet’in yaşadığı bir mekân müze olacaksa, bu Peredelkino’da olmalı diye düşünüyorum. Komşusu Pasternak’ın aynı mahalledeki müzesiyle de anlamlı olacaktır. Üstelik Nâzım’ın Peredelkino’da yaşadığı evin ilk sakini de Boris Pasternak. Bir aksilik olmazsa, Peredelkino’da bir Nâzım Hikmet heykeli projesi de gündemde, heykeltraşıyla yüz yüze görüştüm, o da çok heyecanlı.

Moskova'nın en sıra dışı bulvarlarından birinin tarihi

 

Kaynak: https://dzen.ru/

 

Bu bulvar ne zaman ortaya çıktı?

Görünüşte tuhaf olan ismi nereden geldi?

Onu bu kadar sıra dışı kılan neydi?

Yeni caddenin gelişiminin birkaç yıl sürdüğü doğru mu?

Ve bulvar on yıllar boyunca nasıl değişti?

Ve şimdi nasıl görünüyor?

Bugün size tüm bunları ve daha fazlasını anlatacağım.

 

Leylak yetiştiricisi

Sirenevy Bulvarı, Moskova'nın doğusunda yer almaktadır. Shchyolkovskoye Otoyolu'ndan Moskova Çevre Yolu'na kadar uzanan, 5 km'den fazla uzunlukta oldukça uzun bir yoldur. Çevre Yolu'na varmadan hemen önce, yol bir benzin istasyonunda ve çıkmaz sokakta sona erer. Diğer bazı Moskova bulvarlarının aksine, bu bulvarın adı kelime anlamıyla da örtüşmektedir. Başlangıçta, buraya sadece leylak dikilmesi planlanmıştı. Ama gelin her şeyi adım adım ele alalım.

Başlangıçta, bulvarın neredeyse tamamı boştu. Sadece başlangıçta, biraz daha güneyde, Pervomayskaya Caddesi bulunuyordu. O zamanlar bu bölge Konyushino köyünün bir parçasıydı. 1950'lerin sonlarında buraya yeni bir yol yapıldı. Başlangıçta adı Proektiruyemy Proezd idi. Ancak, 1960 yılının Mart ayı başlarında yerel yetkililer adını Sirenevy Bulvarı olarak değiştirmeye karar verdiler.

Bütün bunların sebebi, bulvar boyunca çok sayıda leylak çalısı dikmek istemeleriydi. Dahası, sıra dışı çeşitler kullanmayı planlıyorlardı. Bu çeşitler, ünlü bitki yetiştiricisi Leonid Kolesnikov tarafından geliştirilmişti. Bu bitkilerin özelliği, yaklaşık olarak ilkbaharın ortasından sonbaharın sonuna kadar süren çok uzun çiçeklenme dönemleriydi. Bu arada, Kolesnikov birkaç yıl önce burada bir leylak fidanlığı kurmuştu. 1970'lerde bu fidanlık Leylak Bahçesi'ne dönüştürüldü. Bu, Moskova'daki ikinci leylak bahçesiydi. Leonid Kolesnikov ilkini, günümüzde Sokol semti olan Salvador Allende Caddesi üzerinde kurmuştu.

Uzun vadeli iyileşme

Bulvar boyunca leylak dikimi Nisan 1960'ta başladı. Yerel Komsomol üyeleri çalışmalara aktif olarak katıldılar. İşten veya okuldan sonra toprağı hazırladılar, gübrelediler ve ardından leylak fidanlarını dikmeye başladılar. Gazeteler, Leonid Kolesnikov'un fideleri ücretsiz olarak sağladığını bildirdi. Aynı zamanda, yol boyunca konut inşaatı da devam ediyordu. Burada devasa, standart büyüklükte evler inşa ediliyordu - çoğunlukla beş katlı binalar. İlginç bir şekilde, bunlar başlangıçta kırmızı ve sarı renkteydi. Parlak leylakların yanında çok güzel görünmüş olmalılar.

Bulvarın peyzaj çalışmalarının ne zaman tamamlandığını söylemek zor. Görünüşe göre, 1961 ilkbahar-yaz ayları için planlanmıştı. Ancak, 2 Mart 1962 tarihli Vechernyaya Moskva gazetesinde yer alan bir haberde, akçaağaç, karaçam ve ıhlamur ağaçlarının getirildiği ve leylak çalılarının da yeni dikilmek üzere olduğu belirtiliyordu. Dahası, 1964 yılında bile basın, bulvarın peyzaj çalışmalarının hala devam ettiğini bildirmeye devam etti. Ve leylaklar 1966 sonbaharına kadar dikilmeye devam etti. Bu nedenle, peyzaj çalışmalarının on yılın ikinci yarısına kadar tamamen tamamlanmamış olması muhtemeldir.

1965 yılında Sirenevy Bulvarı, Parkovaya Caddesi 16. Caddeye kadar uzatıldı. Ancak bu bölüm artık eskisi kadar geniş bir yeşil alana sahip değildi. Yine de buraya oldukça fazla sayıda ağaç dikilmişti. Yol boyunca yeni konut binaları ve daha konforlu bir yaşam için çeşitli yapılar ortaya çıktı; bunlar arasında büyük mağazalar, Sofya Sineması ve diğerleri yer alıyordu. Biraz sonra bulvar, batıda Şçyolkovskoye Otoyolu'na bağlandı.

O kadar da mor değil

1980'lerin ortalarında, yerel sakinler bulvardaki leylak sayısının önemli ölçüde azaldığından şikayet etmeye başladılar. Birkaç yıldır yeni fidan dikilmemişti. Dahası, çok az bank vardı. İnsanlar sıcak havalarda çimenlerin üzerinde oturmak zorunda kalıyorlardı. Zamanla durum daha da kötüleşti. Birçok leylak fidanı çiçek açmayı bıraktı. 2000'lerin ikinci yarısına kadar bulvar bakımsız kaldı.

2008 yılında Sirenevy Bulvarı'nı iyileştirme projesi başlatıldı. Bulvarı yeniden ağaçlandırmak ve bir çeşme kompleksi inşa etmek için planlar yapılıyordu. Ayrıca sokaklara dekoratif heykeller yerleştirilmesi de planlanmıştı. Ancak bu planlar hiçbir zaman hayata geçirilmedi. Bulvarın yeniden inşası ancak dokuz yıl sonra tamamlandı. Bazı peyzaj çalışmaları yapıldı, yeni çiçek tarhları oluşturuldu, sokaklar asfaltlandı ve sokaklara ek banklar yerleştirildi. Sirenevy Bulvarı'nın başlangıcına, Nikitinskaya Caddesi ile Shchyolkovsky Proyezd arasına bisiklet yolları yapıldı.

Bugün Sirenevy Bulvarı hala mevcut. Neyse ki, burada yolun genişletilmesi planlanmıyor. En azından şimdilik. Burada hala çok sayıda ağaç ve çalı var. Leylaklar konusunda emin değilim. Bulvarın adına tam olarak yakışır şekilde olması için bir zamanlar planlandığı kadar çok leylak yok gibi geliyor. Ama genel olarak, bugünlerde yürüyüş yapmak için oldukça güzel bir yer.

Karikatür

 

-Şimdi artık otobüse binmekten korkmuyorum - beni ezemeyecekler...

 

Konu evrensel bir tema: Hıncahınç dolu toplu taşıma araçlarındaki kalabalıklar ve yolcuların çilesi.

Ezilmekten korunmak için çareyi şovalye zırhına bürünmekte bulan bir yolcu.

Sanatçılar G. ve V. Karavaev, "Krokodil" dergisi, Sayı 35, 1981

Moskova Yabancı Edebiyat Kütüphanesi Nasıl Ortaya Çıktı?

Kaynak: https://dzen.ru/

 

Margarita Rudomino adına kurulan Tüm Rusya Devlet Yabancı Edebiyat Kütüphanesi 2 Nisan 1922'de açıldı.

Tarihi, Sovyet yetkililerinin Aralık 1920'de Yabancı Diller Enstitüsü kurmaya karar vermesiyle başladı. Bu kurum, tüm ülke için öğretmen yetiştirme merkezi olacaktı.

Devrim öncesi liseler ve üniversitelerin aksine, yok olmuş dilleri öğretmek yerine, yeni enstitü modern İngilizce, Fransızca ve Almanca öğretmeyi amaçlıyordu.

Enstitüde bir kütüphane kuruldu ve geliştirilmesi Saratov Yabancı Diller Enstitüsü müdürü Ekaterina Kester'e emanet edildi. Kester, genç yeğeni Margarita Rudomino'yu da yardım etmesi için görevlendirdi. Aralık 1920'de 20 yaşındaki Margarita, Saratov'dan Moskova'ya ilk kez geldi.

Ağustos 1921'de Kester göç etti ve kısa süre sonra yeni filolojik enstitü projesi terk edildi. Kütüphane kapanma tehdidiyle karşı karşıya kaldı. Ancak Margarita Rudomino, annesinin yaklaşık 2000 kitabını Moskova'ya taşımayı başarmış ve kütüphanenin korunması için Halk Eğitim Komiserliği'ne aktif olarak mektuplar yazmaya başlamıştı.

Ekim 1921'de Halk Eğitim Komiserliği, kütüphaneyi bağımsız bir kurum olarak korumayı kabul etti.

1922'de kütüphanenin koleksiyonu sadece 4.500 kitaptan oluşuyordu. Ertesi yıl bu sayı 18.000'e ulaştı ve Berlin'den yabancı süreli yayınlar gelmeye başladı. Bu durum, kütüphaneyi Moskova'da dünyanın dört bir yanından haberler hakkında bilgi edinilebilecek neredeyse tek yer haline getirdi.

Kütüphane sürekli olarak yer değiştirdi ve birkaç kez kapanmanın eşiğine geldi, ancak Margarita Rudomino her seferinde bu eserini kurtardı.

1967'de Nikolo-Yamskaya Caddesi'nde sekiz katlı bir kitap deposuna sahip ayrı bir binaya kavuştu. Bugün VGBIL koleksiyonu 150 dilde 4,5 milyon eser içermektedir.

Mutluluğun resmi İspanya’dan

 

Desen: Abidin Dino

 

Mutluluğun resmi İspanya’dan

M. Hakkı Yazıcı

mhyazici@yandex.ru

 

Kaynak: https://medyagunlugu.com/mutlulugun-resmi-ispanyadan/

Bir Dünya Kupası dönemini daha kapattık. 

“İspanya evine mutlu döndü,” dedi sevgili dostum, üst kat komşum Vladimir İvanoviç.

Muhtemelen herkes futbola doymuştur ve hatta bıkanlarımız olmuştur.

Ben şahsen başlangıçta Türkiye’nin iyi bir sonuç alacağı konusunda pek çok insan gibi ümitliydim, ama olmadı.

Turnuvayı erken terkeden bizimkilerin evsahibi ABD’yi son maçlarında yenmelerine bile sevinemedim.

***

Vladimir İvanoviç de benim gibi futbolu seviyor. O yüzden epey futbol konuşma fırsatımız oldu.

İkimizin de keyfi çok yerinde değildi. Bizimkiler erken veda etmişti.

Rusya da Kupaya katılamamıştı.

Halbuki 2018 yılında, 21. FIFA Dünya Kupası 14 Haziran–15 Temmuz 2018 tarihleri arasında Rusya'da düzenlenmişti.

Bu, Rusya'nın ev sahipliği yaptığı ilk FIFA Dünya Kupası olmuştu.

Final maçı 15 Temmuz'da Moskova’daki Lujniki Stadyumu'nda oynanmıştı.

2018 yılındaki bu şampiyonayı FİFA Konseyi "tarihin en iyisi" olarak kabul etmişti.

Yine bu seneki turnuvada da oynayan İngiltere'den Harry Kane, 6 golle turnuva boyunca en çok gol atan oyuncu olarak ve Altın Ayakkabı'nın sahibi olmuştu. Hırvat oyuncu Luka Modric, Altın Top'u kazanarak turnuvanın en iyi oyuncusu. Fransa’dan Kylian Mbappe, en iyi genç oyuncu olmuştu.

Vladimir İvanoviç, “Hatırlıyor musun Lujniki’deki kapanış töreninde ‘yeşil kış’ yine azizliğini yapmış, korkunç bir yağmur yağmıştı,” diyor.

Hatırlamaz mıyım!

“Törene katılan şemsiyesi olan Putin haricindeki Macron dahil diğer konuk Avrupa’lı liderler hazırlıksız yakalanmış, sırılsıklam olmuşlardı.”

Gülüşüyoruz.

Sağanak yağmur yağmaya başlamış. Gökyüzü sonunda gözyaşlarını tutamamıştı…

***

Bizim mahalledeki Nazım’ın evinin önündeki parkta bir bankta oturuyoruz. Biliyorsunuz Rusların efsane kalecisi Yaşin’in evi de Nazım’ın evinin karşı çaprazında.

Ben çocukluk anılarıma gidiyorum ister istemez.

Televizyon yayınlarının olmadığı çocukluk yıllarımda, ilk defa beyaz perdeden Ankara’da, Ankara Sineması’nda seyrettiğim o muhteşem Dünya Kupası filmini hatırlıyorum.

Nazım Hikmet’in can yoldaşı ressam Abidin Dino yönetmişti filmi.

Hani Nazım’ın şiirinde “Sen mutluluğun resmini yapabilir misin Abidin?” diye sorduğu yoldaşı.

1966 yılında İngiltere’de yapılan dünya kupası maçlarını belgeleyen “The Goal” isimli film Abidin Dino’nun da içinde bulunduğu üç kişilik bir yönetmen ekibi tarafından çekilmişti.

Yapımcı Octavio Senoret, önce FİFA'yla Dünya Kupası'nın filmini yapmak için, ardından da bu belgeselin yönetmenlerinden olması için Abidin Dino'yla anlaşır.

Daha sonra çekilen belgesel “Gol!” filmi bütün dünyada gösterime girerek rekorlar kırar.

Sanat ile futbolun buluşturulduğu bu belgesel filmde Pele’nin çalımları ve rakiplerinden yediği zalim tekmeler, Eusebio’nun oyun zekası, erişilmez tekniği, Sovyetler Birliği’nden “duvar ören” kalecilerin duayeni, Nazım Hikmet’in komşusu kaleci Lev Yaşin’i yıldızlaştıran kurtarışlar, çocukluğumun idolü Brezilyalı Garrincha, Beckenbauer, Uwe Seeler, Bobby ve Jackie Charlton kardeşler ve daha pek çok şey vardı.

Film, bir sanat eseriydi, ama futbol da zaten bir sanat bana göre.

1966 Dünya Kupası, FİFA’nın Dünya Kupası organizasyonlarının sekizincisiydi.

İngiltere’de düzenlenen bu organizasyonda İngiltere finalde Batı Almanya’yı 4-2 yenerek kupayı kazanmıştı.

Sovyetler Birliği ise dördüncü olmuştu.

Vladimir İvanoviç’le beraber bu belgeseli FİFA’nın web sitesinin aşağıdaki linkinden eski günleri anmak için bir kez daha seyrettik:

https://www.fifa.com/en/watch/movie/2ObaXWLpbGRw3yozyWxmgx

***

Tom Utley’in yazdığı gibi, futbol, sadece bir büyük oyun değildi. İşte bu, en büyük saçmalıktı. Futbol bir bilim, bir sanat, savaş, bale, tiyatro, terör ve eğlenceydi.

Bu seneki Dünya Kupası’nda yaşanan her şey bu sözleri yeniden hatırlattı ve kanıtladı.

Futbola ne yazık ki siyaset karıştırmadan yapamıyorlar.

Bu yeni bir şey de değil.

İçinde bütün iyilikleri de, bütün kötülükleri de bulmak mümkündü.

Hangi zaviyeden bakarsan tabii...

Portekiz'i 41 yıl boyunca yöneten diktatör António de Oliveira Salazar'ın

“Ülkeyi futbol sayesinde kırk yıl yönettim,” dediğini unutmamak lazım. 

Onun halkı uyutup, siyasetten uzaklaştırarak kontrol altında tuttuğu sosyokültürel formül olan 3F kuralının açılımı, Futbol, ​​​​Fado ve Fátima (veya Fiesta / Eğlence) kelimelerinden oluşuyordu.

Salazar’ın bu felsefesini fark edip, uygulayan başka diktatörler de var ne yazık ki dünya siyasetinde.

1966 Dünya Kupası’nda daha müsabakalar başlamadan önce bir anlaşmazlık konusu olmuştu. 16 Afrika ülkesi, 1964’te FİFA’nın aldığı Afrika şampiyonunun finallere gidebilmek için Asya veya Okyanusya şampiyonlarından biriyle ön eleme müsabakası oynamasını öngören kararını protesto için turnuvayı boykot etmişlerdi. Afrikalılara göre kıta şampiyonu takım finallere direkt olarak katılmayı hak etmeliydi.

Böyle bir kararda hala ısrar edilseydi düşünün ne kadar yavan karşılaşmalar olurdu.

***

Bu seneki maçları izlerken şaşırdığımız şeyler de oldu.

Benim şahsen coğrafya bilgisi seviyemi sorguladığım anlar oldu.

Meğer Cabo Verde (Yeşil Burun Adaları) diye bir ülke varmış.

Nüfusu bizim İstanbul Bağcılar nüfusundan bile az, Batı Afrika’da bir ada ülkesi, Atlantik Okyanusu’nda, Afrika kıyılarından 600 km açıkta, minicik bir ülke.

Bağcılar’ın nüfusu 2025 yılına göre 707.635 kişi, Yeşil Burun Adaları’nın ise 2021 yılına göre 491.233 kişi imiş.

Kupanın en iddialı takımlarından, kupanın açık ara favorisi ve kazananı, futbolcularının değeri 1,22 milyar euro’nun üzerinde olan İspanya’yı zorlamışlardı.

Ama kalecilerinin annesi vize sorunları nedeniyle oğlunu izlemeye Amerika’ya önce gidememiş, sonra zor bela oğlunu izleme imkanı bulmuştu.

Bir de yine yeni farkına vardığım Curaçao diye bir ülkenin çok güzel oynayan takımı vardı.

Vladimir İvanoviç’le hatırlıyoruz: 2018 yılındaki turnuvada nüfus açısından Dünya Kupası'na katılan en küçük ülke İzlanda idi.

Bu ülkeleri görünce saflığıma gelip umutlanacağımız şeyler mi oluyor acaba diye düşünüyorum.

Çok kutuplu, yeni bir dünya düzeninin habercilerinden mi bunlar?

Dünya beşten büyük bunu biliyoruz da bunun kuvveye geçmesi mümkün olabilecek mi?

Şair Paul Eluard’ın yazdığı gibi “Dünya bir portakal kadar mavi ve güzel” olsaydı keşke.

"La terre est bleue comme une orange"

“Bizim olmalı bu aydınlık sevinçler, bütün! Yeryüzünün bütün güneşleri bizim olmalı!”

Bu sözlerim Vladimir İvanoviç’I gülümsetiyor.

***

Yaşin’in oynadığı yıllardan beri çok şey değişti, büyük kulüplerin milyarlarca dolarlık bütçeleri var.

Şenol Güneş’in dediği gibi “Futbolu eskiden açlar oynar, zenginler izlerdi; şimdi zenginler oynuyor, açlar izliyor.”

2026 Dünya Kupası, üç ülkenin; ABD, Meksika, Kanada’nın ev sahipliğinde yapıldı. Stadlar doluydu, ekran başında ise on milyonlarca futbolsever vardı.

Ama skandalları da eksik değildi.

Sahadaki futbolun önüne geçen en akılda kalan olaylardan biri FİFA Disiplin Komitesi’nin aldığı tartışmalı bir karardı.

Brezilyalı hakem Rafael Klaus, Kaliforniya'daki Santa Clara'da 2026 Dünya Kupası son 16 turu kapsamında oynanan ABD-Bosna Hersek maçında Amerikalı futbolcu Folarin Balogun'a kırmızı kart göstermişti.

Folarin Balogun’a verilen bir maçlık men cezası, daha sonra şartlı cezaya çevrildi ve futbolcunun Belçika’ya karşı sahaya çıkabilmesinin önü açıldı. Bu kararın hemen öncesinde, ABD Başkanı Donald Trump ile FIFA Başkanı Gianni Infantino arasında bir telefon görüşmesi yapılmıştı. Bu ABD yönetimi tarafından da doğrulandı.

Arjantinli analist Sebastian Schulz, Sputnik'e verdiği bir demeçte, "Bugün spor alanı, tabiri caizse, bu mücadelenin yaşandığı satranç tahtalarından biri haline geliyor. Zira Olimpiyat Oyunları, bu tip yarışmalar, dünya şampiyonaları, hepsi öyle ya da böyle devletleri, ulus devletleri ve ülkeleri temsil ediyor. Bunlar aracılığıyla gücünü yansıtma, etkileme kapasitesini gösterme girişimi yapılıyor" demiş.

Keşke egemenlerin her alandaki yıkıcı siyasetleri spora bulaşmasa.

***

Vladimir İvanoviç’e anlatıyorum. O da ilgiyle dinliyor.

Hikayeleri eksik olunca sadece oyun kalitesiyle yetinilemiyor. Ve hatta bende hikayeler oyunun da önüne geçiyor.

Şampiyonanın en ilginç olaylarından biri kuşkusuz final maçında Lionel Messi’nin bir reklam için çekilen resimde kucağında tuttuğu bebekle,  Lamine Yamal’la 19 yıl sonra Dünya Kupası finalinde karşılaşmış olmasıydı.

Bu resim yeniden popüler oldu.

Resmin çekildiği 2007 yılında, Lionel Messi daha henüz 20 yaşındaydı ve Barcelona’da daha yeni yeni yükselişe geçmişti.

Kulüp, UNICEF ile iş birliği içinde Diario Sport gazetesi için bir yardım takvimi hazırlıyordu. Amaç, oyuncuları yerel ailelerin çocuklarıyla fotoğraflayarak hayır işine katkı sağlamaktı. Barcelona yakınlarındaki bir mahallede kura çekilişi yapılmış ve Lamine Yamal’ın ailesi kazanmıştı.

O sırada sadece 5 aylık bir bebek olan Lamine Yamal ile Messi’nin Camp Nou’da resimleri çekildi.

Hiç kimse o gün resmi çekilen bebeğin 20 yıl sonra dünyanın en yetenekli genç futbolcularından biri sıfatıyla Messi’nin rakibi olacağını tahmin bile edemezdi.

Ayrıca Dünya Kupası hikayeleri arasında bir sıralama yapılsa bence bu hikaye birinciliği alır.

Arjantin takımının efsanesi Messi ve İspanyol takımının yıldızı Lamine Yamal, Dünya Kupası finalinde, 19 Temmuz 2026’da, Arjantin ve İspanya takım oyuncuları olarak MetLife Stadyumu’nda, New York’ta karşı karşıya geldiler.

Ve İspanya, karşılaşmanın galibi ve şampiyon oldu.

“Hayat böyle işte,” diyor Vladimir İvanoviç.

Buna rağmen futbol güzel; bütün olumsuzluklara rağmen oynaması da, seyretmesi de.