Natalya Koçetkova
Kaynak: https://www.gw2ru.com/
18. yüzyılın sonları ve 19.
yüzyıldaki Romantik dönemde Avrupa ülkelerinde "en önde gelen ulusal
şair" ihtiyacı ortaya çıktı. Bu, ulus devletlerin oluşumu ve ulusal kimlik
arayışıyla bağlantılıydı. Dini azizlerle eşit düzeyde yer alabilecek kültürel
kahramanlara ihtiyaç vardı.
Romantizm ve milliyetçilik, bir ulusun yalnızca rastgele bir insan
topluluğu değil, ortak bir ruha ve dile sahip kadim, organik bir topluluk
olduğunu kanıtlamayı gerektiriyordu. Ulusal şair, bu topluluğun
"onaylayıcısı" haline geldi; eserleri, halkın kendi devletine veya
özerkliğine layık olduğunu gösterdi.
İtalya'da Dante Alighieri,
İspanya'da Cervantes, İngiltere'de Shakespeare, Almanya'da Goethe ve Rusya'da
Alexander Pushkin böyle bir şair oldu.
Böyle bir şairin hayatı, ölümü
ve mezarı bir kült nesnesi haline geldi ve şairin kendisi de ulusal acı ve
umudun sembolü olan bir "kültürel aziz"e dönüştürüldü.
Neden özellikle Puşkin?
Puşkin'in kültünün doğmasına
yol açan şey hayatı değil, ölümü oldu. Şairin 1837'de bir düelloda ölmesi, Rus
toplumunun tepkisi o kadar yoğundu ki, çağdaşlarını bile şaşırttı. Bu an,
"Puşkin efsanesinin" oluşumunun başlangıç noktası oldu.
Temeller, 1840'larda
eleştirmen Vissarion Belinsky tarafından atıldı. Şair hakkındaki makalelerinde,
Rus edebiyatında yeni bir çağı başlatanın Puşkin olduğunu savundu. Bir sonraki
önemli dönüm noktası 1880'de geldi. Moskova'da Puşkin'e adanmış Rusya'nın ilk
anıtının açılışı, büyük bir edebi ve sosyal olaya dönüştü. Bu "Puşkin
kutlaması", Rus entelijansiyasının en seçkin isimlerini bir araya getirdi.
Bu olayların doruk noktası,
Fyodor Dostoyevski'nin Puşkin'i "peygamberane" bir figür olarak
nitelendirdiği ve "evrensel çekiciliğini" vurguladığı ünlü konuşması
oldu.
"Kesin olarak
söylenebilir: Puşkin olmasaydı, ondan sonra gelen yetenekler var olmazdı. En
azından, büyük yeteneklerine rağmen, günümüzde ifade etmeyi başardıkları kadar
güçlü ve açık bir şekilde kendilerini gösteremezlerdi. Ancak bu sadece şiir veya
sanatsal yaratım meselesi değil: Puşkin olmasaydı, Rus bağımsızlığına olan
inancımız – o zamanlar zaten bilinçli olan umudumuz – ulusal gücümüze ve
dolayısıyla Avrupa ulusları ailesi içinde gelecekteki bağımsız kaderimize olan
inancımız – böylesine sarsılmaz bir güçle şekillenemezdi (ki bu daha sonra
herkes için değil, sadece seçkin birkaç kişi için gerçekleşti)," diye
belirtti Dostoyevski, Haziran 1880'de Rus Edebiyatı Severler Derneği'nin bir
toplantısında.
Araştırmacılara göre, şairin
imajının resmen kanonlaştırılması süreci tam da onun konuşmasından sonra
başladı. Puşkin sadece büyük bir yazar değil, aynı zamanda "halkın
şairi" ve "imparatorluğun şairi" oldu. Şair Apollon Grigoryev'in
1859'da yazdığı "Puşkin'in Ölümünden Sonra Rus Edebiyatına Bir Bakış"
adlı makalesinde ilk kez dile getirdiği "Puşkin bizim her şeyimizdir"
ifadesi, bu şekilde canlı bir şekilde doğrulandı.
Sonrasında ne oldu?
Bir sonraki dönüm noktası,
şairin 1899'daki doğumunun 100. yıldönümüydü. İmparatorluk Bilimler Akademisi
tarafından düzenlenen kutlamalar, Rus İmparatorluğu'nun birçok şehrinde
gerçekleşti. Bu yıldönümünü kutlamak için, gelecekteki Puşkin Evi'nin prototipi
olarak hizmet veren büyük ölçekli bir Puşkin sergisi açıldı. Bu dönemde
Puşkin'in eserleri, mükemmellik modelleri olarak okul müfredatlarına ve
dilbilgisi ders kitaplarına yaygın olarak dahil edildi ve üslubu bir standart
statüsüne yükseltildi.
1917 Bolşevik Devrimi'nden
sonra, yeni Sovyet yetkilileri başlangıçta Puşkin'e şüpheyle yaklaştılar ve onu
"asil" bir şair olarak gördüler. Durum, Aralık 1935'te, önde gelen
proleter gazetesi 'Pravda'da onun olağanüstü önemini kabul eden bir makale
yayınlanmasıyla değişti. Bu an, Puşkin'in imajının Sovyetler tarafından
kutsallaştırılmasının başlangıcı oldu.
Önemli bir olay, şairin
ölümünün 100. yıldönümünü anmak için 1937'de düzenlenen Tüm Birlik
kutlamalarıydı; bu kutlama, Rus edebiyat klasiklerini onurlandıran önceki tüm
yıldönümlerini kapsayacak şekilde büyük bir öneme sahipti. Ülke genelinde
etkinlikler düzenlemek için bir Tüm Birlik Puşkin Komitesi kuruldu. Şairin
imajı "Sovyetleştirme" sürecinden geçti: Özgür düşünür ve
"asillerin ideoloğu" olmaktan "otokrasiye karşı savaşçı",
Dekabristlerin dostu ve devrimci demokratların öncüsü haline dönüştürüldü. Puşkin
kesin olarak Rus ulusunu birleştiren bir idol ve sembol haline geldi.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder