SSCB konut sorununu nasıl çözdü? Kooperatifler, kuyruklar ve borsalar aracılığıyla.

 

Kaynak: https://dzen.ru/

 

Bulgakov'un Profesör Preobrazhensky'sinin "Konut sorunu onları mahvetti" sözü, bir internet fenomeni haline gelmeden çok önce bir slogan olmuştu. SSCB'de konut sadece başın üstünde bir çatıdan ibaret değildi; bağımlılıkların, bağların ve çoğu zaman hayattaki uzlaşmaların temel sistemiydi.

Şimdi bunun tam olarak nasıl işlediğine daha yakından bakalım.

SSCB'de üç tip konut

Sıralardan bahsetmeden önce, Sovyet sisteminde konutların nasıl olduğunu anlamamız gerekiyor. Üç tür konut vardı.

Devlet konut stoğu —devlete ait ve yürütme komiteleri aracılığıyla dağıtılan daireler. Teorik olarak ücretsiz, ancak gerçekte yıllarca bekleme listesi gerektiriyor.

Kurum içi konutlar , şirketler, bakanlıklar, ordu ve diğer kurumlar tarafından çalışanları için inşa edilip dağıtılan konutlardı. Bunlar da "ücretsiz"di, ancak bekleme listesi daha hızlı ilerliyordu. Değerli çalışanları elde tutmanın en önemli aracıydı: işten ayrılıp kurum içi konutta kalmak imkansızdı.

Sovyetler Birliği'nde "özel mülkiyet" unsurları içeren tek konut türü kooperatif konutlarıydı . Parası ödeniyordu ama size aitti. 

Devlet kuyruğu: yıllarca bekleme

Konut edinmenin ana yolu, daha iyi konuta ihtiyacı olan biri olarak kayıt yaptırmaktı. Yürütme kuruluna gider, belgelerinizi götürürdünüz ve onlar sizi kaydederlerdi. Sonra da beklerdiniz.

Bekleme listesine girebilmek için konut sıkıntısı olduğunu kanıtlamak gerekiyordu. Standart basitti: ortalama olarak, aile üyesi başına 7-9 metrekareden az yaşam alanı (yaşam alanı derken odalar kastediliyordu; mutfak, banyo ve koridor sayılmıyordu). Üç kişilik bir aile 18 metrekarelik tek odalı bir dairede yaşıyorsa, teknik olarak standart dahilinde kabul ediliyor ve kayıt altına alınmıyordu.

Bazıları hileye başvurdu: Kişi başı yaşam alanının kağıt üzerinde standarttan daha az görünmesi için ek akrabalarını da kaydettirdiler. Bu da onlara bekleme listesine girme hakkı verdi.

İki tür kuyruk vardı.

Ispolkomovskaya (şehir çapındaki) kuyruk en uzunuydu. Şirketlerde iş bulamayan herkes oraya gidiyordu. Bekleme süresi 10 ila 25 yıl arasında değişebiliyordu. Moskova ve Leningrad'da ise bu süre daha da uzundu. 30 yaşında kuyruğa girenler 50 yaşına geldikten sonra daire sahibi olabiliyorlardı.

Kurum içi konutlar çok daha hızlıydı. Büyük fabrikalar, araştırma enstitüleri ve kolluk kuvvetleri çalışanları için evler inşa edip daireleri aralarında dağıtıyordu. Bir şirket bir uzmana ihtiyaç duyuyorsa, hızla konut sağlayabiliyordu. İşte tam da bu yüzden birçok insan tehlikeli sektörlerde veya zor koşullar altında çalışmaya gitti; ücret için değil, konut için.

Ortalama olarak, Sovyetler Birliği'nde bir aile bir daire için üç ila yedi yıl arasında beklerdi. Bu ortalama bir rakamdır. Uygulamada ise bu süre çok daha uzundu: birkaç aydan (iş gücüne ihtiyaç duyan taşradaki yeni bir fabrika için) çeyrek yüzyıla kadar (Moskova'da genel bekleme listesinde olanlar için).

Öncelikli kuyruklar: bazıları diğerlerinden daha eşittir.

Genel sıranın yanı sıra, terfi için uygun olanlar için öncelikli sıralar da vardı. Gaziler, Emek Kahramanları, çok çocuklu aileler, bekar anneler, tehlikeli sektörlerde çalışanlar ve eğitim ve sağlık sektöründe çalışanlar daha hızlı terfi ettiriliyordu.

Tamamen kapalı bir kategori de vardı: parti nomenklaturası, yüksek rütbeli askeri subaylar ve tanınmış bilim insanları. Onlar için, iyi mahallelerde, en iyi tasarımlar kullanılarak ayrı evler inşa edildi. Sovyetler Birliği'nde konut eşitliği sadece bir beyandı.

Peki siz karşılığında ne aldınız?

Başka seçeneğiniz yoktu. Hiç yoktu. Size Güneybatı'da bir daire verdiler – Güneybatı'ya gidin. Merkeze daha yakın bir şey istediniz – yapabileceğiniz hiçbir şey yoktu. Üç odalı bir daire istediniz – iki odalı bir daire alacaksınız, çünkü aile büyüklüğü size üç oda hakkı vermiyor.

Kurallar katıydı: Kişi başı 9 metrekare yaşam alanı (geç SSCB'de bu rakam 12 metrekareydi). Ayrıca farklı cinsiyetteki çocuklar için de bir kural vardı: Farklı cinsiyetteki çocuklar aynı odada yaşayamazdı; yani bir erkek ve bir kız çocuğu olan bir aile üç odalı bir daire alırdı. Aynı cinsiyetten iki çocuğu olan bir aile ise iki odalı bir daire alırdı.

Konut kooperatifleri: Sovyet "ipotekleri"

Konut kooperatiflerine, yirmi yıllık bir yasağın ardından 1958'de izin verildi (özel mülkiyet içgüdülerinin bir tezahürü olarak 1937'de tasfiye edilmişlerdi).

Plan şu şekildeydi: Bir grup insan bir araya gelerek bir kooperatif kuracaktı. Devlet, kooperatife inşaat maliyetinin %70'ine kadar, 20 yıla kadar vadeli, yıllık %2-2,7 nominal faiz oranıyla kredi sağlayacaktı. Geri kalan kısım ise kooperatif üyeleri tarafından karşılanacaktı: Dairenin değerinin %20-30'u. Kalan bakiye ise taksitler halinde ödenecekti.

Bu, daha hızlı bir şekilde daire bulmanın ve en azından katı kendiniz seçmenin gerçek bir yoluydu. Kooperatif daireler genellikle "geliştirilmiş yerleşim planlarına" sahip binalarda bulunuyordu ve genellikle ayrı banyoları ve büyük mutfakları vardı.

Konut kooperatiflerine kimler katıldı? Sanatçılar, bilim insanları, müzisyenler ve ressamlar; yani parası olanlar. Kuzeyden yüklü miktarda parayla dönenler de katıldı. Yurtdışında çalışanlar için ise "para kooperatifleri" vardı. Basit bir Sovyet mühendisinin ayda 120 ruble ile peşinat biriktirmesi son derece zordu.

Ayrıca temel bir yasal nüans da vardı: bir konut kooperatifine katılmak, kişinin ücretsiz devlet dairesi için bekleme listesindeki yerini kaybetmesine neden oluyordu . Bu nedenle birçok kişi, devletin yakında bir daire sağlayıp sağlamayacağını merak ederek bekledi. İşte tam da bu nedenle kooperatif konutları, SSCB'deki toplam konut arzının %7-8'ini hiçbir zaman aşmadı.

MZhK: Kendin yap

1971'de beklenmedik bir deney ortaya çıktı: gençlik konut kompleksleri (YHC). Fikir basitti: Genç işçiler, vardiyalarından sonra, akşamları ve hafta sonlarında boş zamanlarında kendileri bir ev inşa edeceklerdi. Karşılığında ise binada bir daire alacaklardı.

1971'den 1991'e kadar ülke genelinde yaklaşık 200 böyle kompleks inşa edildi ve 4 milyondan fazla kişiye daire sağlandı. Kendin yap inşaatı sonucu ortaya çıkan daireler.

Borsalar: tek "piyasa"

Sovyet döneminden kalma bir daireyi satamazdınız. Size ait değildi, sadece mahkeme kararıyla kullanıyordunuz. Ama takas edebilirdiniz. Ve bunun etrafında koca bir kayıt dışı ekonomi oluştu.

Uygun bir takas seçeneği bulmaya yardımcı olan kişiye aracı deniyordu . Bu faaliyet fiilen yasa dışıydı; aracılık hizmetleri kanunla sağlanmıyordu. Ancak aracılar vardı, çalışıyorlardı ve para alıyorlardı. Takas genellikle üç, dört ve hatta bazen daha fazla daireden oluşan çok adımlı bir "zincire" dönüşüyordu; tıpkı modern gayrimenkul işlemlerinde olduğu gibi, ancak yasal formaliteler olmadan ve hiçbir şey elde edememe riskiyle.

Sovyet döneminde telefonsuz bir daireyi telefonlu bir daireyle değiştirmek neredeyse imkansızdı; telefonlar da kıt bulunuyordu ve insanlar bir telefon almak için yıllarca sıra beklemek zorunda kalıyordu.

Kayıt: Konut bir tasma gibi

Kayıt ayrı bir konudur. Kayıt olmadan çalışamaz, okuyamaz veya sağlık hizmeti alamazdınız. Ayrıca kayıt sizi belirli bir adrese bağlardı.

Moskova ve Leningrad, diğer şehirlerden gelenler için fiilen kapalı şehirlerdi: Moskova'da bir daire olmadan Moskova oturma izni almak neredeyse imkansızdı ve Moskova oturma izni olmadan Moskova'da bir daire bulmak da aynı şekilde imkansızdı. Bu kısır döngü, sahte evlilikler, yurtlarda yaşama hakkı tanıyan Moskova şirketleriyle yapılan iş sözleşmeleri veya başkentte kendi konut stoğuna sahip şirketlerde çalışmak yoluyla kırılıyordu.

Daire gerçekten ücretsiz miydi?

Bu konu günümüzde bile tartışmalı olmaya devam ediyor. Kimileri devletin gerçekten de ücretsiz daireler sağladığını söylerken, diğerleri Sovyet işçilerinin emeklerinin gerçek değerinden çok daha azını aldığını ve aradaki farkın, diğer şeylerin yanı sıra, konut da dahil olmak üzere "ücretsiz" sosyal yardımları finanse etmek için kullanıldığını savunuyor.

Gerçek, görünüşe göre, ikisinin arasında bir yerde yatıyor. Daireler gerçekten de ücretsiz olarak verilmişti; yani doğrudan bir parasal işlem yapılmamıştı. Ancak bedeli farklıydı: on yıllarca beklemek, ortak bir dairede veya ebeveynlerle yaşamak, şirkete ve şehre bağlılık ve kişinin zevkine uygun bir ev seçme imkanının olmaması.

Her şey nasıl sona erdi?

4 Temmuz 1991'de "Rusya Federasyonu'nda Konutların Özelleştirilmesi Hakkında Kanun" kabul edildi. Daha önce yasal olarak hiçbir şeye sahip olmayan Sovyet vatandaşlarının yaklaşık %87'si, sadece belgelerini yeniden kaydettirerek, ücretsiz olarak dairelerinin sahibi oldular.

Sessiz bir devrimdi. On yıllarca devlet konutlarında yaşayan insanlar birdenbire varlık sahibi oldular. Zamanında özelleştirmeyi başaranların çoğu, bugün milyonlarca ruble değerinde dairelerin sahibi oldular.

Ailenizin Sovyet döneminden kalma bir daire edinme geçmişi var mıydı? Sıraya girdiniz mi? Bir kooperatife mi katıldınız? Daire takası mı yaptınız? Deneyiminizi yorumlarda paylaşın; korunması önemli olan yaşayan bir tarih bu. Beğeniler kanalı destekler.

Kaynaklar:

Finance Mail — "Sovyet döneminde insanlar nasıl konut satın aldı: kuyruklar, kooperatifler" (Plekhanov Rus Ekonomi Üniversitesi doçenti Andrey Timofeev'in verileri) — finance.mail.ru

Kommersant — "SSCB'de Konut Kooperatifleri: Konunun Tarihçesi" — kommersant.ru

Domclick — "Ücretsiz Daireler ve Yasadışı Emlakçılar: SSCB'de Konut Piyasası Nasıl Organize Ediliyordu?" — blog.domclick.ru

AiF Belarus — "Sovyet Tarzı İpotekler. SSCB'de Konut Sorunu Nasıl Çözüldü?" — aif.by

Konut ve Altyapı Bilgi Bülteni — "Komisyoncular, Kooperatifler ve MZhK: SSCB'de Konut Sorunu Nasıl Çözüldü" — gkhsp.kz

Arzamas Akademisi — "Konut Sorununun Kısa Tarihi" — arzamas.academy

Pikabu — "SSCB'de ücretsiz konut konusunu kapatmak" — pikabu.ru

Rusçada “Islık çalma, paran olmaz” sözü nereden geliyor ve neden buna inanılır?

Tatyana Kuznetsova 

Kaynak: https://dzen.ru/

 

"Islık çalma, paran olmaz" (Не свисти - денег не будет) ifadesi birçok kişi tarafından iyi bilinir.

Peki bu ifade nereden geldi, neden konuşmalarda hâlâ kullanılıyor, günlük hayatta, halk kültüründe ne gibi bir yeri var ve Rusların davranışlarını nasıl etkiliyor?

Birlikte şu konuları inceleyelim: Batıl inançların tarihsel versiyonları nelerdir, mantığı nedir ve dünyada benzer inançlar nelerdir?

Rus batıl inançlarının tarihi, pagan inançlarını, günlük tabuları ve halk psikolojisini iç içe geçirir.

Bugün, Rusya’da evde ıslık çalmanın neden kötü bir davranış olarak kabul edildiğini inceleyeceğiz.

Bu konuda rüzgarın, ölülerin ve gemilerin rolünü öğreneceksiniz. Ayrıca, bugün bu uğursuz işaretten sakınmanız gerekip gerekmediğini veya akşam yemeği pişirirken güvenle bir melodi ıslık çalabileceğinizi de anlayacaksınız.

Bu ifade ilk olarak nerede ortaya çıktı?

"Islık çalma, paran olmaz" ifadesinin belirli bir kaynağını bulmak zordur.

Halk atasözleri ve batıl inançlar genellikle sözlü olarak aktarılırdı, çünkü yazılı versiyonları çok daha sonra ortaya çıktı. Islık çalmaya karşı yasaklar 19. yüzyıldan kalma etnografik notlarda bulunsa da, atasözünün kendisi daha önce biliniyordu.

Rusların ataları sadece batıl inançlı değil, aynı zamanda pratik insanlardı. Etraflarındaki dünya iyi ve kötü güçlerle doluydu. Ancak ıslık çalmanın özel bir yeri vardı. Eski Slav inanışlarında, ıslık çalmanın domavoy'u (kötü ruhları) rahatsız ettiğine inanılırdı.

Bazı Slav halkları ıslık çalmayı tamamen yasaklamıştı. Polesia'da çobanların tarlalarda ıslık çalması yasaktı, çünkü bunun ineklerden süt kaçırmalarına neden olacağına inanılıyordu. Avcılar ise ıslık çalmanın iyi şansı kaçıracağına ve avın kaçmasına yol açacağına inanıyordu.

Ayrıca, kötü ruhların ıslık çalarak birbirleriyle iletişim kurduğuna ve ıslığın kötü ruhları çağırabileceğine inanılıyordu. Kötü ruhlar her zaman kötülük peşindeydi ve onlardan hiçbir iyilik beklenmiyordu; her zaman kayıp. Böylece ıslık, kötü ruhlar ve para kaybı arasında bir bağlantı ortaya çıktı.

Düdük nasıl hırsızın işareti haline geldi?

Şimdi de günlük kültüre geçelim. Kötü ruhları unutalım. Bu batıl inancın tamamen sıradan, gerçekçi bir açıklaması var. Ve ben, o açıklamayı tercih ediyorum.

Eski zamanlarda ıslık çalmak, kötü niyetli insanlar arasında yaygın bir işaretti. Hırsızlar, soyguncular ve dolandırıcılar birbirlerine emir vermek veya tehlikeyi haber vermek için ıslık çalarlardı. Bu nedenle ıslık çalmak genellikle kötü bir alamet olarak kabul edilirdi; doğrudan bir tehditti. Bu arada, "başka biri için ıslık çalmak" ifadesi de buradan gelir.

Denizdeki rüzgarın bununla ne ilgisi var?

Ve şimdi şaşırtıcı bir gelişme geliyor. Rusya'da düdükten en çok kimin korktuğunu biliyor musunuz?

Denizciler ve balıkçılar. Kuzey Pomorların ve Karadeniz balıkçılarının gelenekleri çok güçlüydü.

Denizcilik kültüründe ıslık çalmak, (elbette gemide kadınların bulunmasından sonra) ikinci büyük tabudur.

Neden mi?

Basit: Islık çalmak rüzgarın uğultusuna benzer. Ve bir denizcinin ekstra rüzgara ihtiyacı yoktur. Islık çalarsanız, bir fırtına veya kasırga "çağırırsınız", tekneyi kıyıdan uzaklaştırır veya avı kaçırırsınız.

Dünyanın birçok halkının benzer inançlara sahip olması ilginçtir.

Japon ve İngiliz denizciler, teknede ıslık çalmanın tayfun veya fırtınayı çekebileceğine inanıyorlardı. Polinezyalılar arasında ise ıslık çalmak, deniz tanrılarına saygısızlık işareti olarak kabul ediliyor ve bu da fırtına, sel veya av kaybı şeklinde onların gazabına yol açabiliyordu.

Kilise Islık Çalmaktan Neden Hoşlanmadı?

Rusların ataları, Rusya'nın Hristiyanlaştırılmasından sonra pagan geleneklerini hemen terk etmediler. Ve şunu da belirtmek gerekir ki, kilise, tıpkı Noel şarkıları söylemeye veya falcılığa karşı olduğu gibi, ıslık çalmaya da şiddetle karşı çıktı.

Neden?

Ortodoks geleneğinde ıslık çalmak "şeytani bir oyun" olarak kabul edilirdi. Elbette, kilise kanunlarında ıslık çalmak açıkça yasaklanmamıştı. Ancak halkın hoşnutsuzluğu devam etti. Dolayısıyla, bunun tamamen pagan bir alamet olduğunu düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Dolaylı da olsa, kiliseyle bir bağlantısı var.

Tarihçiler ve dilbilimciler ne diyor?

Dört halk teorisini inceledik. Şimdi şüpheci olalım ve hepsini sorgulayalım. Tarihçiler ve dilbilimciler ne diyor? Elbette ki perilerin varlığına veya ıslık çalmanın fırtınaya neden olacağına inanmıyorlar. Ancak bu ifadeyi, halk inanışlarının konuşma diline ne kadar köklü bir şekilde yerleşmiş olduğunun harika bir örneği olarak görüyorlar.

Rus kültüründe evde ıslık çalma yasağı en kalıcı yasaklardan biridir. Din ve batıl inançları ortadan kaldırma girişimlerinin yapıldığı Sovyet döneminde bile devam etti. Ancak konuşma diline daha da yerleşti. Böylece "svist'" (ıslık çalmak) fiili "gevezelik etmek", "saçma sapan konuşmak", "aldatmak" ve "çalmak" anlamlarına gelmeye başladı.

Islık çalmak mı, çalmamak mı?

Islık çalmak gerçekten parayı "kaçırır" mı?

Mantıklı bakıldığında, ıslık çalmanın kendisi paranızı "kaçırma" yeteneğine sahip değildir. Ancak batıl inançların insanların davranışları üzerindeki etkisi gerçek ve fark edilebilir. Peki bu batıl inanç neden bazıları için işe yarıyor?

Kendi kendini gerçekleştiren kehanet etkisi. Bir kişi bir batıl inanca güçlü bir şekilde inandığında, onu doğrulayan olaylara dikkat eder. Küçük miktarda paranın kaybolması, batıl inancın doğruluğunun kanıtı haline gelir.

Davranış üzerindeki etkisi. Eğer "para düdüğü"nden korkuyorsanız, parayla uğraşırken daha dikkatli olursunuz. Pratikte, korku gerginliğe, bu da hatalara yol açabilir.

Sosyal kontrol. Yasaklar düzenin korunmasına yardımcı olur: Islık çalmamaları öğretilen çocuklar büyüklerini rahatsız etmez veya dikkatlerini dağıtmazlar.

Sembolizm ve ritüeller. Paranın tabu bir konu olduğu bir kültürde, koruyucu uygulamalar (dua, nesneler, yasaklar) insanların kontrol altında hissetmelerine yardımcı olur. Bu, doğrudan banka hesaplarını etkilemese bile, duygusal olarak değerlidir.

Şöyle diyebiliriz: Bu alamet, düdüğün sihirli güçlere sahip olmasından değil, alametin inanılması sonucu davranış ve algının değişmesinden dolayı işe yarıyor.

Biz yetişkin ve mantıklı insanlarız. Elbette, ıslık çalmakla ilgili batıl inançların doğru olduğuna inanmak zorunda değilsiniz. Ama evde biri size "büyükanne öyle söyledi" diye ıslık çalmamanızı söylüyorsa, belki de tartışmamalısınız? Başkalarının tabularına saygı gösterin. Bu, daha sonra beş bin rublenin ıslık çalmak yüzünden kaybolmadığını kanıtlamaya çalışmaktan daha ucuzdur.

Bu konularla ilgili en çok neyi sevdiğimi biliyor musunuz? Hikayelerinizi dinlemeyi. Evde ıslık çalıyor musunuz yoksa bir batıl inancınız mı var? Ya da belki ıslık çaldığınız ve hemen bir şeylerin ters gittiği bir durum yaşadınız mı?

Ya da belki de ailenizde nesillerdir süregelen kendi "büyükannenizin kuralı" vardır: ıslık çalmak yerine başka bir şeyi yasaklıyor olabilir mi? Omuzunuzun üzerinden tuz geçirmek? Ayakkabılarınızı çaprazlamak? Akşamları yerleri yıkamak?

Hesabı kim öder? Ruslar ve Türkler aynı çizgide

Kaynak: https://turkrus.com/

 

Rusya’da buluşmalarda masrafları yarı yarıya paylaşmayı tercih eden erkeklerin sayısı tartışma yaratıyor. Rusça internette bu erkeklere “popolamşçik” (yarı yarıyacı) deniyor. Geleneksel yaklaşım ise hâlâ güçlü: Rusların yüzde 68’i kafe veya restorandaki hesabı erkeğin ödemesi gerektiğini düşünürken, yalnızca yüzde 17’si hesabın yarı yarıya paylaşılmasını savunuyor. Yani Batı'da genelde yaygın olanın aksine Ruslar da Türkler gibi çoğunlukla "erkek öder" mantığında.  

İzvestiya'nın derlemesine göre Gençler arasında 50/50 yaklaşımı daha yaygın. Z kuşağının yüzde 23’ü, genç milenyallerin ise yüzde 26’sı bu modeli destekliyor.

Erkeklerin bu tutumunun nedenlerinden biri, ücretsiz yemek için buluşmaya gelen ve “tareloçnitsa” (tabakçı) olarak adlandırılan kadınlarla karşılaşma endişesi. Erkeklerin yüzde 28’i böyle bir deneyim yaşadığını söylüyor. Kadınların yüzde 9’u ise romantik ilgi duymadığı halde karşı tarafın hesabı ödemesi beklentisiyle en az bir kez buluşmaya gittiğini kabul ediyor.

Ekonomik koşullar da ilişkilere yansıyor. Bazı erkekler çalışan bir kadının ortak harcamalara eşit katkıda bulunması gerektiğini savunurken, 50/50 anlayışı kira, gıda ve diğer günlük giderlere de yayılıyor. Kadınlar ise her masrafın yarıya bölünmesinin aile hayatında da devam etmesinden endişe ediyor. Özellikle hamilelik, doğum izni ve çocuk yetiştirme dönemlerinde daha fazla maddi sorumluluğun kimin üstleneceği tartışma konusu oluyor.

Gerçek yaşam örnekleri tartışmanın boyutunu gösteriyor. Bir kadın, hastalandığında partnerinin aldığı ilaçların parasının yarısını hemen geri istediğini anlatıyor. Başka bir kadın ise doğumdan sonra eşinden “Bu senin seçimindi, sen öde” sözünü duyduğunu ve bir yıl sonra ayrıldığını söylüyor. Böylece birkaç bin rublelik restoran hesabı, Rusya’da para, sorumluluk ve ilişkilerde eşitlik anlayışının tartışıldığı daha geniş bir meseleye dönüşüyor.

Marks Rusça biliyor muydu?

İleri yaşımda Rusya’ya geldiğim zaman ne yazık ki başlangıç seviyesinde bile Rusça bilmiyordum.

Uyum mücadelemin içinde bu dili daha iyi bilmek hep birinci önemdeydi. Bunun ne kadar zor olduğunu bu dili bilenler, aşina olanlar takdir ederler.

Marks’ın bildiği üç önemli Avrupa diline ilaveten 50 yaşından sonra Rusça çalıştığını öğrenince ona hayranlığım bir kat daha arttı.

 

İngilizcede, Fransızcada, ana dili olan Almanca’da olağanüstü güzel metinler yazan Marks’ın dil öğrenme hevesi hiç bitmemiş yaşamı boyunca.

İlerleyen yaşında Rusça öğrenip büyük Rus şairi Puşkin’i, Gogol’u kendi dillerinde okuyabilmiş. 

Dil öğrenme isteğinin amacı akıcı bir şekilde konuşmaktan ziyade, Rusya'daki ekonomik ve toplumsal yapıyı doğrudan ana kaynaklarından öğrenmekti.

Yoğun bir çalışmayla, yaklaşık 6 ay içinde, yayınlanmış makaleleri, istatistik verileri ve edebi eserleri sözlük yardımı olmadan okuyabilecek seviyeye geldi.

Rusçayı söktükten sonra Aleksandr Puşkin, Nikolay Çernişevski ve diğer Rus yazarların eserlerini orijinal dilinde okudu.

 

Marks, öğrendiği bu bilgileri başyapıtı Kapital'in sonraki ciltlerinde Rusya'daki ekonomik yapıyı analiz etmek için kullanmayı planlamıştı.

İlginçtir, ayrıca Kapital'in dünyada çevrildiği ilk yabancı dil de 1872 yılında Rusça olmuştur.

Kaderi, Rus devrimci hareketiyle ayrılmaz bir şekilde bağlantılıdır. Hayatının son yıllarında Marks, Rusçayı mükemmel bir şekilde öğrenmiş, Rus yayıncılar tarafından basılan sayısız kitabı okumuş ve bunların tamamını notlar ve yorumlarla doldurmuştur.

Dünya proletaryasının lideri, son derece bilgili ve çok yönlü bir insandı ve her zaman kendisinden yüksek beklentileri vardı. Bu mükemmel nitelikler, Karl Marks'ın Rus dili ve Rus edebiyatı (siyasi, ekonomik ve hatta sanatsal) üzerine yaptığı çalışmalara da yansıdı. Marksizmin kurucusu, bu kitaplara kenar notları eklemeye çok istekliydi ve bu notlar genellikle son derece yerinde ve açıklayıcıydı.

Marks, Rusça öğrenirken oldukça ilginç bir yöntem kullanmıştı: Bilmediği bir kelimeyle karşılaştığında, üzerine bir numara koyar ve anlamını kenar boşluğuna, karşılık gelen numaraların altına Almanca olarak yazardı.

Bu, kelimeleri ayrı bir deftere kopyalamada tasarruf sağladı ve dahası, ikinci bir okumada, her yazılı kelimenin anlamını cümlenin genel bağlamından tahmin etmek ve hatırlamak daha kolay oldu.

Bu yöntem sayesinde, Marks'ın okuduğu birçok Rusça kitabın kenar boşlukları, sürekli bir yazılı kelime tablosuyla noktalanmıştı.

Rusça öğrenmek için kullandığı kitap, Engels'in de Rusça öğrenmek için kullandığı A. I. Herzen'in “Hapishane ve Sürgün” adlı eseriydi. Marks muhtemelen bu kitabı bilerek seçmişti, Engels'in kelimeleri çeviren kenar notlarından yararlanmak istiyordu; Rusça kökenler başlangıçta Marks'a önemli zorluklar yaşatmıştı - bunların izleri kitabın kenar notlarında bulunabilir; örneğin, "yakıcı" kelimesiyle karşılaştığında ("konuşmaları yakıcı bir nitelik kazandı"), Marks kenara "kolka—das Hanen" (yani, odun kesmek) diye yazmıştır...

Ancak bu zorluklar kısa sürede geçti ve Marks sadece üç ay içinde Rus dilini tamamen öğrendi.

Peki bu büyük modern filozof ve iktisatçı neler okudu?

Okuduğu kitapların büyük çoğunluğu Rusya'daki mevcut siyasi duruma veya bunun sanatsal yorumuna değil, Rus toprak ilişkilerine ve bunların gelişimine adanmıştı. 

Kütüphanesinde her zaman en seçkin devrimcilerin (Herzen, Dobrolyubov, Çernişevski, Kravçin, İvançin, Pisarev, Tikhomirov, Dragomanov) kitapları ve broşürleri; Nikolay Nekrasov'un şiirleri, Sergey Aksakov'un anıları ve Karl Marks'ın Rus gerçekliğini hassas bir şekilde tasvir etmesi ve üst sınıflara duyduğu nefret nedeniyle çok değer verdiği Mihail Saltykov-Şçedrin'in kitapları bulunurdu. Ayrıca notlarını birçok Rus tarihçisinin (Belyaev, Semenovsky, Sergeyeviç, Sokolovsky, Kelsiev), ekonomistin (Kaufman, Ziber, Bervi-Flerovsky, Vasilçkov) ve hatta bir dizi Slavofil'in (Samarin, Dmitreev, Koshylev) eserleriyle doldurdu.

Ve tüm bunları yalnızca Rusça okudu ve anladı!

 

Peki, kitaplarının kenarlarına neler yazdı? Neler ilgisini çekti ve neleri işaretledi? 

Kelsey'nin Rusya'daki dini bölünme üzerine yaptığı eserler derlemesini çok dikkatli okudu; Marks, bu bölünmenin serfliğe karşı halk protestosunun şekillendiği bir biçim olarak önemine dikkat çekti.

Rus ataerkil ailesinde haklardan yoksunluk, kocadan dayak, umutsuz ağır işçilik, ilkel, kaba ahlaksızlık —Flerovsky'nin bu konudaki kitabındaki tüm referansları Marks tarafından da vurgulanmıştır; Marks, şüphesiz Flerovsky'nin Marks'ın altını çizdiği şu ifadede formüle ettiği görüşü örneklemek için materyal toplamıştır: "Kocanın karısı ve ailesi üzerindeki sınırsız gücü aileyi yok eder."

Vasili Bervi-Flerovsky'nin aynı kitabında Marks, Rusya'nın çeşitli bölgelerindeki nüfus artışının, o bölgedeki toprak mülkiyetinin gelişmemişliğine bağlı olarak daha yüksek olduğunu gösteren tablonun yanına bir ünlem işareti koymuştur.

S.A. Aksakov'un "Edebiyat ve Tiyatro Anıları"nda Marks, Vissarion Belinsky'nin adının altını çizmişti.

Karl Marks'ın, okurken hakkında daha fazla bilgi edinmek istediği, tanımadığı yazarların adlarının altını çizme gibi oldukça yaygın bir alışkanlığı vardı.

Alman devrimci, Nikolay Çershyevsky ve Mihail Şçedrin'in sözlerinden çok etkilendi.

Marks, devrimcinin "biçim olarak, en yüksek gelişme derecesi başladığı başlangıca benzer" ifadesini not ederken, yazarın "bir insan, bu yeteneği nedeniyle bedensel cezaya maruz kalmayacağını bildiğinde ne kadar yetenekli olabilir" fikri de onu cezbetmişti.

"Rusya'yı anlamak isteyen okura bir tek roman önerseydim.."

Kaynak: https://turkrus.com/

 

Rus edebiyatının ünlü klasiklerinin Almanca çevirmeni Aleksandr Nitsberg, Fyodor Dostoyevski’nin “Kumarbaz” adlı romanını yabancı okurların Rusya’yı anlaması için en uygun eser olarak gösterdi. Nitsberg, tek bir kitap önerecek olsa tercihini “Kumarbaz”dan yana kullanacağını açıkladı. 

Ünlü çevirmen, romandaki başkahraman Aleksey’in dünyaya Rus bakışını Batılı okuyucuya özellikle güçlü biçimde aktardığını söyledi. Aleksey’in bir Alman kasabasında dolaşırken çevresindeki yaşamı gözlemlemesi ve mülkiyet, sermaye ile maddi refah üzerine kurulu Batı toplumunu sorgulaması, bu farkı açık şekilde ortaya koyuyor. 

Nitsberg’e göre romandaki düşünceler ve tartışmalar günümüzde de güncelliğini koruyor. Özellikle Aleksey’in gazetede Rusya’ya yönelik eleştirileri okuduğu bölümlerin bugün yaşanan tartışmaları hatırlattığını belirten çevirmen, Rusya’ya yönelik benzer bakış açısının 19. yüzyılda da mevcut olduğunu ifade etti. 

Moskova doğumlu Nitsberg, 1980 yılında ailesiyle birlikte Sovyetler Birliği’nden ayrıldı. Yaklaşık 40 yıl Almanya ve Avusturya’da yaşayan şair ve çevirmen, Puşkin, Dostoyevski, Bulgakov, Mandelştam ve Harms gibi Rus yazarların eserlerini Almancaya kazandırdı.

Bir İngiliz Rusya'ya geldi ve ömür boyu orada kaldı. Sebepleri.

Kaynak: https://dzen.ru/

Viktor Baidakov tarafından yapılan röportaj.

 

1993 yılında genç bir İngiliz öğrenci olan Mike Gibson, merakından dolayı Moskova'ya uçtu.

 

Ben küçük bir okul çocuğu olduğumda, burası hâlâ Sovyetler Birliği'ydi. Öğrenci olduğumda ise Rusya Federasyonu olmuştu. Bu dönemde her şey inanılmaz derecede değişiyordu. Sovyetler Birliği'nin sonsuza dek süreceğini düşünüyorduk. Ama her şey değişince, "Bu nasıl olmuş olabilir? İnanılmaz. Bu mümkün mü?!" diye düşündük.

Değişim dönemiydi: perestroyka, glasnost ve benzerleri. Büyük bir ilgiyle izledik: sırada ne olacak?

Bundan sonra yaşananlar, Rusya'daki İngiliz vatandaşının uzun süre hatırlayacağı maceralar ve zıtlıklar oldu.

Örneğin, taksi şoförlüğü. O zamanlar çok popüler bir işti. O zamanlar Uber yoktu (gülüyor) . Yolda durup elinizi uzatarak herhangi bir arabayı durdurmanız gerekiyordu. Daha önce hiç böyle bir şey yaşamamıştık. Gerçekten ilginçti.

Bir keresinde itfaiyeciler beni arabalarına bile aldılar. Bir ihbardan dönerken beni gördüler, durdular ve "İngiliz bizimle gelsin" dediler.

Yıl hâlâ 1993'tü. Ülke, üzerine her şeyin yazılabileceği boş bir sayfa gibiydi. Her şey mümkündü. Gerçek bir maceraydı. Vay canına, her şey yepyeniydi!

Aynı zamanda, çarşaf beyaz olduğunda ne olacağının belli olmaması da çok korkutucu.

İki uç nokta. Rusya'nın kendisi de büyük zıtlıklar ülkesi. Örneğin hava durumunu ele alalım: kışın çok soğuk, yazın ise sıcak. İngiltere'de ise hava her zaman sabittir. Orada kar bile yağmaz.

Rusya'da ya soğuk ya da sıcak olur. İnsanlar daha duygusal ve ben bunu İngiltere'de yaşamaktan daha ilginç buluyorum.

Bu yüzden burada kalmaya karar verdim.

RuOpen: Gelin Rusya'nın İngiltere'ye göre sahip olduğu avantajlardan bahsedelim.

Mike Gibson: "Bu" avantajlardan bahsettiniz ama ben "teknolojik" avantajlar olarak anladım. O halde onlarla başlayalım. Burada bilişim uzmanları ve programcılar İngiltere'ye göre çok daha güçlü.

Londra'ya geldiğimde ve bir film veya sergi bileti almak istediğimde her zaman çok üzülüyorum. Ne kadar karmaşık ve yanlış! Bir mirasları var: çok fazla eski deneyim ki bu işe yaramıyor, ama yine de kullanmaya devam ediyorlar.

Örneğin, İngiltere'de çevrimiçi bilet aldığımda, ellerinde bir kağıt parçası olmasını bekliyorlar. Yeni teknolojilerin var olduğunu ve dünyada uzun zamandır yeni nesillerin ortaya çıktığını anlamıyorlar. Rusya'da elinizde kağıda ihtiyacınız yok: QR kodu veya bir numara kullanabilirsiniz.

İngiltere'de, biletin kağıt olarak teslim edilmesini ayarlıyorlar, yani bilet doğrudan kişinin elinde oluyor! Yani önce bir bilet alıyorum, sonra bana siparişim için teşekkür eden bir e-posta gönderiyorlar ve sonraki e-postada biletiniz ekli olarak bulunuyor. E-postayı açmam, ardından PDF dosyasını açmam gerekiyor ve ancak o zaman bileti bulup yazdırabiliyorum. Telefon ekranımı paylaşabilirim belki ama Rusya'da bu bile çok daha kolay.

Onların yaklaşımı tamamen farklı. Burada her şey daha basit. Ve İngiltere'de bu gerilik birçok şekilde kendini gösteriyor.

Hatta Boeing ve NASA'da çalışan ve Rus kodunun çok daha iyi olduğunu düşünen bazı arkadaşlarım bile var. ABD'deki koddan %20 daha kısa. %20 daha kısa demek %20 daha iyi, daha az hata ve daha güvenli demek.

Teknik avantajların yanı sıra, en önemlilerinden biri de Rus halkı. Duygusallıklarını gerçekten çok seviyorum. Herhangi bir anda mutlu olup olmadıklarını anlayabiliyorsunuz. Ruslar bir şeyi beğenmediklerini açıkça, gizlemeden söylüyorlar. Ve eğer beğeniyorlarsa, güçlü duygular ifade ediyorlar. Bu, insanların ifadesiz yüzlerle yaşadığı İngiltere'ye göre daha kolay. Onlardan hiçbir şey anlayamazsınız.

Rusların gülmediği ve Amerikalıların güldüğü klişesini ele alalım. Bence durum tam tersi: ABD'de insanlar "gülümsüyor", Rusya'da ise içten ve samimi bir şekilde gülümsüyorlar.

Rusya'da bir kasiyer size gülümsemeye başlarsa, bence bunlar gerçek duygular; gerçekten memnun, sizi gördüğüne mutlu ve gülümsemesi sahte değil.

Bir diğer avantaj: Rus kışını gerçekten çok seviyorum. Kışı gerçek bir kahraman olarak görüyorum ve ondan gerçekten hoşlanıyorum!

Burada kayak yapabilir, buz pateni yapabilirsiniz, pek çok fırsat var. Hatta burada yüzebilirsiniz bile! Buz deliğine dalıp yüzmeyi gerçekten çok seviyorum. İnanılmaz bir duygu, daha iyisi olamaz; yepyeni bir insan olarak doğuyorsunuz!

Ben mors kulübünün bir üyesiyim!

RuOpen: Morslar. Rusça öğreniminiz nasıl gidiyor? Buraya gelmeden önce biliyor muydunuz?

Mike Gibson: Hayır. Buraya geldiğimde sıfırdan öğrendim. Çok zengin ve güzel bir dil.

Oğlum doğduğunda (kendisi yarı Rus yarı İngiliz), aynı anda iki dil konuşmaya başladı.

Hemen "Babamı görüyorum!" dedi.

"Sana 'baba' değil de 'papu' demen gerektiğini nereden biliyorsun?!" diye sordum. Daha üç yaşındaydı! Program hemen beynine işlemişti!!! (gülüyor) .

"Babamı görüyorum" derdim. Çünkü davalarla ilgili sorunlarım var.

Sonra bana "oklava" kelimesini öğretti, ben bilmiyordum.

Rus dili büyük bir macera. Kelimeleri sürekli karıştırıyorum, bu da birkaç komik duruma yol açtı. Bir keresinde güvenlik görevlisine "memnuniyetimi" göstermeyi teklif ettim, ama reddetti ve geçmeme izin verdi. Ofiste, sekreterin "poposunu" tutmasına yardım etmeyi teklif ettim. "Klasörler" kelimesi bu kadar benzer olduğunda ne yapabilirim ki?

RuOpen: Bir röportajda Rusların çılgın olduğunu söylemiştiniz. Bu durum kendini nasıl gösteriyor?

Mike Gibson: Bu kelimeyi kullanırken dikkatli olmalısınız. Çünkü "çılgın" tam olarak doğru kelime değil; tamamen farklı bir anlama gelebilir.

Anladığım kadarıyla, "çılgın" Ruslara hitap etmenin kibar ve sevgi dolu bir yolu. Bazen olumsuz değil, hatta iyi bir şey bile olabiliyor.

Ayrıca, her şeyin çok hızlı değiştiği ve insanların yarın ne olacağını bilmediği doksanlı yılların çılgın zamanlarını da aklımda tuttum.

İnsanlar ülkede ilk işletmelerini açmaya başladılar.

RuOpen: Tüm bunlar bugünlere nasıl yol açtı? 1993'ten bugüne.

Mike Gibson: Bu bir şoktu, sistemin çöküşüydü, komünizm sona ermişti.

Eskiden gayrimenkul mülkiyeti diye bir şey yoktu. Ancak sistem kapitalizme doğru kaymaya başladığında, dairelerin özelleştirilmesi ve daha sonra alınıp satılabilir hale gelmesi oldukça ilgi çekiciydi. Bu, tüm sistemin nasıl değiştiğinin güzel bir örneği.

Bu bir kupon sistemiydi. Fikir çok zekiceydi. İnsanlara birçok şey aktarmaya başladıklarında tüm dünya bu deneyi ilgiyle izledi.

Elbette, ellerinde çok sayıda kupon biriktiren birçok insan vardı. Çok zengin oldular.

RuOpen: Ve birileri çok fakirleşti...

Mike Gibson: Evet... Kapitalizme hoş geldiniz.

RuOpen: Bugün Rusya'da, özellikle de Moskova'da iş dünyası nasıl?

Mike Gibson: Reklamcılık sektöründe çalışıyorum ve bu her zaman neler olup bittiğinin iyi bir göstergesidir. Ve şunu söyleyebilirim ki, çok iyi bir ilk çeyrek geçirdik. Sonra da COVID ortaya çıktı...

Genel olarak: 10 yıl önce küresel bir kriz yaşandı; bunlar neredeyse her 10 yılda bir oluyor. 1988'de öğrenciyken Kara Pazartesi veya Kara Cuma yaşanmıştı. Yani her 10 yılda bir. Dolayısıyla artık zamanı geldi...

RuOpen: Peki şehirleri karşılaştırırsak: Londra'daki iş dünyası Moskova'daki iş dünyasından farklı mı?

Mike Gibson: Burada her şey güvenle ilgili. İş görüşmelerinde her zaman birbirinizin gözlerine bakmanız gerektiğini söylerim. Bu şekilde birbirinize ne kadar güvendiğiniz daha net anlaşılır.

Ama İngiltere'de her şey kağıda dökülüyor.

Burada iş dünyasında insanlığa büyük değer veriliyor. Bu, örneğin selamlaşmalarda bile kendini gösteriyor. Londra'da el sıkışmak alışılmış bir şey değil. Orada her şey soğuk. Ama Moskova'da bir bağ var ve bu hissediliyor.

RuOpen: Moskova hükümeti iş dünyasını herhangi bir şekilde destekliyor mu?

Mike Gibson: Moskova'da birçok iş destek programı var. Örneğin Technopolis'i ele alalım. İş projeleri için bir kuluçka merkezi. Oradaki her şey çok iyi düşünülmüş.

RuOpen: Rusya'da iş yapmak isteyen yabancılara ne gibi tavsiyelerde bulunurdunuz?

Mike Gibson: Eğer istekliyseniz, kesinlikle denemelisiniz. Korkmayın veya Batı'da duyduğunuz birçok olumsuz yoruma kulak asmayın. Kesinlikle buraya gelip kendiniz görmelisiniz. Kendiniz deneyimleyin.

Burada çok büyük bir potansiyel var.

Ruslar sosyal medyada gösterişli hayattan sıkıldı

 

Kaynak: https://turkrus.com/

 

Rusya’da sosyal medyada kusursuz ve gösterişli yaşamı sergileyen içeriklere ilgi azalırken, sıradan hayat, köy yaşamı ve doğal görüntüler öne çıkıyor. Uzmanlara göre kullanıcıların yaklaşık dörtte üçü kendi yaşamlarının reklamlarda ve sosyal medyada gösterilen dünyaya benzemediğini düşünüyor. Kullanıcıların yaklaşık üçte ikisi de ünlüler yerine sıradan insanların yer aldığı videoları tercih ediyor. 

Analitik şirket PressIndex’e göre “natural”, yani doğal ve rötuşsuz içerik artık sosyal medyanın başlıca formatlarından biri haline geldi. Uzun süre lüks oteller, pahalı ürünler ve kusursuz yaşam tarzı içerikleri öne çıkarken, son yıllarda bu eğilim yerini ev hayatı, aile ilişkileri, gündelik mizah ve başarısızlıkların da açıkça gösterildiği paylaşımlara bırakıyor. Uzmanlar bu değişimin pandemi döneminde hızlandığını, 2022-2023 yıllarında ise gereksiz tüketimi eleştiren “deinfluencing” akımının güçlendiğini belirtiyor.

Özellikle köy hayatı ve doğa içerikleri büyük ilgi görüyor. Tarlalar, bahçe işleri, geleneksel yemekler, evcil hayvanlar ve taşradaki günlük yaşamı gösteren kısa videolar milyonlarca izlenmeye ulaşabiliyor. Bunun yanı sıra Dağıstan, Kuzey Osetya, Altay ve Soçi gibi Rusya içindeki destinasyonlara ilişkin içerikler de popülerliğini artırıyor. Uzmanlara göre izleyici, lüks tatillerin yanı sıra artık sakin ve tanıdık yaşam biçimlerini de “çekici” buluyor. 

Psikologlar bu değişimi görsel yorgunlukla da ilişkilendiriyor. Filtreler, yapay zekâ ve aşırı düzenlenmiş görüntülerin yaygınlaşmasıyla doğal ve kusurlu görüntüler daha samimi algılanmaya başladı. Bu nedenle sosyal medyada kullanıcıların ilgisini artık mükemmel dekorlar ve pahalı markalardan çok, gerçek hayatın küçük ayrıntıları, öz ironi ve tanıdık günlük deneyimler çekiyor.