Karikatür: V. Kosmylin

 

- Tadım yapmadan önce her seferinde böyle vedalaşırlar.

Sanatçı V. Kosmylin.

Karikatür: V. Şkarban

 

 - Sadece köpeğim Juçki'nin yardımıyla evimi bulabiliyorum.

Sanatçı V. Şkarban

 

Malum Sovyetler Birliği döneminde navigatör yoktu. Bu adamcağız da avludaki görevliye birbirine benzeyen sokaklar, blok apartman irileri arasında ancak köpeğinin yardımıyla evinin yolunu bulabildiğinden dert yanıyor.

Tolstoy’un başlattığı modalar

Kaynak: https://medyagunlugu.com/

 

Büyük Rus yazar Lev Tolstoy’un en önemli özelliklerinden birisi zamanının akımları ve modaları üzerinde belirleyici etkide bulunması.

Örneğin, ülkemizde yeni yeni taraftar bulmaya başlayan vejetaryen ve vegan beslenme akımlarının Rusya’da yayılmasında Tolstoy’un oynadığı rol büyük. Yazarın 1893’te kaleme aldığı İlk Adım (Pervaya Stupen) konunun meraklıları tarafından bugün bile okunan bir yapıt.

“Normcore” giyinmek: Tolstoy giyim kuşamda da ait olduğu toprak sahibi sınıfının geleneklerine sırt çevirmiş bir isim. Bugün uzun kollu köylü gömleğinin Rusçada ve pek çok Batı dilinde “tolstofka” olarak bilinmesi, yazarın bu alanda da dönemine damga vurmayı başarmasının göstergelerinden biri.

Bisiklet ve egzersiz: Tolstoy’un az bilinen yönlerinden biri tam bir bisiklet tutkunu olması. Bisikleti hâlâ Moskova’daki müzesinde sergileniyor.

Modern cihazlara duyduğu ilgi: Tolstoy yaşadığı dönemde yeni yeni ortaya çıkan ses kayıt cihazlarına kayıtsız kalmayan bir sanatçı. Farklı dillerde yaptığı kayıtlar bugün Youtube üzerinden ulaşılabilir durumda.

Alternatif eğitimi teşvik etmesi: Tolstoy’un 1859’da Yasnaya Polyana’da köylü çocukları için açtığı okul, biyografisinin nispeten iyi bilinen yönlerinden. Yazarın alternatif eğitim metotları üzerine kafa yorması kendinden sonra gelenler üzerinde de etkide bulunmuşa benziyor. Bizde bunun en iyi örneği Aziz Nesin’in Çatalca’da kurduğu çocuk vakfı.

Atölyeler: Tolstoy aile üyeleri ve yakın çevresinin katılımıyla “yazarlık atölyeleri” düzenlemeyi severdi. Yazar bu bakımdan da çağının öncülerinden.

Hedef gözeten hayırseverlik: Tolstoy sadaka dağıtmayı sevmemekle birlikte, yoksulluk sorunun kaynağına inip çözüm üretme yönünde çaba harcamayı tercih ederdi. Yoksul kimselerin sobalarını ya da çatılarını tamir etmek, hasada yardımcı olmak bu çabalara örnek.

Kitap değişimi: 1910 yılında Tolstoy’un şahsi kütüphanesinde 22 bin dergi ve cilt mevcuttu. Şahsi mülkiyete karşı olan yazar ziyaretçilerinin istedikleri kitapları yanlarında götürmelerine izin verirdi.

Selfie merakı: Pek çok fotoğraf makinesine sahip olan Tolstoy 1862’de bir selfie çekmişti.

Downshifting: Günümüzde downshifting olarak bilinen mevcut yaşam kalitesi standartlarından vazgeçme akımının öncülerinden biri de Lev Tolstoy.

 

(TürkRus.Com)

Ruslar için vatan kavramı: "En çok ev ve aileyle ilişkili"

Kaynak: https://turkrus.com/

 

Rusya’da yapılan bir araştırmaya göre vatandaşların büyük bölümü için vatan kavramı siyasi değil, daha çok kişisel ve duygusal anlam taşıyor. VTsIOM araştırmasına göre katılımcıların yüzde 56’sı vatanı "doğup büyüdükleri yer, ev, ülke veya memleket" olarak tanımlıyor. 

Katılımcıların yüzde 35’i vatanı aile ve nesiller arasındaki bağ ile ilişkilendirdi. Bu grupta yakınlar, çocuklar, ebeveynler, arkadaşlar ve sevdiklerinin yaşadığı yer gibi cevaplar öne çıktı. Yanıtların yüzde 23’ü ise değerlerle bağlantılı oldu: ülkeyle gurur duyma, sevgi, güven, saygı ve hayatın anlamı gibi kavramlar belirtildi. 

Daha az dile getirilen unsurlar arasında halk, tarih ve kültür yer aldı. Bu kategoriler cevapların yüzde 5’ini oluştururken, doğa yüzde 3 oranında belirtildi.

Rusya denildiğinde ise katılımcıların en sık verdiği cevaplar üç başlık altında toplandı: vatan (yüzde 25), ulusal gurur ve büyüklük (her biri yüzde 23). Bunları doğa (yüzde 8), devlet sembolleri (yüzde 6), halk (yüzde 5), tarih ve kültür (yüzde 4) takip etti.

Sosyologlara göre nesiller arasında da belirgin farklar var. Genç Ruslar ülkelerini daha çok somut kavramlarla  (ev, mekan, doğa ve semboller üzerinden) tanımlıyor. Daha yaşlı kuşaklar ise vatanı daha çok gurur, tarihsel bağ ve vatanseverlik gibi değerlerle açıklıyor.

Uzmanlar, Rus toplumunda vatan algısının öncelikle kişisel aidiyet ve duygusal bağ üzerine kurulduğunu belirtiyor. Yaş ilerledikçe insanların somut imgelerden uzaklaşıp tarih, toplum ve ortak kimlik gibi daha geniş kavramlara yöneldiği ifade ediliyor.

Rusçada en çok eş anlamlısı olan kelime

Kaynak: https://turkrus.com/

 

Rusya'da yapılan bir dil araştırmasına göre, Rusçada en fazla eş anlamlı kelimeye sahip sözcük "oçen" (çok) oldu. Puşkin Enstitüsü uzmanlarına göre bu zarfın yaklaşık 100 farklı eş anlamlı kullanım şekli bulunuyor.

Uzmanlar, "çok" anlamını veren kelimelerin resmi, edebi, günlük konuşma dili ve halk ağzı gibi farklı üsluplarda kullanıldığını belirtiyor. Tarafsız ve yazı diline ait örnekler arasında "vesma" (oldukça), "krayne" (son derece) ve "çrezvıçayno" (olağanüstü derecede) yer alırken, konuşma dilinde "jutko", "çertovski" ve "straşno" gibi ifadeler aynı anlamda kullanılabiliyor.

Bunun yanı sıra halk diline ait "dyuje", "straşt kak" ve "oçenno" gibi sözcükler ile eski Rusçadan günümüze ulaşan "zelo" ve "velmi" gibi kelimeler de aynı anlam grubunda bulunuyor.

Dilbilimcilere göre bu zenginlik, insanların yalnızca bir özelliğin derecesini değil, aynı zamanda duygularını ve anlatım tarzlarını da yansıtma ihtiyacından kaynaklanıyor. Örneğin "çok yoruldum", "fena halde yoruldum", "ölümüne yoruldum" ve "köpek gibi yoruldum" ifadeleri benzer anlam taşısa da farklı duygusal tonlar içeriyor.

Uzmanlar ayrıca her eş anlamlının her durumda birbirinin yerine kullanılamayacağını vurguluyor. Bazı ifadeler yalnızca sıfatlarla, bazıları ise fiillerle birlikte kullanılabiliyor. Bu nedenle Rusçada doğru kelime seçimi yalnızca anlamı değil, dil bilgisi kurallarını ve anlatımın üslubunu da dikkate almayı gerektiriyor.

"Elmas Kol" filmi nerede çekildi ve bu yerler yıllar sonra nasıl görünüyor?

Kaynak: https://dzen.ru/

 

"Бриллиантовая рука"(Elmas Kol) filmi, Leonid Gaidai'nin ünlü başyapıtı olup, tüm zamanların en çok satan Sovyet filmleri arasında gururla üçüncü sırada yer almaktadır.

Kimileri "Tsigel-tsigel-ay-lyu-lyu" repliğini, kimileri "Kahretsin!" repliğini, kimileri de sedef düğmeli kürk mantoyu hatırlamaktadır.

Peki tüm bunlar nerede çekildi?

Senya Gorbunkov nerede yürüdü, Gesha takım elbiseyle nerede koştu, haleli çocuk su üzerinde nerede yürüdü? "Elmas Kol" filminin çekim yerleri hakkında bilgi edinmenizi öneririm. İlginç olacaktır.

Moskova ve Mosfilm pavyonları

Filmin olay örgüsünün bir kısmı yurt dışında geçse de, büyük bir kısmı SSCB içinde çekilmiştir. Moskova'da Mosfilm stüdyoları, Gorki Parkı ve hatta Komsomolsky Prospekt üzerindeki bir alışveriş merkezi kullanılmıştır.

Senya, sedef düğmeli bir kürk manto aradığı yer bu mağazaydı. Gorki Parkı'nın girişinde ise, boynunda kurukafa olan ve kendisinden sigara isteyen aynı kasvetli adamla karşılaştı.

Burası biraz değişmiş olsa da, aynı yer olduğu hâlâ çok açık.

Mosfilm stüdyoları, "Mini-Bikini-69" moda şovundan efsanevi "Tavşanların Şarkısı"nın doğduğu yer olan "Ağlayan Söğüt" restoranına kadar birçok ikonik sahnenin çekiminde kullanıldı. Senya'nın baştan çıkarıcı kadın Anna Sergeevna tarafından kandırıldığı otel odası da burada kiralanmıştı.

Pavlovskaya Sloboda

Filmin son kovalamaca sahneleri, Pavlovskaya Sloboda otoyolu üzerindeki İstra bölgesinde çekildi. Taksi şoförü rolündeki Lelik, Senya ile burada yarışırken, Gesha da motosikletle onu takip etti. Ve kahraman, patronun kendisiyle de burada yüz yüze geldi. Manzaraların güzelliği de bunda rol oynadı; bölge tesadüfen seçilmemişti.

İstanbul yerine Bakü

Filmin "yurtdışı" mekanı, daha önce birçok kişinin düşündüğü gibi Türkiye değil, Bakü'dür. Senaryo İstanbul'da geçse de, çekimler Azerbaycan'da yapılmıştır. Gorbunkov'un karpuz kabuğuna takılıp düştüğü sahne, şu anda Tandoor kafesinin bulunduğu yerin yakınlarında, "Tsigel-tsigel-ay-lyu-lyu" sahnesi ise Khurma kafesinin yakınlarında çekilmiştir.

Türk fahişe rolünü, "resmi" sayesinde Leonid Gaidai'nin beğenisini kazanan tren istasyonu görevlisi Victoria Ostrovskaya canlandırdı. Bu sahnenin çekildiği yer bugün neredeyse aynı görünüyor.

Bakü'nün en zor kısmı, 40 derecelik sıcakta sentetik bir kıyafet ve boğazlı kazakla koşan Andrei Mironov içindi.

Turistler düzenli olarak burayı ziyaret ederek filmdeki pozların aynısını vererek fotoğraf çektiriyorlar.

Trafik kontrol görevlisi rolünü gerçek bir trafik kontrol görevlisi olan Kurban Mazanov üstlendi. Trafiği o kadar ustalıkla yönlendirdi ki, yerel bir simge haline bile geldi. İnsanlar bazen özellikle Mazanov'un çalışmasını izlemek için bu noktaya gelirlerdi.

Soçi ve Adler – yeryüzündeki cennet ve olayların ana merkezi.

Hikâyede Semyon Semyonich Çernomorsk'ta yaşıyor gibi gösterilir, ancak gerçekte burası Soçi ve biraz da Adler'dir. Soçi'de, ünlü Donskaya Caddesi, Gorbunkov ailesinin yaşadığı cadde haline gelmiştir. Ev ise, tesadüfen, neredeyse hiç değişmeden kalmıştır.

Bu arada, bu binanın adresiyle ilgili ilginç bir nokta var. Gorbunkov, "Morskaya 21, daire 9... giriş 3, üçüncü kat" adresinde yaşadığını söylüyor. Ancak matematiksel olarak hesaplarsak, bu ancak binanın üç katlı olması ve her katta bir daire bulunması durumunda mümkün. Ancak o zaman dokuzuncu daire, giriş 3'te, üçüncü katta yer alabilir.

Aynı Gorbunkov evi, yıllar sonra. Güncel adres: Soçi, Donskaya Caddesi, Bina 92

Piyango biletleriyle ilgili sahne ("su pompası"), tabancanın taksiye teslimi ve bina yöneticisiyle diyalog sahnesi Soçi sahilinde çekildi.

Adler'de Gorizont Oteli, Atlantika Oteli'nin yerine kullanıldı. Otelin bodrumunda, Nikulin'in sandıktan düşme sahnesi için kullanılan kağıt hamurundan yapılmış bir figür de dahil olmak üzere çeşitli aksesuarlar saklanıyordu. Bir gün, bir temizlikçi kadın figürü buldu ve bunun oyuncunun cesedi olduğunu sandı. Panik gerçekti.

Gorbunkov'un vinçle kaldırıldığı son sahne de burada çekildi. Ve evet, Nikulin kafasını çarptı ama rolünden çıkmadı. Sahne komikti, ancak Yuri Nikulin'in kendisi tıbbi yardım almak zorunda kaldı.

Gesha'nın çocuklara dondurma ve çiçek verdiği, Gorbunkov'un karısına hediye ettiği kafe sahnesi Adler'de çekilmişti. Ancak Lyolik bu sahneyi Gorizont Oteli'nin çatısından izlemişti.

Novorossiysk – plaj ve Nikulin'in oğlu

Gesha'nın kendini "bir adada" bulup yardım çağırdığı ünlü plaj sahnesi Novorossiysk'te çekildi. Su üzerinde yürüyen çocuğu ise Yuri Nikulin'in 10 yaşındaki oğlu Maxim canlandırdı; Maxim şu anda babasının bir zamanlar işlettiği Tsvetnoy Bulvarı'ndaki aynı sirkte yöneticilik yapıyor.

Yıllar sonra, o yerden çok uzak olmayan bir yere Gesha Kozodoev'in anısına bir anıt dikildi.

Bu arada, Maxim suya düzgün bir şekilde düşemediği için Gaidai, Mironov'u çocuğu gerçekten tekmelemeye ikna etti. Sahne komikti, ama küçük Maxim daha sonra Andrey Amcasına kızdı.

Tuapse - alçıyla balık tutma

Gesha'nın Senya'nın alçısını çıkarmaya çalıştığı balık tutma sahnesi Kiseleva Kayası yakınlarında çekildi. Yerel bir balıkçı çiftliği, tekne, olta takımı ve olta sağlayarak çekimlere yardımcı oldu.

Burası şu an böyle görünüyor. Temelde, 50 yıldan fazla bir süredir pek bir şey değişmedi.

Kırım - ama sadece küçük bir kısmı

Gaidai'nin Kırım'a olan sevgisine rağmen, "Elmas Kol"da neredeyse hiç yer almıyor. Sadece bir sahne, Lyolik'in mükemmel bir olta için balık yemi hazırladığı sahne, Novy Svet köyünde çekildi. İşte burada "balık tutmaya" başlıyor.

Günümüzde, film çekimlerinin yapıldığı yerlerin neredeyse tamamı ziyaretçilere açık. Soçi'de, Gorbunkov'un notu bıraktığı karo hala nehir kıyısında duruyor. Bakü'de ise bir eczanenin girişinde "Elmas Kol" filminin burada çekildiğini belirten bir levha bile var.

SSCB'deki herkesin hayalini kurduğu 10 ev eşyası

Natalya Koçetkova

Kaynak: https://www.gw2ru.com/

 

Bu eşyalar başarı ve refahın sembolleriydi, mutlu ve müreffeh bir yaşamın "yapı taşlarıydı".

Sovyetler Birliği'nde yaygın kıtlık döneminde, bir eşyanın değeri işlevselliğinden ziyade sahibine kazandırdığı statüyle belirleniyordu.

 

1.'Madonna' yemek takımı – SSCB'de, Doğu Almanya'dan gelen porselen yemek takımlarına, refahın sembolü oldukları için 'Madonna' adı verilirdi. 18. yüzyıl sanatçısı Angelika Kauffman'ın antik temaları betimleyen resimleriyle süslenmişlerdi, ancak Sovyet halkı onlara 'Madonna' adını verdi. Yemek takımları genellikle yaldızlı ve sedefle süslenmişti. Bu tür sofra takımları genellikle hiç kullanılmaz, bunun yerine hatıra olarak büfelerde saklanır ve düğün ve yıldönümlerinde hediye olarak verilirdi. Birçok Sovyet ailesi bu takıma sahip olmayı hayal ederdi.

2. Kristal – Geç Sovyetler Birliği döneminde kristal, maddi refahın önemli bir sembolüydü: bardaklar, vazolar ve şekerlikler büfelerde göz alıcı bir şekilde sergilenir ve "değerli" sayılırdı, yani sadece özel günlerde kullanılırdı. Çekoslovakya'dan ithal edilen 'Bohem' kristali özellikle kıymetliydi; sadece bağlantılar aracılığıyla veya pahalı bir hediye olarak elde edilebilirdi. Ancak, 'Gus-Khrustalny' fabrikası tarafından üretilen gibi Sovyet kristali bile "saygın" bir ev için olmazsa olmaz olarak kabul edilirdi.

3. Duvar ünitesi – Yugoslavya, Doğu Almanya, Çekoslovakya veya Romanya'da üretilen bu devasa mobilya takımı, sadece bir mobilya parçası değil, bir ailenin saygınlığının da bir göstergesiydi. Normal bir mağazadan satın almak imkansızdı – bekleme listesine kaydolup (bazen yıllarca!) beklemek, tanıdıklar aracılığıyla edinmek veya "bağlantılar" yoluyla çok büyük paralar karşılığında satın almak gerekiyordu. Kristal, porselen takımları, kitaplar ve ithal biblolar gibi en değerli eşyalar, duvar ünitesinin cam kapılarının arkasında sergilenerek, duvarı Sovyet oturma odasının vitrinine dönüştürüyordu.

4. Yün halı – Geç Sovyetler Birliği'nde nadir bulunan birçok eşya gibi, evin yalıtımını veya ses yalıtımını sağlamak ya da iç mekanı dekore etmekten ziyade, ailenin refahının bir sembolü olarak duvara asılıyordu. Yüksek kaliteli mobilya ve dekorasyon kıt olduğundan, büyük bir yün halı boş duvarı kaplayarak odanın görsel odak noktası oluşturuyor ve sahiplerinin statüsünü vurguluyordu. 

5. Kristal avize – Bu, her ev hanımının (özellikle Çek veya Macar ev hanımlarının) hayaliydi ve ailenin saygın bir yaşam sürdüğünün nihai kanıtıydı. Böylesine pahalı ve bulunması zor bir avizeyi sıradan bir mağazadan almak imkansızdı; insanlar bağlantıları sayesinde bir tane edinir, altı aylık maaşlarıyla öder veya statü hediyesi olarak alırlardı. Daha sonra oturma odasına asılırdı, böylece binlerce cam sarkıtı daireyi ışıltılı parıltılarla doldururdu. Odayı aydınlatmaktan ziyade, komşuların mütevazı tavan lambalarının fonunda refahın sembolü olarak hizmet ederdi.

6. Döşemeli Mobilyalar – Aşırı kıtlık döneminde, oturma odası döşemeli mobilya takımı gibi sıradan bir eşya bile başarı ve refahın sembolü haline geldi, çünkü elde edilmesi inanılmaz derecede zordu: insanlar güzel, yüksek kaliteli mobilyalar almak için yıllarca kuyrukta bekledi, piyasa fiyatının üzerinde ödeme yaptı ve her türlü çabayı gösterdi. Oturma odasında sadece iki koltuk ve bir kanepe değil, eksiksiz, uyumlu bir takım olması, ailenin en iyisini karşılayabileceği anlamına geliyordu. Bu tür mobilyalar sadece prestijli değil, aynı zamanda küçük dairelerdeki sınırlı alan sorununu çözmeye yardımcı olarak son derece işlevseldi.

7. Nikel gümüşü veya melçior – Geç Sovyetler Birliği döneminde, gümüş çatal bıçak takımlarına göre daha uygun fiyatlı ve aranan bir alternatifti. Bu gümüş renkli metal mutfak eşyaları, değerli metalden önemli ölçüde daha ucuzdu, ancak neredeyse aynı derecede zarif görünüyordu; bu nedenle nikel gümüşü kaşık, çatal ve bıçak takımı, saygın her evde olmazsa olmaz olarak kabul ediliyordu. Melçior, düğün hediyesi olarak verilir, büfelerde özenle saklanır ve yalnızca misafirler geldiğinde veya büyük bayramlarda çıkarılırdı. "MNC" (bakır, nikel, çinko) işaretli ve mat "kabartmalı" desenli Sovyet parçaları özellikle değerliydi ve ev hanımları kararmış kaşıkları diş macunuyla parlatana kadar cilalarlardı.

8. Stereo sistemi – Bir Sovyet vatandaşı için Batı dünyasına açılan gerçek bir pencere ve tüm komşuların kıskandığı bir şeydi. Bu karmaşık ve pahalı eşyayı elde etmek inanılmaz derecede zordu; sadece şanslı birkaç kişi yurtdışı iş gezilerinden bir tane getirebilir veya arkadaşlarından astronomik meblağlara satın alabilirdi. İthal modeller birçok kişi için ulaşılamaz bir hayaldi, bu nedenle müzikseverler yerli üretim, daha uygun fiyatlı ancak aynı derecede değerli alternatiflerle yetindiler. 

9. VCR – 1980'lerde Sovyet vatandaşı için bir VCR, sadece pahalı bir alet değil, gerçek bir zenginlik sembolü ve Batı sineması dünyasına açılan bir kapıydı. O zamanlar 'vidak' olarak adlandırılan bu cihazın fiyatı astronomikti. Ancak asıl değeri, evde Hollywood aksiyon filmlerini ve erotik filmleri izleme imkanıydı. Bir 'vidak' sahibi olmak isteyenler için bir aylık bekleme listesi vardı. Evinde bir tane bile olmayanlar ise yeraltı video kiralama dükkanlarına akın ediyordu.

10. Klasiklerin Toplu Eserleri – Bunları bulmak gerçek bir zorluktu, çünkü ülke "en okuryazar millet" statüsüne sahip olmasına rağmen, iyi kitaplar azdı. Mağaza rafları parti broşürleri ve kitapçıklarıyla dolup taşarken, Alexander Dumas'ın veya "Dünya Edebiyatı Kütüphanesi"nin çok ciltli baskıları için gerçek bir savaş yaşanıyordu. Şanslı olanlar abonelik alabiliyordu, ancak bunu yapmak için bir gece önceden sıraya girmek veya kitapçılar aracılığıyla bağlantılar kullanmak zorundaydılar. Birçoğu farklı bir yol izledi: 10-20 kg atık kağıdı teslim ederek, macera öykülerinin veya klasik edebiyatın bir sonraki cildine yönelik çok aranan bir kupon veya çek alıyorlardı ve bunu dikkatlice kitaplıklarındaki bir rafa yerleştiriyorlardı.