"Elmas Kol" filmi nerede çekildi ve bu yerler yıllar sonra nasıl görünüyor?

Kaynak: https://dzen.ru/

 

"Бриллиантовая рука"(Elmas Kol) filmi, Leonid Gaidai'nin ünlü başyapıtı olup, tüm zamanların en çok satan Sovyet filmleri arasında gururla üçüncü sırada yer almaktadır.

Kimileri "Tsigel-tsigel-ay-lyu-lyu" repliğini, kimileri "Kahretsin!" repliğini, kimileri de sedef düğmeli kürk mantoyu hatırlamaktadır.

Peki tüm bunlar nerede çekildi?

Senya Gorbunkov nerede yürüdü, Gesha takım elbiseyle nerede koştu, haleli çocuk su üzerinde nerede yürüdü? "Elmas Kol" filminin çekim yerleri hakkında bilgi edinmenizi öneririm. İlginç olacaktır.

Moskova ve Mosfilm pavyonları

Filmin olay örgüsünün bir kısmı yurt dışında geçse de, büyük bir kısmı SSCB içinde çekilmiştir. Moskova'da Mosfilm stüdyoları, Gorki Parkı ve hatta Komsomolsky Prospekt üzerindeki bir alışveriş merkezi kullanılmıştır.

Senya, sedef düğmeli bir kürk manto aradığı yer bu mağazaydı. Gorki Parkı'nın girişinde ise, boynunda kurukafa olan ve kendisinden sigara isteyen aynı kasvetli adamla karşılaştı.

Burası biraz değişmiş olsa da, aynı yer olduğu hâlâ çok açık.

Mosfilm stüdyoları, "Mini-Bikini-69" moda şovundan efsanevi "Tavşanların Şarkısı"nın doğduğu yer olan "Ağlayan Söğüt" restoranına kadar birçok ikonik sahnenin çekiminde kullanıldı. Senya'nın baştan çıkarıcı kadın Anna Sergeevna tarafından kandırıldığı otel odası da burada kiralanmıştı.

Pavlovskaya Sloboda

Filmin son kovalamaca sahneleri, Pavlovskaya Sloboda otoyolu üzerindeki İstra bölgesinde çekildi. Taksi şoförü rolündeki Lelik, Senya ile burada yarışırken, Gesha da motosikletle onu takip etti. Ve kahraman, patronun kendisiyle de burada yüz yüze geldi. Manzaraların güzelliği de bunda rol oynadı; bölge tesadüfen seçilmemişti.

İstanbul yerine Bakü

Filmin "yurtdışı" mekanı, daha önce birçok kişinin düşündüğü gibi Türkiye değil, Bakü'dür. Senaryo İstanbul'da geçse de, çekimler Azerbaycan'da yapılmıştır. Gorbunkov'un karpuz kabuğuna takılıp düştüğü sahne, şu anda Tandoor kafesinin bulunduğu yerin yakınlarında, "Tsigel-tsigel-ay-lyu-lyu" sahnesi ise Khurma kafesinin yakınlarında çekilmiştir.

Türk fahişe rolünü, "resmi" sayesinde Leonid Gaidai'nin beğenisini kazanan tren istasyonu görevlisi Victoria Ostrovskaya canlandırdı. Bu sahnenin çekildiği yer bugün neredeyse aynı görünüyor.

Bakü'nün en zor kısmı, 40 derecelik sıcakta sentetik bir kıyafet ve boğazlı kazakla koşan Andrei Mironov içindi.

Turistler düzenli olarak burayı ziyaret ederek filmdeki pozların aynısını vererek fotoğraf çektiriyorlar.

Trafik kontrol görevlisi rolünü gerçek bir trafik kontrol görevlisi olan Kurban Mazanov üstlendi. Trafiği o kadar ustalıkla yönlendirdi ki, yerel bir simge haline bile geldi. İnsanlar bazen özellikle Mazanov'un çalışmasını izlemek için bu noktaya gelirlerdi.

Soçi ve Adler – yeryüzündeki cennet ve olayların ana merkezi.

Hikâyede Semyon Semyonich Çernomorsk'ta yaşıyor gibi gösterilir, ancak gerçekte burası Soçi ve biraz da Adler'dir. Soçi'de, ünlü Donskaya Caddesi, Gorbunkov ailesinin yaşadığı cadde haline gelmiştir. Ev ise, tesadüfen, neredeyse hiç değişmeden kalmıştır.

Bu arada, bu binanın adresiyle ilgili ilginç bir nokta var. Gorbunkov, "Morskaya 21, daire 9... giriş 3, üçüncü kat" adresinde yaşadığını söylüyor. Ancak matematiksel olarak hesaplarsak, bu ancak binanın üç katlı olması ve her katta bir daire bulunması durumunda mümkün. Ancak o zaman dokuzuncu daire, giriş 3'te, üçüncü katta yer alabilir.

Aynı Gorbunkov evi, yıllar sonra. Güncel adres: Soçi, Donskaya Caddesi, Bina 92

Piyango biletleriyle ilgili sahne ("su pompası"), tabancanın taksiye teslimi ve bina yöneticisiyle diyalog sahnesi Soçi sahilinde çekildi.

Adler'de Gorizont Oteli, Atlantika Oteli'nin yerine kullanıldı. Otelin bodrumunda, Nikulin'in sandıktan düşme sahnesi için kullanılan kağıt hamurundan yapılmış bir figür de dahil olmak üzere çeşitli aksesuarlar saklanıyordu. Bir gün, bir temizlikçi kadın figürü buldu ve bunun oyuncunun cesedi olduğunu sandı. Panik gerçekti.

Gorbunkov'un vinçle kaldırıldığı son sahne de burada çekildi. Ve evet, Nikulin kafasını çarptı ama rolünden çıkmadı. Sahne komikti, ancak Yuri Nikulin'in kendisi tıbbi yardım almak zorunda kaldı.

Gesha'nın çocuklara dondurma ve çiçek verdiği, Gorbunkov'un karısına hediye ettiği kafe sahnesi Adler'de çekilmişti. Ancak Lyolik bu sahneyi Gorizont Oteli'nin çatısından izlemişti.

Novorossiysk – plaj ve Nikulin'in oğlu

Gesha'nın kendini "bir adada" bulup yardım çağırdığı ünlü plaj sahnesi Novorossiysk'te çekildi. Su üzerinde yürüyen çocuğu ise Yuri Nikulin'in 10 yaşındaki oğlu Maxim canlandırdı; Maxim şu anda babasının bir zamanlar işlettiği Tsvetnoy Bulvarı'ndaki aynı sirkte yöneticilik yapıyor.

Yıllar sonra, o yerden çok uzak olmayan bir yere Gesha Kozodoev'in anısına bir anıt dikildi.

Bu arada, Maxim suya düzgün bir şekilde düşemediği için Gaidai, Mironov'u çocuğu gerçekten tekmelemeye ikna etti. Sahne komikti, ama küçük Maxim daha sonra Andrey Amcasına kızdı.

Tuapse - alçıyla balık tutma

Gesha'nın Senya'nın alçısını çıkarmaya çalıştığı balık tutma sahnesi Kiseleva Kayası yakınlarında çekildi. Yerel bir balıkçı çiftliği, tekne, olta takımı ve olta sağlayarak çekimlere yardımcı oldu.

Burası şu an böyle görünüyor. Temelde, 50 yıldan fazla bir süredir pek bir şey değişmedi.

Kırım - ama sadece küçük bir kısmı

Gaidai'nin Kırım'a olan sevgisine rağmen, "Elmas Kol"da neredeyse hiç yer almıyor. Sadece bir sahne, Lyolik'in mükemmel bir olta için balık yemi hazırladığı sahne, Novy Svet köyünde çekildi. İşte burada "balık tutmaya" başlıyor.

Günümüzde, film çekimlerinin yapıldığı yerlerin neredeyse tamamı ziyaretçilere açık. Soçi'de, Gorbunkov'un notu bıraktığı karo hala nehir kıyısında duruyor. Bakü'de ise bir eczanenin girişinde "Elmas Kol" filminin burada çekildiğini belirten bir levha bile var.

SSCB'deki herkesin hayalini kurduğu 10 ev eşyası

Natalya Koçetkova

Kaynak: https://www.gw2ru.com/

 

Bu eşyalar başarı ve refahın sembolleriydi, mutlu ve müreffeh bir yaşamın "yapı taşlarıydı".

Sovyetler Birliği'nde yaygın kıtlık döneminde, bir eşyanın değeri işlevselliğinden ziyade sahibine kazandırdığı statüyle belirleniyordu.

 

1.'Madonna' yemek takımı – SSCB'de, Doğu Almanya'dan gelen porselen yemek takımlarına, refahın sembolü oldukları için 'Madonna' adı verilirdi. 18. yüzyıl sanatçısı Angelika Kauffman'ın antik temaları betimleyen resimleriyle süslenmişlerdi, ancak Sovyet halkı onlara 'Madonna' adını verdi. Yemek takımları genellikle yaldızlı ve sedefle süslenmişti. Bu tür sofra takımları genellikle hiç kullanılmaz, bunun yerine hatıra olarak büfelerde saklanır ve düğün ve yıldönümlerinde hediye olarak verilirdi. Birçok Sovyet ailesi bu takıma sahip olmayı hayal ederdi.

2. Kristal – Geç Sovyetler Birliği döneminde kristal, maddi refahın önemli bir sembolüydü: bardaklar, vazolar ve şekerlikler büfelerde göz alıcı bir şekilde sergilenir ve "değerli" sayılırdı, yani sadece özel günlerde kullanılırdı. Çekoslovakya'dan ithal edilen 'Bohem' kristali özellikle kıymetliydi; sadece bağlantılar aracılığıyla veya pahalı bir hediye olarak elde edilebilirdi. Ancak, 'Gus-Khrustalny' fabrikası tarafından üretilen gibi Sovyet kristali bile "saygın" bir ev için olmazsa olmaz olarak kabul edilirdi.

3. Duvar ünitesi – Yugoslavya, Doğu Almanya, Çekoslovakya veya Romanya'da üretilen bu devasa mobilya takımı, sadece bir mobilya parçası değil, bir ailenin saygınlığının da bir göstergesiydi. Normal bir mağazadan satın almak imkansızdı – bekleme listesine kaydolup (bazen yıllarca!) beklemek, tanıdıklar aracılığıyla edinmek veya "bağlantılar" yoluyla çok büyük paralar karşılığında satın almak gerekiyordu. Kristal, porselen takımları, kitaplar ve ithal biblolar gibi en değerli eşyalar, duvar ünitesinin cam kapılarının arkasında sergilenerek, duvarı Sovyet oturma odasının vitrinine dönüştürüyordu.

4. Yün halı – Geç Sovyetler Birliği'nde nadir bulunan birçok eşya gibi, evin yalıtımını veya ses yalıtımını sağlamak ya da iç mekanı dekore etmekten ziyade, ailenin refahının bir sembolü olarak duvara asılıyordu. Yüksek kaliteli mobilya ve dekorasyon kıt olduğundan, büyük bir yün halı boş duvarı kaplayarak odanın görsel odak noktası oluşturuyor ve sahiplerinin statüsünü vurguluyordu. 

5. Kristal avize – Bu, her ev hanımının (özellikle Çek veya Macar ev hanımlarının) hayaliydi ve ailenin saygın bir yaşam sürdüğünün nihai kanıtıydı. Böylesine pahalı ve bulunması zor bir avizeyi sıradan bir mağazadan almak imkansızdı; insanlar bağlantıları sayesinde bir tane edinir, altı aylık maaşlarıyla öder veya statü hediyesi olarak alırlardı. Daha sonra oturma odasına asılırdı, böylece binlerce cam sarkıtı daireyi ışıltılı parıltılarla doldururdu. Odayı aydınlatmaktan ziyade, komşuların mütevazı tavan lambalarının fonunda refahın sembolü olarak hizmet ederdi.

6. Döşemeli Mobilyalar – Aşırı kıtlık döneminde, oturma odası döşemeli mobilya takımı gibi sıradan bir eşya bile başarı ve refahın sembolü haline geldi, çünkü elde edilmesi inanılmaz derecede zordu: insanlar güzel, yüksek kaliteli mobilyalar almak için yıllarca kuyrukta bekledi, piyasa fiyatının üzerinde ödeme yaptı ve her türlü çabayı gösterdi. Oturma odasında sadece iki koltuk ve bir kanepe değil, eksiksiz, uyumlu bir takım olması, ailenin en iyisini karşılayabileceği anlamına geliyordu. Bu tür mobilyalar sadece prestijli değil, aynı zamanda küçük dairelerdeki sınırlı alan sorununu çözmeye yardımcı olarak son derece işlevseldi.

7. Nikel gümüşü veya melçior – Geç Sovyetler Birliği döneminde, gümüş çatal bıçak takımlarına göre daha uygun fiyatlı ve aranan bir alternatifti. Bu gümüş renkli metal mutfak eşyaları, değerli metalden önemli ölçüde daha ucuzdu, ancak neredeyse aynı derecede zarif görünüyordu; bu nedenle nikel gümüşü kaşık, çatal ve bıçak takımı, saygın her evde olmazsa olmaz olarak kabul ediliyordu. Melçior, düğün hediyesi olarak verilir, büfelerde özenle saklanır ve yalnızca misafirler geldiğinde veya büyük bayramlarda çıkarılırdı. "MNC" (bakır, nikel, çinko) işaretli ve mat "kabartmalı" desenli Sovyet parçaları özellikle değerliydi ve ev hanımları kararmış kaşıkları diş macunuyla parlatana kadar cilalarlardı.

8. Stereo sistemi – Bir Sovyet vatandaşı için Batı dünyasına açılan gerçek bir pencere ve tüm komşuların kıskandığı bir şeydi. Bu karmaşık ve pahalı eşyayı elde etmek inanılmaz derecede zordu; sadece şanslı birkaç kişi yurtdışı iş gezilerinden bir tane getirebilir veya arkadaşlarından astronomik meblağlara satın alabilirdi. İthal modeller birçok kişi için ulaşılamaz bir hayaldi, bu nedenle müzikseverler yerli üretim, daha uygun fiyatlı ancak aynı derecede değerli alternatiflerle yetindiler. 

9. VCR – 1980'lerde Sovyet vatandaşı için bir VCR, sadece pahalı bir alet değil, gerçek bir zenginlik sembolü ve Batı sineması dünyasına açılan bir kapıydı. O zamanlar 'vidak' olarak adlandırılan bu cihazın fiyatı astronomikti. Ancak asıl değeri, evde Hollywood aksiyon filmlerini ve erotik filmleri izleme imkanıydı. Bir 'vidak' sahibi olmak isteyenler için bir aylık bekleme listesi vardı. Evinde bir tane bile olmayanlar ise yeraltı video kiralama dükkanlarına akın ediyordu.

10. Klasiklerin Toplu Eserleri – Bunları bulmak gerçek bir zorluktu, çünkü ülke "en okuryazar millet" statüsüne sahip olmasına rağmen, iyi kitaplar azdı. Mağaza rafları parti broşürleri ve kitapçıklarıyla dolup taşarken, Alexander Dumas'ın veya "Dünya Edebiyatı Kütüphanesi"nin çok ciltli baskıları için gerçek bir savaş yaşanıyordu. Şanslı olanlar abonelik alabiliyordu, ancak bunu yapmak için bir gece önceden sıraya girmek veya kitapçılar aracılığıyla bağlantılar kullanmak zorundaydılar. Birçoğu farklı bir yol izledi: 10-20 kg atık kağıdı teslim ederek, macera öykülerinin veya klasik edebiyatın bir sonraki cildine yönelik çok aranan bir kupon veya çek alıyorlardı ve bunu dikkatlice kitaplıklarındaki bir rafa yerleştiriyorlardı.

Ticarette el sıkışmak

Anna Popova

Kolaj, Resim: Kira Lisitskaya (Fotoğraf: Mary Evans Picture Library, Ingram Images/Global Look Press)

 

Kaynak: https://www.gw2ru.com/

 

"Ударить по рукам" ("udarit po rukam" yani el sıkışmak) bir anlaşmayı kapatma eylemidir.

Eski zamanlarda anlaşmalar panayırlarda ve meyhanelerde yapılırdı: tüccarlar indirimler ve uygun fiyatlar için kıyasıya pazarlık yapar, kıyasıya mücadele ederlerdi.

Anlaşmayı sonuçlandırma zamanı geldiğinde aracılara, avukatlara başvurulmazdı. Bunun elbette daha pratik bir nedeni vardı: tüccarlar her zaman okuryazar değildi, ancak herhangi bir hatanın itibarlarını mahvedebileceğini bilerek, itibarlarını dikkatle korurlardı.

Bu nedenle, bir anlaşmayı mühürlemek için, şeref sözü vermek ve el sıkışmak yeterliydi.

Tüccarlar, yeni girişimler için borç alıp mal satın alırken, diğer tüccarın sözüne güvenirlerdi. Bir tüccarın veya seyyar satıcının işleri iyi gitmese bile, yine de borç verenine geri dönüp vade uzatımı isterlerdi.

Ortadan kaybolmak, kendi güvenilmezliklerini ve sadakatsizliklerini itiraf etmekle eşdeğerdi.

Örneğin, sanayici Sergei Çetverikov, babasından miras kalan bir kumaş fabrikasının ardından babasının borçlarının da kendisine geçtiğini keşfetti. Dahası, bu borçların bazıları otuz yıldır ödenmemişti. Çetverikov daha sonra, tanıdıkları aracılığıyla ve gazetelere ilanlar vererek babasının tüm alacaklılarını bulmaya başladı. Borçların tamamını ödemek 36 yıl sürdü. Ancak girişimci sözünü tuttu ve herkesle anlaşmaya vardı.

Anlaşmayı onaylamak için satıcı ve alıcı avuç içlerini birbirine vurarak " udarit po rukam " yaparlardı.

Bundan sonra sözleşme tamamlanmış sayılırdı.

Tüccarlar genellikle anlaşmalarını haç işaretiyle mühürlerlerdi: onlar için şeref sözü vermek, Hristiyan emirlerine göre yaşamak kadar bir erdemdi.

"Anlaşmaya varmak" ifadesi sadece tüccar çevrelerinde kullanılmakla kalmadı; artık her türlü anlaşmayı tanımlamak için kullanılıyor.

Rusya'da sıcak yaz için unutulmuş kokteyl tarifleri

Kaynak: https://turkrus.com/

 

Yaz sıcaklarının etkisini artırdığı Rusya’da uzmanlar, susuzluğu gidermek için yalnızca suyun değil, geleneksel ve doğal içeceklerin de tercih edilmesini öneriyor. Son yıllarda yeniden popülerlik kazanan şorli, kombuça, uzvar ve kruşon gibi içecekler hem serinletici özellikleri hem de düşük şeker içerikleriyle öne çıkıyor.

Son yıllarda Rusya'da özellikle yaz aylarında serinlemek isteyenlerin favorisi haline gelen "şorli", maden suyu ile meyve suyunun karıştırılmasıyla hazırlanan ferahlatıcı ve alkolsüz bir içecektir. Kökeni Almanca "Schorle" sözcüğüne ve Orta Çağ Avrupa’sına kadar uzanan bu lezzet, Rusya'da hazır paketli bir içecek olarak market raflarında ve kafe menülerinde sıkça yer buluyor. Uzmanlar, ideal bir şorlinin yüzde 70 maden suyu ve yüzde 30 meyve suyu (özellikle yeşil elma, limon veya misket limonu) kombinasyonuyla elde edildiğini belirtiyor. Geleneksel ağır ve şekerli içeceklere kıyasla hem doğal hem de hafif bir alternatif sunan şorli, son dönemde sağlıklı yaşam trendinin de etkisiyle popülerliğini hızla artırmaya devam ediyor.

Bir diğer popüler seçenek ise nane, misket limonu ve gazlı suyla hazırlanan alkolsüz mojito. Son yıllarda sağlıklı yaşam mağazalarında sıkça görülen kombuça da çay mantarı fermantasyonundan elde edilen hafif ekşimsi bir içecek olarak dikkat çekiyor. Ancak doktorlar, günlük tüketimin yarım litreyi aşmamasını tavsiye ediyor.

Rus mutfağının geleneksel içeceklerinden uzvar ise elma, kızılcık, kuş üzümü veya kuru meyvelerden hazırlanan hafif bir komposto türü. Şeker veya bal ile tatlandırılan içecek doğal şekilde soğutularak servis ediliyor. Uzmanlar, ev yapımı uzvarın ve limonlu soğuk çayın hazır gazlı içeceklere göre çok daha sağlıklı bir seçenek olduğunu vurguluyor.

Ayrıca sıcak havalarda alkol tüketiminin tavsiye edilmediği, buna rağmen yaz davetlerinde meyve ve beyaz şarap karışımıyla hazırlanan geleneksel kruşonun hâlâ ilgi gördüğü belirtiliyor. Fransızca kökenli (cruchon) olan ancak Rus sosyetesinde ve mutfağında çok köklü bir geçmişi olan geleneksel bir yaz kokteyli. Taze meyveler, hafif beyaz şarap (bazen şampanya veya likör) ve maden suyu/gazoz karıştırılarak büyük bir cam kasede (kruşon kabı) buzla servis ediliyor.

RIA reytingine göre Rusya'nın en gelişmiş 10 şehri

 

Kaynak: https://turkrus.com/

 

RIA Reyting tarafından hazırlanan 2025 yılı sosyal ve ekonomik gelişmişlik sıralaması, Rusya bölgelerinde büyümenin yavaşladığını gösterdi. Ekonomik büyüklük, üretim hacmi, yatırımlar, bütçe gelirleri, istihdam, kişi başına gelir, işsizlik, yaşam beklentisi ve yoksulluk gibi göstergeler temel alınarak hazırlanan araştırmada, 85 bölgenin yalnızca 44’ünde ilerleme kaydedildi. Bir önceki yıl bu sayı 76 olmuştu. 

Sıralamanın ilk sırasında yine Moskova yer alırken, St. Petersburg ikinci oldu. Tataristan ve Moskova Bölgesi de 80 puanın üzerine çıkarak liderler arasında yer aldı.

İlk 10’da ayrıca Sverdlovsk Bölgesi, Hantı-Mansi Özerk Bölgesi, Leningrad Bölgesi, Krasnodar Krayı, Krasnoyarsk Krayı ve Yamal-Nenets Özerk Bölgesi bulunuyor. Bu bölgeler Rusya’nın toplam bölgesel hasılasının yarısından fazlasını üretirken, ülke nüfusunun üçte birinden fazlasına ev sahipliği yapıyor. Moskova ile St. Petersburg ise 90 puanın üzerinde sonuca ulaşan tek bölgeler oldu.

Listenin son sıralarında İnguşetya, Tuva, Kalmıkya, Yahudi Özerk Bölgesi, Altay Cumhuriyeti ve Karaçay-Çerkesya yer aldı.

Buna rağmen son sıralardaki bölgelerin büyük bölümünde sosyal ve ekonomik göstergelerde iyileşme görüldü. Uzmanlar, lider ve son sıralardaki bölgeler arasındaki farkın da azaldığına dikkat çekiyor.

2025’in en hızlı yükselen bölgeleri Yahudi Özerk Bölgesi, Dağıstan, Zabaykalye Krayı ve Çeçenya oldu. Sıralamada en fazla yükselen bölge 12 basamak birden çıkan Omsk Bölgesi olurken, Kurgan ve Amur bölgeleri de dikkat çekici ilerleme gösterdi. Buna karşılık Kemerovo Bölgesi 15 sıra gerileyerek en sert düşüşü yaşayan bölge oldu.

Uzmanlara göre 2025 yılında bölgesel gelişim daha yavaş seyretti ancak bölgeler arasındaki ekonomik uçurum bir miktar daraldı. Dağıstan ve Çeçenistan gibi Kuzey Kafkasya bölgelerinin en hızlı yükselenler arasında yer alması ise araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri oldu.

Moskova mutfağının yolculuğu

Kaynak: https://turkrus.com/ 

 

"Moskova mutfağı, yalnızca bir yemek kültürü değil, Rusya’nın tarihsel dönüşümünün katman katman okunabildiği bir anlatı olarak öne çıkıyor. Başkent, yüzyıllar boyunca ülkenin dört bir yanından gelen tatları topladı, Avrupa’dan esinlendi, Sovyet döneminde sadeleşti, 1990’larda dünyaya açıldı, bugün ise yeniden kendi kimliğini inşa ediyor. Bu yüzden Moskova’da bir tabak yemek, çoğu zaman bir tarih dersine dönüşüyor." 

Vedomosti gazetesi bu girişle, Moskova mutfağının çarlık döneminden bugüne hikayesini anlattı:

"19. yüzyılda şehir mutfağı zenginlik ve gösterişle tanımlanıyordu. Beluga, mersin balığı, havyar, yoğun çorbalar, hamur işleri sofranın temel unsurlarıydı. Traktirler, bugünün restoranlarından farklı olarak sosyal hayatın kalbiydi. İnsanlar burada yalnızca yemek yemiyor, iş konuşuyor, ilişkiler kuruyor, saatler süren sohbetlere dalıyordu. Moskova bu dönemde “tokluk” üzerinden bir kimlik inşa ediyordu.

Yüzyılın ikinci yarısında bu tablo değişmeye başladı. Avrupa etkisi, özellikle Fransız mutfağı, başkentte yeni bir disiplin yarattı. Lucien Olivier gibi şefler, mutfağı bir sanata dönüştürdü. Menü kavramı, servis kuralları, restoran estetiği Moskova’ya taşındı. Yemek artık yalnızca doyurucu değil, “sunulan” bir deneyimdi. Restoranlar statü göstergesi haline gelirken mutfak da profesyonelleşti. Bu dönem, Moskova’nın gastronomik olarak “Avrupalılaşma” süreciydi.

1917 devrimi bu dünyayı kökten değiştirdi. Gastronomi bir anda lüks olmaktan çıkıp hayatta kalma aracına dönüştü. Sovyet yıllarında yemek, ideolojik bir çerçeveye oturtuldu. Fabrika mutfakları, standart tarifler, ucuz ve doyurucu yemek anlayışı öne çıktı. Bu dönemde lezzetten çok erişilebilirlik önemliydi. Ancak 1970–80’lerde ilginç bir kırılma yaşandı. Resmi mutfak sadeleşirken ev mutfağı zenginleşti. Olivier salatası gibi yemekler sadece sofrayı değil, sosyal statüyü temsil etmeye başladı. Bayram sofraları adeta birer sahneye dönüştü.

1990’lar Moskova için gastronomik bir şoktu. 1990 yılında McDonald's’ın açılması, sadece bir restoranın gelişi değil, bir dönemin kapanışı anlamına geliyordu. İnsanlar saatlerce sırada bekledi, çünkü mesele hamburger değil “yeni dünya”ydı. Bu yıllarda şehir hızla küresel mutfakla tanıştı. Pizza, suşi, burger gibi ürünler gündelik hayatın parçası oldu. Restoran kültürü yaygınlaştı, yemek dışarıda tüketilen bir deneyime dönüştü.

2000’li yıllarda ise Moskova beklenmedik bir dönüş yaşadı. Şehir, dışarıdan aldığı etkileri sindirdikten sonra yeniden kendi köklerine döndü. Yerel ürünler, çiftlik üretimi, geleneksel tariflerin modern yorumları öne çıktı. “Yeni Rus mutfağı” olarak adlandırılan bu akım, aslında geçmişle bugünü birleştiren bir sentezdi. Balık, mantar, tahıl, kök sebzeler gibi klasik ürünler modern tekniklerle yeniden yorumlandı.

2010’lardan itibaren Moskova mutfağı bambaşka bir evreye geçti. Şefler birer marka haline geldi, restoranlar hikâye anlatan mekanlara dönüştü. Michelin Guide’ın 2021’de Moskova’ya girmesi, bu dönüşümün uluslararası onayı oldu. White Rabbit gibi restoranların dünya listelerine girmesi, başkentin gastronomi sahnesini küresel ölçekte görünür kıldı. Aynı dönemde gastromarketler ve food hall konsepti de yaygınlaştı. Şehir, aynı çatı altında onlarca mutfağı sunan yeni bir yemek kültürü geliştirdi.

Bugün Moskova mutfağı, geçmişin tüm katmanlarını aynı anda taşıyor. Bir yanda geleneksel çorbalar ve hamur işleri, diğer yanda deneysel şef mutfağı bulunuyor. Bu çeşitlilik, şehrin tarih boyunca yaşadığı dönüşümlerin doğal sonucu. Moskova’da yemek yemek, yalnızca bir lezzet deneyimi değil, çarlık döneminden Sovyet yıllarına, oradan küresel çağa uzanan bir yolculuğa çıkmak anlamına geliyor."

Herkesin derdi başka

 

Herkesin derdi başka

 

M. Hakkı Yazıcı

mhyazici@yandex.ru

 

 Kaynak: https://medyagunlugu.com/herkesin-derdi-baska/

Konumuzun içinde yine İrina’nın bir yakını, bir karga ve büyük, küçük dertlerimiz var.

***

Moskova’da bu sene havalar ilginçti.

Alıştığımızdan da fazla, rekor kar yağışına şahit olduğumuz uzun bir kışın arkasından Nisan ortalarında bahar geldi diye sevinmiştik, ancak aniden normal üstü sıcak bir dönem yaşadık. Bu sefer yaz erken mi geldi derken, sonra birden yeniden hava soğudu, “yeşil kış”ı yaşadık.

Neyse, bir kaç gündür hava güzel. İgor’un keyfi yerinde, yazlık evinde, daçasında, geçireceği günlerin tadını çıkarmak için sabırsız, heyecanlı. Planlar yapıyor.

Evde tohumdan yetiştirdiği fideler artık daçasının bahçesinde toprakla buluşmaya hazır hale geldiler.

İgor, mutlu, ama onu endişelendiren, canını sıkan bir şey var. Durmadan başının derdi bir haşeratla nasıl başa çıkabileceğine kafa yoruyor.

Rusların “İspanskiy Slizen” dedikleri İspanyol sümüklüböceği (Arion vulgaris). Lusitan sümüklüböceği olarak da biliniyormuş.

Yaz aylarını daçalarında geçiren bütün Rusların gündeminde şu sıralar bu konu varmış.

Öyle küçük bir şey de değillermiş. Ortalama 7-14 cm uzunluğunda oluyorlarmış. Neredeyse tüm bitki türlerine saldırıyorlarmış.

İspanyol sümüklüböceklerinin Rusya'da ilk kez görüldüğüne dair raporlar 2000'li yılların başlarında ortaya çıkmış. Başlangıçta sayıları azmış, ancak popülasyonları her yıl artmış.

Her yaz Rus şehirlerinde ortaya çıkıyorlar ve büyüklükleriyle de şok etkisi yaratıyorlarmış. Kırmızı veya kahverengi İspanyol sümüklüböcekleri kaldırımlara, park yollarına ve oyun alanlarına tırmanarak ayak altlarına ve araçların altlarına yerleşiyorlarmış. Uzmanlara göre, bu istila sadece çirkin görünmekle kalmıyor, aynı zamanda hem çevre, hem de insan sağlığı için potansiyel olarak tehlikeliymiş.

***

Serkan yine işin gırgırında, nerden aklında kaldıysa bir çocuk şarkısını mırıldanıyor:

“Sümüklü Böcek Duvarda Gezecek / Annesi Onu Yanağından Öpecek / Annesi Hasta Vah Vah Vah / Babası Dişci Ah Ah Ah / Abisi Boksör Güm Güm Güm / Ablası Dansöz Şıngır da Mıngır.”

“Evladım, İgor’u kızdıracaksın. Adamcağız sıkıntılı, bu haşerat bütün sebzelerini kemirip, perişan ediyormuş,” diye uyarıyorum.

“Haşerat, emek hırsızı yani,” diyor.

Serkan, İgor’un dünyada bu kadar çok sorun varken haşerat konusundan dolayı dertlenmesine anlam veremiyor.

“Herkesin derdi başka,” diyorum.

“Yani dertler muhtelif,” deyip başka bir şarkı mırıldanmaya başlıyor, “Dertlerimi zincir yaptım / Birbirine ekliyorum.”

***

İgor’un konuşmalarına şahit olan İrina, “Aaaa, bunlar benim yeğenimin arkadaşları!” diye çığlık attı.

Hepimiz, ne alaka, diye meraklanıp baktık.

İrina’nın Mariya Sergeyevna isimli çok hoş bir yeğeni var.

Yazık, meğer kızcağız bir illete yakalanmış. Kendisini sümüklüböcek zannediyormuş.

Serkan,”Tam tımarhanelik yani,” diyor, sonra kulağıma eğilip “Haklısın abi, herkesin derdi başka,” diye fısıldıyor.

“Evet, dertler muhtelif,” diye onaylıyorum.

İrina’nın anlattığına göre yeğeni uzun bir uğraşının ardından bu dertten kurtulmuş.

Kendi rızasıyla Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesine sevk edilmiş.

Bir değil, bir kaç psikiyatrist kızcağızın tedavisi için seferber olmuş.

“Sen sümüklüböcek değilsin, insansın!”

Sabahtan akşama kadar kızcağıza telkin ettikleri bu.

Soruyorlarmış:

“Hayvanları anlatır mısın? Kaç hayvan türü var?”

“Hayvanlar ikiye ayrılır. İlk grup, aslan, kaplan, fil, gergedan, kedi, köpek gibi iyi huylu, sakin hayvanlar. İkinci grup ise tavuk, ördek, karga, güvercin gibi yırtıcı ve zalim hayvanlar,” diye cevaplıyormuş.

Hoppala!

Hadi, yeni baştan tedaviler başlıyormuş.

Neyse uzun tedavilerden sonra kızcağız normal bir hale gelmiş.

Artık hastanede yatmasına gerek yok, eskiden olduğu gibi normal hayatına geri dönecek.

Herkes mutlu. Gelecekten umutlu.

Son olarak “Sen kimsin, nesin?” diye sormuş doktor.

“Ben, bir insanım. Adım Mariya Sergeyevna. Mesleğim bankacılık.”

Doktorun yüzünde zor ve uzun tedavi sürecinin sonunda hastasını iyileştirmiş olmanın memnuniyeti varmış.

Vedalaşmışlar.

Mariya Sergeyevna, hastanenin bahçesinde çıkış kapısına doğru ilerlerken doktor arkasından el sallıyor, sonra odasına dönüyor.

Daha yarım saat geçmemişken odasının kapısı açılıyor. Hastası, bizim İrina’nın yeğeni Mariya, alı al, moru mor, nefes nefese kapının eşiğinde beliriyor.

Doktor şaşırmış, “Hoppala, niye döndün?” diye sormuş.

“Ya, hiç sormayın doktor bey! Yine aynı şey...”

“Yahu sen artık sümüklüböcek değilsin, normal bir insansın, öyle değil mi?”

“Tamam doktor bey biliyorum, ben sümüklüböcek değilim. İnsanım, adım Mariya Sergeyevna, mesleğim bankacılık.”

“Eeee!?”

“Ben sümüklüböcek olmadığımı biliyorum da, bahçede bir ağacın dalında kocaman bir kara karga var. Bana kötü kötü baktı. Acaba o, benim sümüklüböcek olmadığımı biliyor mu?”

Neyse, bu ufak olaydan sonra kızcağız tamamen iyileşmiş, derdinden kurtulmuş olarak günlük hayatına geri dönmüş.

Hatta İrina’nın söylediğine göre kariyerinde ilerleyebilmek için yüksek lisans yapma, yeni tanıştığı erkek arkadaşıyla evlenme ve çocuk yapma planları bile yapmaya başlamış.

***

Geçen gün Mariya, İrina’yı ziyarete geldi.

Öğle yemeği için hep birlikte yakınlardaki bir kafe-restorana gitmeye karar verdik.

Yedik, içtik; keyfimiz yerinde dönerken Serkan, yine bir muziplik yapmaya kalktı. Sululuk ya da densizlik demek daha doğru.

“Aaa bakın, şu daldaki kargayı görüyor musunuz? Ne kadar sevimsiz, çirkin bir yaratık!” diye bağırdı.

Hepimiz o yöne baktık.

İrina’nın yeğeni, gülümseyerek “Gerçekten de öyle,” dedi.

Serkan’ın planı tutmamıştı.

Ama bu arada Yuliya’nın çantası bu tatsız şakası nedeniyle bizim densiz Serkan’ın kafasına inmişti bile.

Bu arada İgor, koluma yapışmış, hararetle daçasının bahçesindeki İspanyol sümüklüböcekleriyle nasıl mücadele edeceğini anlatıyor:

“Sümüklüböcek istilasıyla nasıl doğru şekilde mücadele edileceğini çok araştırdım. Böcek ilaçları bu yumuşakçalara karşı etkisiz. En etkili yöntem aslında elle toplamak, ancak zahmetli, bu işlem yem tuzağı hazırlayarak kolaylaştırılabilir. Bu sümüklü böcekler birayı çok seviyorlarmış. Onlardan hızlıca kurtulmak istiyorsan, birayı küçük kaplara doldurup, akşamları bölgeye yerleştirip, tuzak kurmak bir yol. Böylece kokuya çekilen sümüklü böcekler tuzağa girer ve sıvıda boğulur. Bu, denenmiş, başarılı bir yöntem. Ancak bu uygulama beklenmedik sonuçlara yol açabiliyormuş: örneğin, İngiltere'de bu defa kirpilerin kaselerden bira içip sarhoş olduktan sonra bahçelerde dolaşmaya başladığı bir olay yaşanmış," diye anlatıyor.

Serkan, İgor’a “Sen birayı bana ikram et, ben senin daçana gelip elle toplarım,” diyor.

Onun derdi de başka.