Moskova yabancı yayınlar kütüphanesi "İnostranka" en iyilerin en iyisi

Kaynak: https://dzen.ru/

 

Özel bir kütüphanenin tadını çıkarmak, ilginç kitaplar ve dergiler arasında gezinmek büyük keyif.

İnsan bunun ne olduğunu en eşsiz Rus kütüphanelerinden birinde - M.I. Rudomino'nun adını taşıyan Tüm Rusya Devlet Yabancı Edebiyat Kütüphanesi'nde daha iyi anlıyor.

Kısaca "İnostranka" deniliyor.

Bu kütüphane 1921 yılında kurulmuş ve 1990 yılında mevcut adını almış - kurucusu Margarita Ivanovna Rudomino'nun onuruna; Rudomino, kütüphanenin ilk kuruluşundan 1973'e kadar çalışmış.

Adından bile kütüphanenin yabancı edebiyat konusunda uzmanlaştığı açıkça görülüyor. 150'den fazla yabancı dilde benzersiz koleksiyonlara sahip. Bunlar kitaplar, dergiler ve gazeteler.

Yabancı edebiyat kütüphanesi Moskova’da, Nikoloyamskaya Caddesi'nde, 1 numaralı binada bulunmaktadır. Taganskaya metro istasyonuna yakın, Kotelniçeskaya kıyısındaki Moskova’nın silüetinde önemli yeri olan ünlü yedi Stalin gökdelenlerinden birinin karşısında. Yürürken bakılınca uzaktan tepesinde kocaman yazı görülen büyük tuğla cepheli bir binada.

Kütüphane sabah saat 11'den itibaren açık.

Kütüphanenin ana girişinin önündeki avluda muhteşem bir heykel grubu var.

"Inostranka"nın avlusunda yaklaşık 30 heykel bulunmakta - çoğunlukla yabancı düşünürler, yazarlar ve devlet adamları.

Ortada Jaroslav Hašek, sağda ise yazar ve şair James Joyce yer alıyor.

İlk heykel - Heinrich Heine anıtı - 1992 yılında dönemin belediye başkanı Yuri Lujkov tarafından kütüphaneye bağışlandı. Bu heykel Arnold Frische'nin ünlü büstünün tam bir kopyasıdır.

Belediye başkanının hediyesi, kütüphane yönetimini kütüphane avlusunda bir tür açık hava müzesi kurmaya teşvik etti.

Ön planda Mahatma Gandhi yer alıyor

Leonardo da Vinci'den Mahatma Gandhi'ye kadar çeşitli ünlülerin heykelsi portreleri burada uyum içinde.

Ön planda Simon Bolivar da yer alıyor

Ayrıca, koleksiyon periyodik olarak yenilenmektedir.

Sağda ise Bulgar edebiyatının klasiği Ivan Vazov yer alıyor.

2016 yılında, 1993-2015 yılları arasında kütüphanenin genel müdürü olan Ekaterina Genieva adına bir anıt açıldı.

Kütüphaneye girmek için kütüphane kartı gerekli. Bunun için, stand veya bilgisayarda elektronik bir anket doldurmak mümkün. Bu zor bir şey değil, dokunmatik klavyesi olan terminallerde kayıt yapılabiliyor.

Kütüphanenin içinde çok samimi ve konforlu bir ortam var.

Her şey modern bir şekilde donatılmış.

Dizüstü bilgisayarlar var - dijital formatta literatüre ihtiyacınız varsa oturup bilgileri inceleyin. Dizüstü bilgisayarınızda çalışmak istiyorsanız, bağlanabilirsiniz.

150 dilde kitap var.

Vladimir Nabokov hangi Rusça kelimeleri tercüme edilemez olarak değerlendirdi ve neden?

Kaynak: https://dzen.ru/

 

Vladimir Nabokov, 20. yüzyılın en büyük yazarlarından biri olmasının yanı sıra, parlak bir öğretim görevlisiydi.

Amerikan üniversitelerinde Rus edebiyatı dersleri verirken, yaratıcı yaşamı boyunca onu rahatsız edecek bir sorunla karşılaştı: Rus dilinin tek bir kelimeyle ifade ettiği şeyi İngilizceye nasıl aktarabilirdi?

Nabokov'un cevabı radikaldi: bazı kelimeler tercüme edilemez.

Bunlar arasında "пошлость (poshlost)", "тоску (toska)" ve "правда (pravda)" ile "истина (istina)" kelimelerini özellikle belirtti.

Neden bu kelimeler? Arkalarında ne yatıyor?

Nabokov, "poshlost" kavramına büyük önem verdi. Konferanslarında bunu şu şekilde tanımladı: "Poshlost, sadece apaçık, gizlenmemiş sıradanlık değil, esas olarak sahte, yapmacık anlam, sahte güzellik, sahte zeka, sahte çekiciliktir." Şöyle ekledi: "Bir şeye 'poshlost' kelimesini yakıştırarak, sadece estetik bir yargıda bulunmuyoruz, aynı zamanda ahlaki bir yargıda da bulunuyoruz. Gerçek, dürüst ve güzel olan hiçbir şey bayağı olamaz."

İngilizce konuşan bir kitle için Nabokov, kelimeyi transliterasyon yoluyla tanıttı: poshlost (bazen "lust" kelimesinin bayağılığı ima ettiği eğlenceli poshlust varyantıyla). "Vulgar", "trite" veya "banal" gibi İngilizce kelimelerin anlamı yalnızca kısmen yansıttığı konusunda ısrar etti.

Poshlost sadece kötü zevk değil; gerçek estetik duyarlılığın yokluğunda yüksek zevk taklididir.

Nabokov, reklamları örnek gösterdi: yeni bir radyo etrafında mutlu bir aile, burada "en büyük mutluluk satın alınabilir." Ona göre bayağılık, sanatın en büyük düşmanıdır.

İkinci kelime "Toska-özlem"dir. Nabokov, Eugene Onegin çevirisine yaptığı yorumlarda şöyle yazmıştır: "İngilizcede tek bir kelime, özlemin tüm tonlarını ifade edemez. En derin ve en acı verici haliyle, genellikle belirli bir nedeni olmayan büyük bir ruhsal ıstırap hissidir. Daha az hastalıklı seviyelerde, ruhun donuk bir ağrısı, özlenecek bir şey olmamasına rağmen duyulan bir özlem, hasta bir hasret, belirsiz bir huzursuzluk, zihinsel sancılar, hasrettir.

Bazı durumlarda, belirli bir kişi veya şeye duyulan arzu, nostalji, aşk acısı olabilir. En düşük seviyede ise can sıkıntısına, can sıkıntısına dönüşür."

Bu tanım klasikleşmiştir. Nabokov, "toska"nın sadece üzüntü değil, varoluşsal ıstıraptan can sıkıntısına kadar uzanan bir duygu yelpazesi olduğunu vurgulamıştır. "Anguish" veya "yearning" gibi İngilizce terimler ise sadece parçalarını yakalamaktadır. Filolog Irina Alexandrova, "toska"nın benzersizliğinin "sadece bir duyguyu değil, Rus zihniyetine özgü bir deneyim yelpazesini yansıtması" olduğunu belirtmektedir. Nabokov'un, "toska"yı dünyanın en çevrilemez kelimelerinden biri olarak nitelendirdiğini de eklemektedir.

Üçüncü çift olan "правда (Pravda)" ve "истина (istina)" özel bir durumdur. Nabokov bunları sadece tercüme edilemez bulmakla kalmadı; Tolstoy üzerine verdiği derslerde Rusça olarak bile kullandı. Tolstoy üzerine bir dersinde şunları alıntıladı: "Eski Rus hakikati asla rahat bir arkadaş değildi… Sadece hakikat değildi, sadece günlük pravda değildi, ölümsüz istinaydı—hakikat değil, hakikatin içsel ışığıydı."

Aradaki ayrım temeldir: "pravda" günlük, sıradan bir gerçektir, "istina" ise varoluşsal, samimi ve ebedidir. Nabokov, "istina"yı Rus dilinde kafiyeli olmayan birkaç kelimeden biri olarak tanımlamıştır: "Hiçbir sözlü karşılığı, hiçbir sözlü çağrışımı yoktur, tek başına ve mesafeli durur." İngilizce "truth" kelimesi bu ayrımı bulanıklaştırarak her iki kavramı da birleştirir. Nabokov için bu, sadece dilbilimsel bir gözlem değil, gerçekliği düşünme biçimindeki bir farklılığın göstergesiydi.

Bir yandan Nabokov, bir terimin yokluğunun bir kavramın yokluğu anlamına gelmediğini kabul etti. İngilizce, bayağılığı, melankoliyi ve gerçek ile gerçek arasındaki farkı –ancak yalnızca uzun ve ayrıntılı yapılarla– tanımlayabilir. Tam olarak bunu yaptı: ayrıntılı tanımlar verdi, kelimeleri translitere etti ve Rusça telaffuzlarını verdi.

Öte yandan, ısrarla şunu vurguladı: bir kelime eksik ve bu, anlama eylemini tamamen değiştiriyor. Rusça bilmeyen bir okuyucu, anlık kavrayışı kaybederek, betimlemelerin arasında boğulmak zorunda kalıyor.

Bu, Nabokov'un çevirmen olarak duruşuydu: Kenarları yumuşatan çeviriye inanmıyordu. İdeali, kelimesi kelimesine çeviri, yorum ve yabancılığın korunmasıydı.

"Bayağılık", "melankoli" ve "gerçek" onun için dilin sadece bir iletişim aracı değil, dünyada var olma biçimi olduğu fikrinin sembolleri haline geldi. Ve eğer İngilizcede bunun için tek bir kelime yoksa, çevirmenin bunu yok saymakla kalmayıp, bu kaybı kabul etmesi gerekir.

1944'te, "Nikolai Gogol" adlı kitabında Nabokov, "poshlost" kelimesini İngilizce konuşan bir kitleye "çevrilemez" bir kelime olarak ilk kez tanıtmıştı. On yıllar sonra, bu dersler sadece edebi değil, aynı zamanda felsefi bir vasiyet haline geldi: bazı şeyler kayıp olmadan çevrilemez ve belki de kültürel diyaloğun özünü oluşturan da tam olarak bu kayıplardır.

Nabokov, dilin diğer kategorilere uymayan deneyimleri koruduğunu göstermiştir. "Kabalık" bir zevk etiğidir. "Tosca" bir hüzün ontolojisidir. "Gerçek" ve "hakikat", insan varoluş çizgisinin geçtiği iki uçurumdur. İngilizce onları tanımlayabilir, ancak adlandıramaz. Ve bu itiraf zayıflığı değil, dürüstlüğü ortaya koymaktadır.

SSCB konut sorununu nasıl çözdü? Kooperatifler, kuyruklar ve borsalar aracılığıyla.

 

Kaynak: https://dzen.ru/

 

Bulgakov'un Profesör Preobrazhensky'sinin "Konut sorunu onları mahvetti" sözü, bir internet fenomeni haline gelmeden çok önce bir slogan olmuştu. SSCB'de konut sadece başın üstünde bir çatıdan ibaret değildi; bağımlılıkların, bağların ve çoğu zaman hayattaki uzlaşmaların temel sistemiydi.

Şimdi bunun tam olarak nasıl işlediğine daha yakından bakalım.

SSCB'de üç tip konut

Sıralardan bahsetmeden önce, Sovyet sisteminde konutların nasıl olduğunu anlamamız gerekiyor. Üç tür konut vardı.

Devlet konut stoğu —devlete ait ve yürütme komiteleri aracılığıyla dağıtılan daireler. Teorik olarak ücretsiz, ancak gerçekte yıllarca bekleme listesi gerektiriyor.

Kurum içi konutlar , şirketler, bakanlıklar, ordu ve diğer kurumlar tarafından çalışanları için inşa edilip dağıtılan konutlardı. Bunlar da "ücretsiz"di, ancak bekleme listesi daha hızlı ilerliyordu. Değerli çalışanları elde tutmanın en önemli aracıydı: işten ayrılıp kurum içi konutta kalmak imkansızdı.

Sovyetler Birliği'nde "özel mülkiyet" unsurları içeren tek konut türü kooperatif konutlarıydı . Parası ödeniyordu ama size aitti. 

Devlet kuyruğu: yıllarca bekleme

Konut edinmenin ana yolu, daha iyi konuta ihtiyacı olan biri olarak kayıt yaptırmaktı. Yürütme kuruluna gider, belgelerinizi götürürdünüz ve onlar sizi kaydederlerdi. Sonra da beklerdiniz.

Bekleme listesine girebilmek için konut sıkıntısı olduğunu kanıtlamak gerekiyordu. Standart basitti: ortalama olarak, aile üyesi başına 7-9 metrekareden az yaşam alanı (yaşam alanı derken odalar kastediliyordu; mutfak, banyo ve koridor sayılmıyordu). Üç kişilik bir aile 18 metrekarelik tek odalı bir dairede yaşıyorsa, teknik olarak standart dahilinde kabul ediliyor ve kayıt altına alınmıyordu.

Bazıları hileye başvurdu: Kişi başı yaşam alanının kağıt üzerinde standarttan daha az görünmesi için ek akrabalarını da kaydettirdiler. Bu da onlara bekleme listesine girme hakkı verdi.

İki tür kuyruk vardı.

Ispolkomovskaya (şehir çapındaki) kuyruk en uzunuydu. Şirketlerde iş bulamayan herkes oraya gidiyordu. Bekleme süresi 10 ila 25 yıl arasında değişebiliyordu. Moskova ve Leningrad'da ise bu süre daha da uzundu. 30 yaşında kuyruğa girenler 50 yaşına geldikten sonra daire sahibi olabiliyorlardı.

Kurum içi konutlar çok daha hızlıydı. Büyük fabrikalar, araştırma enstitüleri ve kolluk kuvvetleri çalışanları için evler inşa edip daireleri aralarında dağıtıyordu. Bir şirket bir uzmana ihtiyaç duyuyorsa, hızla konut sağlayabiliyordu. İşte tam da bu yüzden birçok insan tehlikeli sektörlerde veya zor koşullar altında çalışmaya gitti; ücret için değil, konut için.

Ortalama olarak, Sovyetler Birliği'nde bir aile bir daire için üç ila yedi yıl arasında beklerdi. Bu ortalama bir rakamdır. Uygulamada ise bu süre çok daha uzundu: birkaç aydan (iş gücüne ihtiyaç duyan taşradaki yeni bir fabrika için) çeyrek yüzyıla kadar (Moskova'da genel bekleme listesinde olanlar için).

Öncelikli kuyruklar: bazıları diğerlerinden daha eşittir.

Genel sıranın yanı sıra, terfi için uygun olanlar için öncelikli sıralar da vardı. Gaziler, Emek Kahramanları, çok çocuklu aileler, bekar anneler, tehlikeli sektörlerde çalışanlar ve eğitim ve sağlık sektöründe çalışanlar daha hızlı terfi ettiriliyordu.

Tamamen kapalı bir kategori de vardı: parti nomenklaturası, yüksek rütbeli askeri subaylar ve tanınmış bilim insanları. Onlar için, iyi mahallelerde, en iyi tasarımlar kullanılarak ayrı evler inşa edildi. Sovyetler Birliği'nde konut eşitliği sadece bir beyandı.

Peki siz karşılığında ne aldınız?

Başka seçeneğiniz yoktu. Hiç yoktu. Size Güneybatı'da bir daire verdiler – Güneybatı'ya gidin. Merkeze daha yakın bir şey istediniz – yapabileceğiniz hiçbir şey yoktu. Üç odalı bir daire istediniz – iki odalı bir daire alacaksınız, çünkü aile büyüklüğü size üç oda hakkı vermiyor.

Kurallar katıydı: Kişi başı 9 metrekare yaşam alanı (geç SSCB'de bu rakam 12 metrekareydi). Ayrıca farklı cinsiyetteki çocuklar için de bir kural vardı: Farklı cinsiyetteki çocuklar aynı odada yaşayamazdı; yani bir erkek ve bir kız çocuğu olan bir aile üç odalı bir daire alırdı. Aynı cinsiyetten iki çocuğu olan bir aile ise iki odalı bir daire alırdı.

Konut kooperatifleri: Sovyet "ipotekleri"

Konut kooperatiflerine, yirmi yıllık bir yasağın ardından 1958'de izin verildi (özel mülkiyet içgüdülerinin bir tezahürü olarak 1937'de tasfiye edilmişlerdi).

Plan şu şekildeydi: Bir grup insan bir araya gelerek bir kooperatif kuracaktı. Devlet, kooperatife inşaat maliyetinin %70'ine kadar, 20 yıla kadar vadeli, yıllık %2-2,7 nominal faiz oranıyla kredi sağlayacaktı. Geri kalan kısım ise kooperatif üyeleri tarafından karşılanacaktı: Dairenin değerinin %20-30'u. Kalan bakiye ise taksitler halinde ödenecekti.

Bu, daha hızlı bir şekilde daire bulmanın ve en azından katı kendiniz seçmenin gerçek bir yoluydu. Kooperatif daireler genellikle "geliştirilmiş yerleşim planlarına" sahip binalarda bulunuyordu ve genellikle ayrı banyoları ve büyük mutfakları vardı.

Konut kooperatiflerine kimler katıldı? Sanatçılar, bilim insanları, müzisyenler ve ressamlar; yani parası olanlar. Kuzeyden yüklü miktarda parayla dönenler de katıldı. Yurtdışında çalışanlar için ise "para kooperatifleri" vardı. Basit bir Sovyet mühendisinin ayda 120 ruble ile peşinat biriktirmesi son derece zordu.

Ayrıca temel bir yasal nüans da vardı: bir konut kooperatifine katılmak, kişinin ücretsiz devlet dairesi için bekleme listesindeki yerini kaybetmesine neden oluyordu . Bu nedenle birçok kişi, devletin yakında bir daire sağlayıp sağlamayacağını merak ederek bekledi. İşte tam da bu nedenle kooperatif konutları, SSCB'deki toplam konut arzının %7-8'ini hiçbir zaman aşmadı.

MZhK: Kendin yap

1971'de beklenmedik bir deney ortaya çıktı: gençlik konut kompleksleri (YHC). Fikir basitti: Genç işçiler, vardiyalarından sonra, akşamları ve hafta sonlarında boş zamanlarında kendileri bir ev inşa edeceklerdi. Karşılığında ise binada bir daire alacaklardı.

1971'den 1991'e kadar ülke genelinde yaklaşık 200 böyle kompleks inşa edildi ve 4 milyondan fazla kişiye daire sağlandı. Kendin yap inşaatı sonucu ortaya çıkan daireler.

Borsalar: tek "piyasa"

Sovyet döneminden kalma bir daireyi satamazdınız. Size ait değildi, sadece mahkeme kararıyla kullanıyordunuz. Ama takas edebilirdiniz. Ve bunun etrafında koca bir kayıt dışı ekonomi oluştu.

Uygun bir takas seçeneği bulmaya yardımcı olan kişiye aracı deniyordu . Bu faaliyet fiilen yasa dışıydı; aracılık hizmetleri kanunla sağlanmıyordu. Ancak aracılar vardı, çalışıyorlardı ve para alıyorlardı. Takas genellikle üç, dört ve hatta bazen daha fazla daireden oluşan çok adımlı bir "zincire" dönüşüyordu; tıpkı modern gayrimenkul işlemlerinde olduğu gibi, ancak yasal formaliteler olmadan ve hiçbir şey elde edememe riskiyle.

Sovyet döneminde telefonsuz bir daireyi telefonlu bir daireyle değiştirmek neredeyse imkansızdı; telefonlar da kıt bulunuyordu ve insanlar bir telefon almak için yıllarca sıra beklemek zorunda kalıyordu.

Kayıt: Konut bir tasma gibi

Kayıt ayrı bir konudur. Kayıt olmadan çalışamaz, okuyamaz veya sağlık hizmeti alamazdınız. Ayrıca kayıt sizi belirli bir adrese bağlardı.

Moskova ve Leningrad, diğer şehirlerden gelenler için fiilen kapalı şehirlerdi: Moskova'da bir daire olmadan Moskova oturma izni almak neredeyse imkansızdı ve Moskova oturma izni olmadan Moskova'da bir daire bulmak da aynı şekilde imkansızdı. Bu kısır döngü, sahte evlilikler, yurtlarda yaşama hakkı tanıyan Moskova şirketleriyle yapılan iş sözleşmeleri veya başkentte kendi konut stoğuna sahip şirketlerde çalışmak yoluyla kırılıyordu.

Daire gerçekten ücretsiz miydi?

Bu konu günümüzde bile tartışmalı olmaya devam ediyor. Kimileri devletin gerçekten de ücretsiz daireler sağladığını söylerken, diğerleri Sovyet işçilerinin emeklerinin gerçek değerinden çok daha azını aldığını ve aradaki farkın, diğer şeylerin yanı sıra, konut da dahil olmak üzere "ücretsiz" sosyal yardımları finanse etmek için kullanıldığını savunuyor.

Gerçek, görünüşe göre, ikisinin arasında bir yerde yatıyor. Daireler gerçekten de ücretsiz olarak verilmişti; yani doğrudan bir parasal işlem yapılmamıştı. Ancak bedeli farklıydı: on yıllarca beklemek, ortak bir dairede veya ebeveynlerle yaşamak, şirkete ve şehre bağlılık ve kişinin zevkine uygun bir ev seçme imkanının olmaması.

Her şey nasıl sona erdi?

4 Temmuz 1991'de "Rusya Federasyonu'nda Konutların Özelleştirilmesi Hakkında Kanun" kabul edildi. Daha önce yasal olarak hiçbir şeye sahip olmayan Sovyet vatandaşlarının yaklaşık %87'si, sadece belgelerini yeniden kaydettirerek, ücretsiz olarak dairelerinin sahibi oldular.

Sessiz bir devrimdi. On yıllarca devlet konutlarında yaşayan insanlar birdenbire varlık sahibi oldular. Zamanında özelleştirmeyi başaranların çoğu, bugün milyonlarca ruble değerinde dairelerin sahibi oldular.

Ailenizin Sovyet döneminden kalma bir daire edinme geçmişi var mıydı? Sıraya girdiniz mi? Bir kooperatife mi katıldınız? Daire takası mı yaptınız? Deneyiminizi yorumlarda paylaşın; korunması önemli olan yaşayan bir tarih bu. Beğeniler kanalı destekler.

Kaynaklar:

Finance Mail — "Sovyet döneminde insanlar nasıl konut satın aldı: kuyruklar, kooperatifler" (Plekhanov Rus Ekonomi Üniversitesi doçenti Andrey Timofeev'in verileri) — finance.mail.ru

Kommersant — "SSCB'de Konut Kooperatifleri: Konunun Tarihçesi" — kommersant.ru

Domclick — "Ücretsiz Daireler ve Yasadışı Emlakçılar: SSCB'de Konut Piyasası Nasıl Organize Ediliyordu?" — blog.domclick.ru

AiF Belarus — "Sovyet Tarzı İpotekler. SSCB'de Konut Sorunu Nasıl Çözüldü?" — aif.by

Konut ve Altyapı Bilgi Bülteni — "Komisyoncular, Kooperatifler ve MZhK: SSCB'de Konut Sorunu Nasıl Çözüldü" — gkhsp.kz

Arzamas Akademisi — "Konut Sorununun Kısa Tarihi" — arzamas.academy

Pikabu — "SSCB'de ücretsiz konut konusunu kapatmak" — pikabu.ru

Rusçada “Islık çalma, paran olmaz” sözü nereden geliyor ve neden buna inanılır?

Tatyana Kuznetsova 

Kaynak: https://dzen.ru/

 

"Islık çalma, paran olmaz" (Не свисти - денег не будет) ifadesi birçok kişi tarafından iyi bilinir.

Peki bu ifade nereden geldi, neden konuşmalarda hâlâ kullanılıyor, günlük hayatta, halk kültüründe ne gibi bir yeri var ve Rusların davranışlarını nasıl etkiliyor?

Birlikte şu konuları inceleyelim: Batıl inançların tarihsel versiyonları nelerdir, mantığı nedir ve dünyada benzer inançlar nelerdir?

Rus batıl inançlarının tarihi, pagan inançlarını, günlük tabuları ve halk psikolojisini iç içe geçirir.

Bugün, Rusya’da evde ıslık çalmanın neden kötü bir davranış olarak kabul edildiğini inceleyeceğiz.

Bu konuda rüzgarın, ölülerin ve gemilerin rolünü öğreneceksiniz. Ayrıca, bugün bu uğursuz işaretten sakınmanız gerekip gerekmediğini veya akşam yemeği pişirirken güvenle bir melodi ıslık çalabileceğinizi de anlayacaksınız.

Bu ifade ilk olarak nerede ortaya çıktı?

"Islık çalma, paran olmaz" ifadesinin belirli bir kaynağını bulmak zordur.

Halk atasözleri ve batıl inançlar genellikle sözlü olarak aktarılırdı, çünkü yazılı versiyonları çok daha sonra ortaya çıktı. Islık çalmaya karşı yasaklar 19. yüzyıldan kalma etnografik notlarda bulunsa da, atasözünün kendisi daha önce biliniyordu.

Rusların ataları sadece batıl inançlı değil, aynı zamanda pratik insanlardı. Etraflarındaki dünya iyi ve kötü güçlerle doluydu. Ancak ıslık çalmanın özel bir yeri vardı. Eski Slav inanışlarında, ıslık çalmanın domavoy'u (kötü ruhları) rahatsız ettiğine inanılırdı.

Bazı Slav halkları ıslık çalmayı tamamen yasaklamıştı. Polesia'da çobanların tarlalarda ıslık çalması yasaktı, çünkü bunun ineklerden süt kaçırmalarına neden olacağına inanılıyordu. Avcılar ise ıslık çalmanın iyi şansı kaçıracağına ve avın kaçmasına yol açacağına inanıyordu.

Ayrıca, kötü ruhların ıslık çalarak birbirleriyle iletişim kurduğuna ve ıslığın kötü ruhları çağırabileceğine inanılıyordu. Kötü ruhlar her zaman kötülük peşindeydi ve onlardan hiçbir iyilik beklenmiyordu; her zaman kayıp. Böylece ıslık, kötü ruhlar ve para kaybı arasında bir bağlantı ortaya çıktı.

Düdük nasıl hırsızın işareti haline geldi?

Şimdi de günlük kültüre geçelim. Kötü ruhları unutalım. Bu batıl inancın tamamen sıradan, gerçekçi bir açıklaması var. Ve ben, o açıklamayı tercih ediyorum.

Eski zamanlarda ıslık çalmak, kötü niyetli insanlar arasında yaygın bir işaretti. Hırsızlar, soyguncular ve dolandırıcılar birbirlerine emir vermek veya tehlikeyi haber vermek için ıslık çalarlardı. Bu nedenle ıslık çalmak genellikle kötü bir alamet olarak kabul edilirdi; doğrudan bir tehditti. Bu arada, "başka biri için ıslık çalmak" ifadesi de buradan gelir.

Denizdeki rüzgarın bununla ne ilgisi var?

Ve şimdi şaşırtıcı bir gelişme geliyor. Rusya'da düdükten en çok kimin korktuğunu biliyor musunuz?

Denizciler ve balıkçılar. Kuzey Pomorların ve Karadeniz balıkçılarının gelenekleri çok güçlüydü.

Denizcilik kültüründe ıslık çalmak, (elbette gemide kadınların bulunmasından sonra) ikinci büyük tabudur.

Neden mi?

Basit: Islık çalmak rüzgarın uğultusuna benzer. Ve bir denizcinin ekstra rüzgara ihtiyacı yoktur. Islık çalarsanız, bir fırtına veya kasırga "çağırırsınız", tekneyi kıyıdan uzaklaştırır veya avı kaçırırsınız.

Dünyanın birçok halkının benzer inançlara sahip olması ilginçtir.

Japon ve İngiliz denizciler, teknede ıslık çalmanın tayfun veya fırtınayı çekebileceğine inanıyorlardı. Polinezyalılar arasında ise ıslık çalmak, deniz tanrılarına saygısızlık işareti olarak kabul ediliyor ve bu da fırtına, sel veya av kaybı şeklinde onların gazabına yol açabiliyordu.

Kilise Islık Çalmaktan Neden Hoşlanmadı?

Rusların ataları, Rusya'nın Hristiyanlaştırılmasından sonra pagan geleneklerini hemen terk etmediler. Ve şunu da belirtmek gerekir ki, kilise, tıpkı Noel şarkıları söylemeye veya falcılığa karşı olduğu gibi, ıslık çalmaya da şiddetle karşı çıktı.

Neden?

Ortodoks geleneğinde ıslık çalmak "şeytani bir oyun" olarak kabul edilirdi. Elbette, kilise kanunlarında ıslık çalmak açıkça yasaklanmamıştı. Ancak halkın hoşnutsuzluğu devam etti. Dolayısıyla, bunun tamamen pagan bir alamet olduğunu düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Dolaylı da olsa, kiliseyle bir bağlantısı var.

Tarihçiler ve dilbilimciler ne diyor?

Dört halk teorisini inceledik. Şimdi şüpheci olalım ve hepsini sorgulayalım. Tarihçiler ve dilbilimciler ne diyor? Elbette ki perilerin varlığına veya ıslık çalmanın fırtınaya neden olacağına inanmıyorlar. Ancak bu ifadeyi, halk inanışlarının konuşma diline ne kadar köklü bir şekilde yerleşmiş olduğunun harika bir örneği olarak görüyorlar.

Rus kültüründe evde ıslık çalma yasağı en kalıcı yasaklardan biridir. Din ve batıl inançları ortadan kaldırma girişimlerinin yapıldığı Sovyet döneminde bile devam etti. Ancak konuşma diline daha da yerleşti. Böylece "svist'" (ıslık çalmak) fiili "gevezelik etmek", "saçma sapan konuşmak", "aldatmak" ve "çalmak" anlamlarına gelmeye başladı.

Islık çalmak mı, çalmamak mı?

Islık çalmak gerçekten parayı "kaçırır" mı?

Mantıklı bakıldığında, ıslık çalmanın kendisi paranızı "kaçırma" yeteneğine sahip değildir. Ancak batıl inançların insanların davranışları üzerindeki etkisi gerçek ve fark edilebilir. Peki bu batıl inanç neden bazıları için işe yarıyor?

Kendi kendini gerçekleştiren kehanet etkisi. Bir kişi bir batıl inanca güçlü bir şekilde inandığında, onu doğrulayan olaylara dikkat eder. Küçük miktarda paranın kaybolması, batıl inancın doğruluğunun kanıtı haline gelir.

Davranış üzerindeki etkisi. Eğer "para düdüğü"nden korkuyorsanız, parayla uğraşırken daha dikkatli olursunuz. Pratikte, korku gerginliğe, bu da hatalara yol açabilir.

Sosyal kontrol. Yasaklar düzenin korunmasına yardımcı olur: Islık çalmamaları öğretilen çocuklar büyüklerini rahatsız etmez veya dikkatlerini dağıtmazlar.

Sembolizm ve ritüeller. Paranın tabu bir konu olduğu bir kültürde, koruyucu uygulamalar (dua, nesneler, yasaklar) insanların kontrol altında hissetmelerine yardımcı olur. Bu, doğrudan banka hesaplarını etkilemese bile, duygusal olarak değerlidir.

Şöyle diyebiliriz: Bu alamet, düdüğün sihirli güçlere sahip olmasından değil, alametin inanılması sonucu davranış ve algının değişmesinden dolayı işe yarıyor.

Biz yetişkin ve mantıklı insanlarız. Elbette, ıslık çalmakla ilgili batıl inançların doğru olduğuna inanmak zorunda değilsiniz. Ama evde biri size "büyükanne öyle söyledi" diye ıslık çalmamanızı söylüyorsa, belki de tartışmamalısınız? Başkalarının tabularına saygı gösterin. Bu, daha sonra beş bin rublenin ıslık çalmak yüzünden kaybolmadığını kanıtlamaya çalışmaktan daha ucuzdur.

Bu konularla ilgili en çok neyi sevdiğimi biliyor musunuz? Hikayelerinizi dinlemeyi. Evde ıslık çalıyor musunuz yoksa bir batıl inancınız mı var? Ya da belki ıslık çaldığınız ve hemen bir şeylerin ters gittiği bir durum yaşadınız mı?

Ya da belki de ailenizde nesillerdir süregelen kendi "büyükannenizin kuralı" vardır: ıslık çalmak yerine başka bir şeyi yasaklıyor olabilir mi? Omuzunuzun üzerinden tuz geçirmek? Ayakkabılarınızı çaprazlamak? Akşamları yerleri yıkamak?

Hesabı kim öder? Ruslar ve Türkler aynı çizgide

Kaynak: https://turkrus.com/

 

Rusya’da buluşmalarda masrafları yarı yarıya paylaşmayı tercih eden erkeklerin sayısı tartışma yaratıyor. Rusça internette bu erkeklere “popolamşçik” (yarı yarıyacı) deniyor. Geleneksel yaklaşım ise hâlâ güçlü: Rusların yüzde 68’i kafe veya restorandaki hesabı erkeğin ödemesi gerektiğini düşünürken, yalnızca yüzde 17’si hesabın yarı yarıya paylaşılmasını savunuyor. Yani Batı'da genelde yaygın olanın aksine Ruslar da Türkler gibi çoğunlukla "erkek öder" mantığında.  

İzvestiya'nın derlemesine göre Gençler arasında 50/50 yaklaşımı daha yaygın. Z kuşağının yüzde 23’ü, genç milenyallerin ise yüzde 26’sı bu modeli destekliyor.

Erkeklerin bu tutumunun nedenlerinden biri, ücretsiz yemek için buluşmaya gelen ve “tareloçnitsa” (tabakçı) olarak adlandırılan kadınlarla karşılaşma endişesi. Erkeklerin yüzde 28’i böyle bir deneyim yaşadığını söylüyor. Kadınların yüzde 9’u ise romantik ilgi duymadığı halde karşı tarafın hesabı ödemesi beklentisiyle en az bir kez buluşmaya gittiğini kabul ediyor.

Ekonomik koşullar da ilişkilere yansıyor. Bazı erkekler çalışan bir kadının ortak harcamalara eşit katkıda bulunması gerektiğini savunurken, 50/50 anlayışı kira, gıda ve diğer günlük giderlere de yayılıyor. Kadınlar ise her masrafın yarıya bölünmesinin aile hayatında da devam etmesinden endişe ediyor. Özellikle hamilelik, doğum izni ve çocuk yetiştirme dönemlerinde daha fazla maddi sorumluluğun kimin üstleneceği tartışma konusu oluyor.

Gerçek yaşam örnekleri tartışmanın boyutunu gösteriyor. Bir kadın, hastalandığında partnerinin aldığı ilaçların parasının yarısını hemen geri istediğini anlatıyor. Başka bir kadın ise doğumdan sonra eşinden “Bu senin seçimindi, sen öde” sözünü duyduğunu ve bir yıl sonra ayrıldığını söylüyor. Böylece birkaç bin rublelik restoran hesabı, Rusya’da para, sorumluluk ve ilişkilerde eşitlik anlayışının tartışıldığı daha geniş bir meseleye dönüşüyor.

Marks Rusça biliyor muydu?

İleri yaşımda Rusya’ya geldiğim zaman ne yazık ki başlangıç seviyesinde bile Rusça bilmiyordum.

Uyum mücadelemin içinde bu dili daha iyi bilmek hep birinci önemdeydi. Bunun ne kadar zor olduğunu bu dili bilenler, aşina olanlar takdir ederler.

Marks’ın bildiği üç önemli Avrupa diline ilaveten 50 yaşından sonra Rusça çalıştığını öğrenince ona hayranlığım bir kat daha arttı.

 

İngilizcede, Fransızcada, ana dili olan Almanca’da olağanüstü güzel metinler yazan Marks’ın dil öğrenme hevesi hiç bitmemiş yaşamı boyunca.

İlerleyen yaşında Rusça öğrenip büyük Rus şairi Puşkin’i, Gogol’u kendi dillerinde okuyabilmiş. 

Dil öğrenme isteğinin amacı akıcı bir şekilde konuşmaktan ziyade, Rusya'daki ekonomik ve toplumsal yapıyı doğrudan ana kaynaklarından öğrenmekti.

Yoğun bir çalışmayla, yaklaşık 6 ay içinde, yayınlanmış makaleleri, istatistik verileri ve edebi eserleri sözlük yardımı olmadan okuyabilecek seviyeye geldi.

Rusçayı söktükten sonra Aleksandr Puşkin, Nikolay Çernişevski ve diğer Rus yazarların eserlerini orijinal dilinde okudu.

 

Marks, öğrendiği bu bilgileri başyapıtı Kapital'in sonraki ciltlerinde Rusya'daki ekonomik yapıyı analiz etmek için kullanmayı planlamıştı.

İlginçtir, ayrıca Kapital'in dünyada çevrildiği ilk yabancı dil de 1872 yılında Rusça olmuştur.

Kaderi, Rus devrimci hareketiyle ayrılmaz bir şekilde bağlantılıdır. Hayatının son yıllarında Marks, Rusçayı mükemmel bir şekilde öğrenmiş, Rus yayıncılar tarafından basılan sayısız kitabı okumuş ve bunların tamamını notlar ve yorumlarla doldurmuştur.

Dünya proletaryasının lideri, son derece bilgili ve çok yönlü bir insandı ve her zaman kendisinden yüksek beklentileri vardı. Bu mükemmel nitelikler, Karl Marks'ın Rus dili ve Rus edebiyatı (siyasi, ekonomik ve hatta sanatsal) üzerine yaptığı çalışmalara da yansıdı. Marksizmin kurucusu, bu kitaplara kenar notları eklemeye çok istekliydi ve bu notlar genellikle son derece yerinde ve açıklayıcıydı.

Marks, Rusça öğrenirken oldukça ilginç bir yöntem kullanmıştı: Bilmediği bir kelimeyle karşılaştığında, üzerine bir numara koyar ve anlamını kenar boşluğuna, karşılık gelen numaraların altına Almanca olarak yazardı.

Bu, kelimeleri ayrı bir deftere kopyalamada tasarruf sağladı ve dahası, ikinci bir okumada, her yazılı kelimenin anlamını cümlenin genel bağlamından tahmin etmek ve hatırlamak daha kolay oldu.

Bu yöntem sayesinde, Marks'ın okuduğu birçok Rusça kitabın kenar boşlukları, sürekli bir yazılı kelime tablosuyla noktalanmıştı.

Rusça öğrenmek için kullandığı kitap, Engels'in de Rusça öğrenmek için kullandığı A. I. Herzen'in “Hapishane ve Sürgün” adlı eseriydi. Marks muhtemelen bu kitabı bilerek seçmişti, Engels'in kelimeleri çeviren kenar notlarından yararlanmak istiyordu; Rusça kökenler başlangıçta Marks'a önemli zorluklar yaşatmıştı - bunların izleri kitabın kenar notlarında bulunabilir; örneğin, "yakıcı" kelimesiyle karşılaştığında ("konuşmaları yakıcı bir nitelik kazandı"), Marks kenara "kolka—das Hanen" (yani, odun kesmek) diye yazmıştır...

Ancak bu zorluklar kısa sürede geçti ve Marks sadece üç ay içinde Rus dilini tamamen öğrendi.

Peki bu büyük modern filozof ve iktisatçı neler okudu?

Okuduğu kitapların büyük çoğunluğu Rusya'daki mevcut siyasi duruma veya bunun sanatsal yorumuna değil, Rus toprak ilişkilerine ve bunların gelişimine adanmıştı. 

Kütüphanesinde her zaman en seçkin devrimcilerin (Herzen, Dobrolyubov, Çernişevski, Kravçin, İvançin, Pisarev, Tikhomirov, Dragomanov) kitapları ve broşürleri; Nikolay Nekrasov'un şiirleri, Sergey Aksakov'un anıları ve Karl Marks'ın Rus gerçekliğini hassas bir şekilde tasvir etmesi ve üst sınıflara duyduğu nefret nedeniyle çok değer verdiği Mihail Saltykov-Şçedrin'in kitapları bulunurdu. Ayrıca notlarını birçok Rus tarihçisinin (Belyaev, Semenovsky, Sergeyeviç, Sokolovsky, Kelsiev), ekonomistin (Kaufman, Ziber, Bervi-Flerovsky, Vasilçkov) ve hatta bir dizi Slavofil'in (Samarin, Dmitreev, Koshylev) eserleriyle doldurdu.

Ve tüm bunları yalnızca Rusça okudu ve anladı!

 

Peki, kitaplarının kenarlarına neler yazdı? Neler ilgisini çekti ve neleri işaretledi? 

Kelsey'nin Rusya'daki dini bölünme üzerine yaptığı eserler derlemesini çok dikkatli okudu; Marks, bu bölünmenin serfliğe karşı halk protestosunun şekillendiği bir biçim olarak önemine dikkat çekti.

Rus ataerkil ailesinde haklardan yoksunluk, kocadan dayak, umutsuz ağır işçilik, ilkel, kaba ahlaksızlık —Flerovsky'nin bu konudaki kitabındaki tüm referansları Marks tarafından da vurgulanmıştır; Marks, şüphesiz Flerovsky'nin Marks'ın altını çizdiği şu ifadede formüle ettiği görüşü örneklemek için materyal toplamıştır: "Kocanın karısı ve ailesi üzerindeki sınırsız gücü aileyi yok eder."

Vasili Bervi-Flerovsky'nin aynı kitabında Marks, Rusya'nın çeşitli bölgelerindeki nüfus artışının, o bölgedeki toprak mülkiyetinin gelişmemişliğine bağlı olarak daha yüksek olduğunu gösteren tablonun yanına bir ünlem işareti koymuştur.

S.A. Aksakov'un "Edebiyat ve Tiyatro Anıları"nda Marks, Vissarion Belinsky'nin adının altını çizmişti.

Karl Marks'ın, okurken hakkında daha fazla bilgi edinmek istediği, tanımadığı yazarların adlarının altını çizme gibi oldukça yaygın bir alışkanlığı vardı.

Alman devrimci, Nikolay Çershyevsky ve Mihail Şçedrin'in sözlerinden çok etkilendi.

Marks, devrimcinin "biçim olarak, en yüksek gelişme derecesi başladığı başlangıca benzer" ifadesini not ederken, yazarın "bir insan, bu yeteneği nedeniyle bedensel cezaya maruz kalmayacağını bildiğinde ne kadar yetenekli olabilir" fikri de onu cezbetmişti.

"Rusya'yı anlamak isteyen okura bir tek roman önerseydim.."

Kaynak: https://turkrus.com/

 

Rus edebiyatının ünlü klasiklerinin Almanca çevirmeni Aleksandr Nitsberg, Fyodor Dostoyevski’nin “Kumarbaz” adlı romanını yabancı okurların Rusya’yı anlaması için en uygun eser olarak gösterdi. Nitsberg, tek bir kitap önerecek olsa tercihini “Kumarbaz”dan yana kullanacağını açıkladı. 

Ünlü çevirmen, romandaki başkahraman Aleksey’in dünyaya Rus bakışını Batılı okuyucuya özellikle güçlü biçimde aktardığını söyledi. Aleksey’in bir Alman kasabasında dolaşırken çevresindeki yaşamı gözlemlemesi ve mülkiyet, sermaye ile maddi refah üzerine kurulu Batı toplumunu sorgulaması, bu farkı açık şekilde ortaya koyuyor. 

Nitsberg’e göre romandaki düşünceler ve tartışmalar günümüzde de güncelliğini koruyor. Özellikle Aleksey’in gazetede Rusya’ya yönelik eleştirileri okuduğu bölümlerin bugün yaşanan tartışmaları hatırlattığını belirten çevirmen, Rusya’ya yönelik benzer bakış açısının 19. yüzyılda da mevcut olduğunu ifade etti. 

Moskova doğumlu Nitsberg, 1980 yılında ailesiyle birlikte Sovyetler Birliği’nden ayrıldı. Yaklaşık 40 yıl Almanya ve Avusturya’da yaşayan şair ve çevirmen, Puşkin, Dostoyevski, Bulgakov, Mandelştam ve Harms gibi Rus yazarların eserlerini Almancaya kazandırdı.